II SA/Rz 366/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2010 r. Nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. W. C. wezwana do uiszczenia wpisu w kwocie 200 zł. od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2010 r. Nr [...] – powołując się na "bardzo niskie dochody" z otrzymywanej emerytury - zwróciła się o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych; żądanie to podtrzymała w złożonym następnie w wyniku wezwania urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF wskazując dodatkowo na trudną sytuację finansową oraz pozostawanie na jej utrzymaniu niepełnosprawnego 50-letniego syna, któremu wg wcześniejszych informacji finansuje koszty leczenia i w zależności od potrzeb opłaca jego rachunki za gaz, wodę i mieszkanie. Wg udzielonych przez wnioskodawczynię informacji: - brak jest osób prowadzących z nią wspólne gospodarstwo domowe, - oprócz samochodu Daewoo Tico (rok prod. 1997) nie posiada ona żadnego innego majątku, - jedynym źródeł jej dochodów jest emerytura w wysokości 1445 zł. netto (potwierdza to załączona kserokopia odcinka wypłaty z dnia 10 marca 2010 r.). W uzasadnieniu wniosku PPF skarżąca wymieniła także ponoszone przez siebie wydatki obejmujące opłatę za mieszkanie wraz z funduszem remontowym – 278 zł., wodę – 25 zł., "Netia S.A." – 151 zł., gaz – 479 zł., telewizję kablową – 123 zł., energię – 135 zł. i zakup leków – ok. 400 zł. (wg danych udzielonych przy pierwotnym piśmie przeznacza na nie ok. 300 zł. miesięcznie, na energię elektryczną – 239 zł., czynsz za chorego syna – 303 zł., czynsz za własne mieszkanie – 250 zł., energia elektr. za syna – 41 zł., TV – 123 zł., spłatę kredytu 219 zł., gaz za syna – 479 zł.). Jako załączniki skarżąca dołączyła kserokopie: a) opatrzonych jej nazwiskiem i adresem zamieszkania: druku spłat kredytu z miesięczną ratą 219 zł., faktur za telefon za m-c luty 2010 r. – 123 zł., energię elektryczną –132 zł. (maj 2010 r.) i po 41 zł. (czerwiec – sierpień), wodę – 19 zł. (maj 2010 r.), b) opatrzonych nazwiskiem zamieszkującego pod tym samym co ona adresem męża faktur za gaz – 479 zł. (za okres 18 listopad 2009 – 20 styczeń 2010 r.) oraz opłaty eksploatacyjnej za mieszkanie wraz z funduszem remontowym – 151 zł. (za kwiecień 2010 r.), c) opatrzonej nazwiskiem zamieszkującego oddzielnie W. C. opłaty eksploatacyjnej za mieszkanie wraz z funduszem remontowym – 98 zł. (za kwiecień 2010 r.), d) opatrzonych nazwiskiem zamieszkującego oddzielnie A. C. – gdzie skarżąca widnieje jako osoba wpłacająca – za telefon Netia S.A. – 151 zł. (marzec 2010 r.), wodę – 25 zł. (kwiecień 2010 r.), opłat eksploatacyjnych za mieszkanie wraz z funduszem remontowym – po 278 zł. (za kwiecień i maj 2010 r.), energię 239 zł. (marzec 2010 r.). Rozpatrując złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych (składają się na nie opłaty sądowe: wpis i opłata kancelaryjna oraz zwrot wydatków) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a. Jak wynika z powyższego, ciężar wykazania tej przesłanki spoczywa na osobie wnioskującej, przy czym pod uwagę brana jest sytuacja majątkowa zarówno jej, jak i wszystkich osób prowadzących z nią wspólne gospodarstwo domowe; mimo niewykazania we wniosku PPF, za taką osobę w stosunku do skarżącej w świetle powyższych danych musi być uznany zamieszkujący z nią mąż, a jako majątek posiadane przez nich mieszkanie. Analiza informacji udzielonych przez skarżącą skonfrontowana z przedstawionymi przez nią załącznikami nie potwierdza zasadności jej wniosku tak w całości, jak i w części. Mimo braku dokładnych danych dot. np. wysokości dochodów jej męża czy wydatków przeznaczanych przez nich na zakup żywności, podyktowane jest to następującymi okolicznościami: 1. Brak wykazania, z jakim negatywnym wpływem dla koniecznego utrzymania jej i męża wiązałoby się opłacenie przez nią kosztów sądowych (ewentualny związany z tym uszczerbek oznacza brak możliwości zaspokojenia wyłącznie podstawowych potrzeb życiowych, a nie wszystkich normalnie ponoszonych wydatków), 2. Możliwość poczynienia przez skarżącą oszczędności w wydatkach nie mających statusu niezbędnych dla koniecznego utrzymania; z w/w dot. to przede wszystkim wydatków na telewizję kablową, telefon. W kontekście zasad przyznawania prawa pomocy za takie nie mogą być też uznane wydatki przeznaczane na utrzymanie innych osób (niezależnie od przesłanek jakimi się kieruje skarżąca), utrzymanie samochodu czy spłatę zaciągniętego kredytu; fakt jego przyznania przez bank dowodzi zdolności kredytowej wnioskodawczyni i brak jest podstaw do przyznania mu pierwszeństwa względem kosztów sądowych, 3. Posiadanie przez skarżącą stałego źródła dochodów, które w obiektywnym ujęciu nie może być uznane za niskie. Z dużą dozą prawdopodobieństwa można stwierdzić, że jakimś źródłem dochodów dysponuje także jej mąż i zamieszkujący oddzielnie syn, którego wg oświadczenia skarżąca "w zależności od potrzeb" (a więc nie stale) wspomaga finansowo; kwestii tych skarżąca w żaden sposób nie wyjaśniła, 4. Bieżące regulowanie przez nią i męża wszystkich zobowiązań finansowych, w tym przede wszystkim opłat za mieszkanie i tzw. media, spłaty kredytu czy opłacenia kary grzywny wymierzonej przez sąd powszechny za spowodowanie kolizji pozostającej w związku z przedmiotem zaskarżenia (str. 3 skargi); brak jest podstaw do uznania, że wnioskodawczyni była w stanie zapłacić karę grzywny, a z jakiś bliżej nieokreślonych powodów nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, 5. Rozbieżności między deklarowanym przez skarżącą brakiem jakiegokolwiek majątku (oprócz samochodu), a faktyczną sytuacją jej i męża; dotyczy to zwłaszcza posiadania mieszkania oraz stanowiącej jej własność nieruchomości rolnej o pow. 2 ha położonej w Ł. i potencjalnych uzyskiwanych z niej korzyści (potwierdza to kserokopia wypowiedzenia umowa dzierżawy - k. 25 akt sądowych), 6. Rozbieżności między deklarowaną wysokością ponoszonych opłat a wynikającą z dołączonych załączników; abstrahując od pomocy udzielanej synowi, dot. to w szczególności faktycznych opłat związanych z utrzymaniem własnego mieszkania (ok. 600 zł. miesięcznie) i wykazywaniem jako własnych wydatków innych osób – w niniejszej sprawie A. C., gdzie jak wynika z adnotacji na załącznikach, skarżąca jest wyłącznie osobą wpłacającą i względem którego nie ciąży na niej żaden prawny obowiązek łożenia na jego utrzymanie. Powyższe w dobitny sposób rzutuje na pozytywną ocenę możliwości płatniczych skarżącej i wyłącza wobec niej możliwość zwolnienia z ustawowego obowiązku ponoszenia kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie (statuuje go art. 199 P.p.s.a.). Obowiązek ten dotyczy wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04), które to kryterium skarżąca spełnia. W tej sytuacji nie może być też uznane za zasadne jej twierdzenie o trudnej sytuacji finansowej. W oczywisty sposób przekłada się to na uznanie zdolności W. C. do opłacenia związanych ze skargą kosztów sądowych, które niezależnie od ich jednorazowego charakteru są także stosunkowo niskie; oprócz wymaganego na obecnym etapie postępowania wpisu od skargi którego uiszczenie warunkuje jej merytoryczne rozpoznanie przez Sąd, do najbardziej prawdopodobnych, które mogą (nie muszą) wystąpić w przyszłości należy opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi oraz wpis od skargi kasacyjnej w przypadku jej wnoszenia – w niniejszej sprawie obydwie w wysokości po 100 zł. Ubocznie należy zaznaczyć, iż w przypadku uwzględnienia przez Sąd wniesionej skargi będzie przysługiwał skarżącej od organu który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw (art. 200 P.p.s.a.). Skoro zatem W. C. nie wykazała spełnienia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie objętym złożonym wnioskiem, z powołanych wyżej względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i 4 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.