II SA/Rz 362/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska Sędziowie NSA Maria Zarębska-Kobak /spr./ AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 19 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi R. M. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego R. M. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 362/06 U Z A S A D N I E N I E Przedmiotem skargi jest postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2006 roku Nr [...] o odmowie przywrócenia R. M. terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] grudnia 2004 roku Nr [...] dotyczącej nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. W podstawie prawnej orzeczenia powołano przepis art. 59 § 2 i art. 123 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji zostało wyjaśnione, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] grudnia 2004 roku Nr [...] orzekł nakaz rozbiórki obiektu budowlanego (domek letniskowy) usytuowany na działce nr ewid.224/32 stanowiącej własność Skarbu Państwa zarządzanej przez [...] - własności E. i R. M. Powołana decyzja została wysłana stronom za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, a wobec niepodjęcia jej mimo dwukrotnego awizowania została złożona do akt ze skutkiem doręczenia. Upomnienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego skierowane do E. i R. M. do wykonania obowiązku rozbiórki doręczone w/w w dniu 15 grudnia 2005 roku spowodowało złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji PINB z dnia [...] grudnia 2004 roku Nr [...], w którym to wniosku zakwestionowali prawidłowość doręczenia tej decyzji. Dodatkowo zostało wyjaśnione, że w okresie toczącego się postępowania przed organem l instancji R. M. przebywał za granicą. Rozpatrując powyższy wniosek WINB nie uwzględnił wniosku w kwestii przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i wyjaśnił, że wnioskodawca nie udokumentował, że uchybienie terminu do złożenia odwołania nastąpiło bez jego winy. Postępowanie o wydanie nakazu rozbiórki zostało wszczęte z urzędu, zawiadomienie o jego wszczęciu zgodnie z treścią art. 61 § 4 k.p.a. zostało w sposób prawidłowy doręczone w/w o czym dowodzi zwrotne potwierdzenie odbioru. Wniosek o przywrócenie terminu został złożony po upływie 334 dni licząc od dnia w którym upłynął termin do złożenia odwołania. Podniesiony zarzut przez R. M., iż w okresie toczącego się postępowania przebywał za granicą nie ma wpływu na zmianę orzeczenia bowiem zgodnie z treścią art. 41 § 1 k.p.a. obowiązek zawiadomienia organu o zmianie adresu spoczywa na stronach postępowania zaniedbanie tego obowiązku skutkuje doręczanie wszelkiej korespondencji pod adres dotychczasowy, l taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący R. M. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi powtórzył argumentacje jak we wniosku o przywrócenie terminu wskazując na wadliwość doręczenia decyzji organu l instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Kontrola Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sprowadza się do badania zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej /art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1269/, przy czym Sąd ten z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U Nr 153 poz. 1270/ zwanej dalej P.p.s.a. nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a, Sąd jest zobligowany do uchylenia decyzji (postanowienia) lub stwierdzenia jej nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji przewidziane w art. 156 kpa lub innych przepisach. Poddawszy zaskarżone postanowienie takiej właśnie kontroli, Sąd doszedł do wniosku, że wydano je z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi jest postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2006 roku, znak [...] odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2004 r. znak: [...]. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia stanowi ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z poźn. zm.), zwanej dalej k.p.a. Zgodnie z art. 59 § 1 tej ustawy, organ właściwy w danej sprawie rozpatruje podanie o przywrócenie terminu, chyba że chodzi o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia. W tym drugim przypadku organem właściwym do przywrócenia terminu jest organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Zgodnie z art. 59 § 2 k.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. W niniejszej sprawie organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu l instancji jest Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego. Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.a. w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu, a § 2 tego artykułu przewiduje, że w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. W tym miejscu należy podkreślić, iż organ administracji nie pouczył strony o treści art. 41 k.p.a., do czego był zobowiązany. Organ administracji państwowej ma bowiem obowiązek wynikający z art. 9 k.p.a. pouczania strony o treści art. 41 k.p.a. (wyrok WSA z 21 września 2004 r. II SA 2788/03 LEX nr 173973). W świetle tej zasady organ powinien mieć na uwadze, czy strona została należycie i wyczerpująco poinformowana o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy administracji publicznej czuwają bowiem nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Brak takiego pouczenia przez organ l instancji ma ten skutek, że organ II instancji nie może powoływać się na obowiązek strony zawiadomienia organu o każdej zmianie jej adresu wynikający z art. 41 kpa. Skarżący nie zmienił swojego adresu, chociaż był nieobecny z uwagi na wyjazd za granicę. Skoro nie został pouczony o treści tego przepisu, nie może z tego powodu ponosić negatywnych konsekwencji. Dlatego też organ II instancji błędnie przyjął przewidziany w art. 41 § 2 kpa skutek doręczenia decyzji organu l instancji pod dotychczasowym adresem skarżącego mimo braku powiadomienia z jego strony. Organ już w zawiadomieniu o wszczętym postępowaniu powinien pouczyć strony o wszystkich przysługujących im prawach w tym o przepisie art. 41 kpa, czego jednak nie uczynił. Strony od samego początku postępowania administracyjnego powinny o wynikającym z tego przepisu obowiązku wiedzieć, aby nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Decyzja organu l instancji - Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2004 r. znak: [...] została wysłana do skarżącego i jego żony E. M. na adres: [...], Przesyłka była dwukrotnie awizowana w dniach 13 grudnia 2004 r. i 20 grudnia 2004 r. Organ II instancji w zaskarżonym postanowieniu błędnie przyjął fikcję doręczenia z uwagi na nieobecność skarżącego w miejscu zamieszkania w chwili doręczenia decyzji l instancji, uznając, że nie powiadomił organu o zmianie adresu, gdyż organ nie pouczył strony o tym obowiązku. Przyjęcie przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, iż decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego została doręczona, mimo, że nie zostały spełnione kryteria wymienione w art. 41 kpa, to naruszył tym samym ten przepis. Naruszenie tego przepisu nie pozwala na przyjęcie argumentacji organu, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z winy skarżącego. Drugą kwestią proceduralną, której naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy jest ustalenie daty doręczenia decyzji. Zasadą ogólną jest, że nie podjętą w terminie korespondencję należy uznać za doręczoną, jeżeli zachodziła sytuacja określona w art. 44 k.p.a. według stanu prawnego na dzień wydania tej decyzji. Organ II instancji wydając postanowienie o odmowie przywrócenia terminu w dniu [...] lutego 2006r., przyjął skutek doręczenia decyzji organu l instancji pomimo wadliwego dwukrotnego awizowania. Zatem Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego oceniał formę doręczenia decyzji organu l instancji na dzień wydanego przez siebie postanowienia tj. na dzień [...] lutego 2006 r. Powinien natomiast uznać doręczenie korespondencji na dzień wydania decyzji przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego tj. [...] grudnia 2004 r. W dniu wydania tej decyzji obowiązywał przepis o formie doręczenia tj. art. 44 kpa. Zgodnie z tą regulacją w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 kpa, pismo takie przechowuje się przez okres 7 dni w urzędzie pocztowym w przypadku doręczenia pisma przez pocztę lub w urzędzie gminy w przypadku doręczenia pisma przez pocztę. Jednocześnie zamieszcza się zawiadomienie o tym, umieszczając to zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, w drzwiach mieszkania adresata albo jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w miejscu widocznym na nieruchomości, której postępowanie dotyczy, w tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia termin, czyli z upływem 7 dnia. W obecnym stanie prawnym, wprowadzonym ustawą z dnia 11 marca 2005 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 78, poz. 682) obowiązuje forma doręczenia zastępczego wyrażona w art. 44 k.p.a., zgodnie z tą regulacją w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 (czyli niemożności doręczenia osobiście), i art. 43 (niemożności doręczenia innej osobie wskazanej w tym przepisie), pismo takie składa się na okres 7 dni w urzędzie pocztowym lub w urzędzie gminy. Jednocześnie zamieszcza się zawiadomienie o tym wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, albo w widocznym miejscu przy wejściu na posesję. W przypadku niepodjęcia przesyłki w tym terminie pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie kolejnych 7 dni. Stosownie do art. 44 § 4 kpa doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu 14 dni przechowywania pisma na poczcie lub w urzędzie gminy. Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w dniu 23 grudnia 2005 r. bezpośrednio do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Brak jest natomiast informacji czy skarżący złożył ten wniosek osobiście w tym dniu, czy też wysłał wniosek przez urząd pocztowy w innym dniu. Ustalenie takie jest potrzebne przy ustaleniu czy skarżący wniósł prośbę o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 58 k.p.a.). O treści decyzji dowiedział się on bowiem w dniu 15 grudnia 2005 r. - z upomnienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy jeszcze raz rozpatrzy złożoną przez skarżącego prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji l instancji, uwzględniając że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie nastąpiło z jego winy, a od spełnienia przesłanki wynikającej z art. 58 § 2 uzależnione będzie rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Z powyższych względów zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem wymienionych przepisów. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego Sąd w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.