II SA/Rz 366/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski Sędziowie NSA Małgorzata Wolska /spr./ WSA Joanna Zdrzałka Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 lipca 2012 r. sprawy ze skargi T. S. i D. S. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym -skargę oddala- Przedmiotem skargi jest postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2012 r., Nr [...], którym po rozpatrzeniu zażalenia T. S. i D. S. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] listopada 2011 r., znak: [...] odmawiające uwzględnienia zgłoszonych zarzutów i wniesionego zażalenia w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] września 2011 r., w celu przymuszenia do wykonania obowiązku polegającego na rozbiórce obiektu budowlanego spełniającego funkcję użytkową budynku gospodarczego o wymiarach 5,60m x 0,56m, dobudowanego do budynku garażowego na działce nr 172 w D., bezpośrenio przy granicy z działką nr 173/1, uchylono zaskarżone postanowienie i jednocześnie odmówiono uwzględnienia zgłoszonego zarzutu. W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 2 i art. 144 k.p.a. oraz art. 33 pkt 1, art. 34 § 1 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.), zwanej dalej u.p.e.a. W uzasadnieniu wskazano, że decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] nakazał D. i T. S. dokonać rozbiórki budynku składowego o wymiarach 5,60m x 0,56m dobudowanego do budynku garażowego na działce nr 172 w D., bezpośrednio przy granicy z działką nr 173/1. Następnie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lutego 2010r., nr [...] uchylił powyższą decyzję i nakazał D. i T. S. rozbiórkę obiektu budowlanego spełniającego funkcję użytkową budynku gospodarczego o wymiarach 5,60m x 0,56m, dobudowanego do budynku garażowego na działce nr 172 w D., bezpośrednio przy granicy z działką nr 173/1. Upomnieniem z dnia [...] maja 2011 r. [...] PINB w [...] wezwał D. i T. S. do wykonania nałożonego obowiązku w terminie 14 dni od dnia doręczenia, pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Wobec niewykonania ciążącego na zobowiązanych obowiązku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wystawił tytuł wykonawczy i postanowieniem z [...] września 2011 r. nr [...] nałożył na D. i T. S. grzywnę w wysokości 500 zł w celu przymuszenia do wykonania wspomnianego wyżej obowiązku oraz ustalił opłatę 50 zł za wydanie postanowienia. D. S. i T. S. zgłosili, na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a., zarzut. Wskazali, że nałożony obowiązek nie istnieje, został on wykonany przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, o czym informowali pismem z dnia 10 grudnia 2010 r. Odrębnym pismem wyżej wymienieni złożyli zażalenie w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. odmówił uwzględnienia zgłoszonych zarzutów i wniesionego zażalenia. Organ podał, że nałożony obowiązek nie został przez zobowiązanych wykonany. W dniu [...] lipca 2011 r. przeprowadzono czynności kontrolne, które wykazały, że został jedynie zdemontowany dach obiektu, nie zostały rozebrane ściany. Za bezzasadne organ uznał twierdzenia zobowiązanych, że obiekt został rozebrany, a to co pozostało nie jest ścianą tylko ogrodzeniem o wysokości nie przekraczającej 2,20m, wykonane z elementów, które tworzyły ścianę. Zażalenie na to postanowienie złożyli T. S. i D. S. - reprezentowana przez T. S. Wskazali, że obiekt został rozebrany, a z elementów odzyskanych, po modyfikacji, w linii gdzie była posadowiona ścianka obiektu zostało wykonane ogrodzenie, będące przedłużeniem ogrodzenia już istniejącego. O wykonaniu nałożonego obowiązku poinformowali organ pismem z dnia [...] grudnia 2010 r. Ich zdniem wszczęcie postępowania egzekucyjnego i wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny pozbawione jest podstaw prawnych. Ich zdaniem oględziny zostały przeprowadzone pobieżnie. Zawnioskowali o umorzenie postępowania na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a. Po dokonaniu analizy okoliczności sprawy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r., Nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie i jednocześnie odmówił uwzględnienia zgłoszonego zarzutu. W uzasadnieniu podał, że organ rozpatrując zażalenie na postanowienie w sprawie zarzutów dotyczących prowadzenia egzekucji administracyjnej, bada ich zasadność w granicach okreśłonych w art. 33 u.p.e.a. Podstawą ich uwzględnienia jest ustalenie, czy prowadzone postępowanie dotknięte jest jedną z wad wymienionych w ww. przepisie. W okoliczościach sprawy T. S. i D. S. zgłosili zarzut w oparciu o art. 33 pkt 1 u.p.e.a. Ich zdaniem nałożony obowiazek został wykonany tj. przedmiotowy obiekt został rozebrany. Organ odwoławczy stwierdził, że zgłoszony zarzut jest nieuzasadniony. Wskazał, że pismem z dnia [...] grudnia 2010 r. T. S. poinformował PINB w [...], o wykonaniu obowiązku rozbiórki obiektu. Tymczasem w aktach sprawy organu I instancji zalega notatka służbowa z dnia [...] grudnia 2010 r., z której wynika, że rozebrany został daszek obiektu, natomiast nie rozebrano ścian. Następnie w dniu [...] kwietnia 2011 r. przeprowadzona została kontrola w trakcie której stwierdzono, że zdemontowany został daszek nad przedmiotowym obiektem budowlanym. T. S. oświadczył, że dokonał rozbiórki obiektu a z elementów odzyskanych wykonał ogrodzenie, betonując słupki konstrukcyjne w gruncie i mocując do nich powyższe elementy i przedłużając istniejące ogrodzenie z prefabrykatów betonowych. Kolejna kontrola przeprowadzona w dniu [...] lipca 2011 r wykazała, że dach obiektu rozebrano, natomiast nie zostały rozebrane ściany obiektu od strony działek nr 173/1 i 197/2. Zdaniem WINB, powyższe ustalenia, nie pozwalają na stwierdzenie, że będący przedmiotem postępowania egzekucyjnego obiekt został w całości rozebrany. Każda z kontroli wykazała, że rozebrany został tylko dach, nie dokonano natomiast rozbiórki ścian obiektu. Zobowiązani w żaden sposób nie udokumentowali samej rozbiórki ścian (co powinni wykazać, zanim wybudowali – jak sami twierdzą – ogrodzenie). Zatem obowiązek objęty postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nadal istnieje, prawidłowo więc organ I instancji odmówił uwzględnienia zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. Powołując się na art. 122 § 2 i art. 34 u.p.e.a. WINB podał, że organ egzekucyjny nie mial natomiast podstaw prawnych do rozpatrzenia zażalenia wniesionego przez zobowiązanych wraz ze zgłoszonym zarzutem. Z tej przyczyny uchylił w całości postanowienie i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożył T. S. – działając w imieniu swoim i D. S. Wniósł o rzetelną weryfikację stanowiska co do stwierdzenia wykonania rozbiórki przedmiotowego obiektu oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zarzucił naruszenie art. 33, art. 59 § 1 i art. 60 u.p.e.a. oraz art. 7, art. 11, art. 75, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. Skarżący podał, że organ nie odniósł się do zarzutów i argumentacji przedstawionej w zażaleniu. Uzasadniając swoje stanowisko organ powołał się na notatkę służbową i kontrolę. Tymczasem oni kwestionują rzetelność przeprowadzonej kontroli i nieuwzględnienie wszystkich istniejących faktów. Wskazując na przeróbkę poszczególnych segmentów i pojawienie się nowych elementów, skarżący raz jeszcze podkreślili, że obowiązek został wykonany jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Kwestie tą organ winien wyjaśnić, zamiast wszczynać postępowania egzekucyjne. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu (tu postanowienie) nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, stosownie do dyspozycji art. 134 § 1 P.p.s.a. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w aspekcie jego zgodności z prawem, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa i dlatego, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem osądu jest kwestia oceny prawidłowości nieuwzględnienia zarzutu wniesionego na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), zwanej dalej u.p.e.a. Wspomniana ustawa wyznacza ramy prawne postępowania egzekucyjnego. W art. 1 określa m.in. sposób postępowania wierzycieli w przypadkach uchylania się zobowiązanych od wykonania ciążących na nich obowiązków, a także sposób prowadzenia przez organy egzekucyjne postępowania i stosowane środki przymusu służące doprowadzeniu do wykonania lub zabezpieczenia wykonania obowiązków. Egzekucji administracyjnej podlegają m.in. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego (art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a.). Zgodnie zaś z art. 3 u.p.e.a. egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji (jak to ma miejsce w kontrolowanej sprawie) lub postanowień właściwych organów, albo w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego – bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej opisanych wyżej obowiązków (wierzycielem) jest stosownie do art. 5 § 1 pkt 1 u.p.e.a. właściwy do orzekania organ I instancji, za wyjątkiem przypadków wymienionych w pkt 4 (który nie miał w sprawie zastosowania). W postępowaniu dotyczącym egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym organ ten może wystąpić także w roli organu egzekucyjnego (art. 20 § 1 pkt 4 u.p.e.a.), co miało miejsce w kontrolowanym postępowaniu. Stosownie do art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej w analizowanych przypadkach następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, a jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym – przystępuje on z urzędu do egzekucji na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego (art. 26 § 4 u.p.e.a.). Trzeba tez podkreślić, że organ egzekucyjny bada z urzędu jedynie dopuszczalność egzekucji administracyjnej, natomiast nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Stanowi o tym art. 29 § 1 u.p.e.a. Z tak rozumianego obowiązku badania dopuszczalności egzekucji PINB w [...] wywiązał się należycie, gdyż niewykonanie egzekwowanego obowiązku w czasie doręczenia zobowiązanym tytułu wykonawczego, w świetle materiału zebranego w sprawie, jest bezsporne. W rozpoznawanej sprawie egzekwowany jest obowiązek o charakterze niepieniężnym, tj. skierowany do T. i D. S. nakaz rozbiórki obiektu budowlanego spełniającego funkcję użytkową budynku gospodarczego, o wymiarach 5,60 x 0,56 m, dobudowanego do budynku garażowego na działce nr 172 w D., bezpośrednio przy granicy z działką nr 173/1 (określony w decyzji skontrolowanej wyrokiem tut. Sądu, sygn. akt II SA/Rz 361/10 z dnia 12.08.2010 r., oddalającym skargę D. i T. S.). Do egzekucji tego obowiązku PINB w [...], tj. organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem przystąpił po doręczeniu zobowiązanym wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego w dniu [...] września 2011 r., a po uprzednim skierowaniu do zobowiązanych upomnienia z dnia [...] maja 2011 r. z informacją, że niewykonanie obowiązku w wyznaczonym terminie (14 dni od doręczenia upomnienia) spowoduje skierowanie sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, doręczonego w dniu [...] maja 2011 r. Niewykonanie przez zobowiązanych obowiązku rozbiórki, jak wynika z akt sprawy, zostało stwierdzone protokołami z kontroli przeprowadzonych w dniach [...] grudnia 2010 r., dnia [...] kwietnia 2011 r. i dnia [...] lipca 2011 r. Wskazują one jednoznacznie (wraz ze sporządzonymi wówczas zdjęciami), że rozebrany został jedynie dach obiektu, natomiast jego ściany od strony działki nr 173/1 i nr 197/2 nie zostały rozebrane. W takiej sytuacji nie było więc podstaw do uznania, że obowiązek nakazu rozbiórki został przez zobowiązanych wykonany. W ocenie Sądu, odmowa uwzględnienia przez organ egzekucyjny zarzutu zgłoszonego pismem z dnia [...] października 2011 r. na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. jest prawidłowa i nie narusza prawa. Niewykonanie przez zobowiązanych egzekwowanego obowiązku w czasie doręczenia im tytułu wykonawczego nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości. Na akceptację Sądu nie zasługują też twierdzenia zawarte w powyższym piśmie, jakoby należało mówić o nieistnieniu obowiązku, ponieważ został on wykonany przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego (o czym informowano organ pismem z dnia [...].12.2010 r.). Przepis art. 33 pkt 1 u.p.e.a. pozwala wprawdzie oprzeć zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego m.in. na nieistnieniu obowiązku, ale zestawienie tegoż przepisu z art. 29 § 1 zd. drugie u.p.e.a. prowadzi do wniosku, że chodzi tu wyłącznie o sytuację, gdy nieistnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, która nastąpiła po wydaniu tytułu wykonawczego (zob. wyrok NSA z dnia 10.12.1998 r., III SA 1418/97); na takie okoliczności zobowiązani jednak nie powoływali się. Na uwzględnienie nie zasługują zarzuty skargi i argumentacja przedstawiona na ich poparcie, co do istoty zbieżna z zawartą w zażaleniu, jakoby obiekt w całości został rozebrany. Również więc ściany zostały rozebrane, ale następnie wykonane zostało z nich ogrodzenia do wysokości 2,18 m i "tylko zbiegiem okoliczności" jest to, że "nowopowstałe ogrodzenie" przebiega w miejscu, gdzie uprzednio była ściana. Fakt rozbiórki ścian w żadnym momencie i w żaden sposób nie został jednakże dowodnie wykazany, natomiast istnienie ścian obiektu objętego nakazem rozbiórki został przez organ egzekucyjny w sposób prawidłowy wykazany, znajdując potwierdzenie w materiale dowodowym zebranym w sprawie. W rezultacie Sąd nie znajduje powodów do usunięcia zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Dlatego na podstawie art. 151 P.p.s.a. skarga została oddalona.