II SA/Rz 367/09

Dnia 15 lipca 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 15 lipca roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku K. i Z. K. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. i Z. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2009 roku, nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania -postanawia- I. zwolnic skarżących od 4/5 części wpisu sądowego należnego z tytułu wniesienia skargi; II. ustanowić dla skarżących adwokata z urzędu; III. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2009 roku, nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, skarżący K. i Z. K. o przyznanie im prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2009 roku referendarz sądowy zwolnił skarżących od wpisu od skargi w ½ jego części odmawiając jednocześnie uwzględnienia wniosku w pozostałym zakresie. Postanowienie doręczono skarżącym w dniu 15 czerwca 2009 roku. W dniu 18 czerwca 2009 roku skarżący wnieśli sprzeciw. Zakwestionował w nim zasadność rozstrzygnięcia referendarza sądowego ponawiając jednocześnie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako P.p.s.a. w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy traci moc. Sąd rozpoznaje wniosek na nowo. Zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w postępowaniu przed sądami administracyjnymi uregulowane jest w ramach instytucji prawa pomocy w zakresie całkowitym – art. 245 § 2 P.p.s.a. Skorzystanie z tej instytucji przez osobę fizyczną dopuszczalne jest jedynie wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Obowiązek ten nakłada na wnioskujących art. 246 § 1 pkt. 1 P.p.s.a. Z powołanej regulacji wynika zasada, że prawo pomocy jest instytucją polegającą na dofinansowaniu osób o bardzo niskich lub wręcz zerowych dochodach, w celu zapewnienia im dostępu do sądu. Zwolnienie od kosztów sądowych jest zatem, z jednej strony, realizacją prawa obywateli do sądu, a z drugiej, uszczupleniem dochodów państwa. Z istoty prawa pomocy wynika, iż ustawodawca odstępuje od ogólnej zasady odpłatności postępowania – art. 199 P.p.s.a. - na rzecz konstytucyjnego prawa do sądu w sytuacjach, gdy strona nie jest w stanie partycypować w całości bądź części kosztów związanych z rozpoznaniem wniesionej przez nią skargi. Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru uznaniowego, nie zależy od swobodnej decyzji sądu, lecz podlega ściśle określonym przez wyżej wskazane przepisy regułom, których spełnienie warunkuje zasadność wniosku. Jeżeli osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie wykaże, że spełnia wymogi uzasadniające skorzystanie z tej instytucji, Sąd wniosku uwzględnić nie może. Odnosząc powyższe do sytuacji materialnej i życiowej skarżących Sąd ocenił ich wniosek jako częściowo zasadny. W oparciu o przedstawione przez skarżących okoliczności Sąd ustalił co następuje: skarżący prowadzą samodzielnie gospodarstwo domowe zamieszkując w domu o pow. 90 m². Utrzymują się z emerytur w wysokości odpowiednio 638 i 1174 zł. netto (kserokopie przekazów pocztowych świadczeń za m-c maj 2009 r.). Pobierają również zasiłki opiekuńcze w kwocie 153 zł./osobę. Posiadają samochód osobowy m-ki Renault Megane (rok prod. 1996). Miesięcznie na zakup żywności i leczenie wydają odpowiednio ok. 800 i 250 zł., spłatę kredytu 300 zł., paliwo do samochodu 100 zł., środki czystości 50-100 zł., ogrzewanie domu ok. 3-4 tys. zł./rok. Załączone do oświadczenia kserokopie potwierdzają wydatki za energię elektryczną – 230 zł., wywóz nieczystości (224 zł./rok – 18,70 zł./m-c), gaz (220 zł. za okres ok. 1,5 miesiąca), podatek od nieruchomości – 338 zł./rok, zakup leków przez skarżącego w dniu 12 marca 2009 r. na kwotę 227 zł., wodę i ścieki – 88 zł. za ok. 2 m-ce, ubezpieczenie skarżącego od odpowiedzialności cywilnej w życiu prywatnym – 128 zł./rok, ubezpieczenie w PZU Życie skarżących (składki 46 i 63 zł.), spłatę kredytów (raty w kwotach 190 i 112 zł.), ubezpieczenie OC samochodu – 250 zł./rok. Oboje skarżący zostali uznani za osoby niepełnosprawne w stopniu znacznym. Z orzeczeń wydanych w tym przedmiocie wynika, że wymagają stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Zachodzi w stosunku do nich również konieczność korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji – orzeczenia o stopniu niepełnosprawności k. 19 i 20 akt sądowych. Uwzględniając powyższe okoliczności Sąd doszedł do przekonania, że wniosek skarżących zasługuje na uwzględnienie w znacznej części. Różnica pomiędzy uzyskiwanymi przez skarżących dochodami a zadeklarowanymi wydatkami wynosi 370 złotych. W ocenie sądu, uwzględniając stan zdrowia skarżących oraz standardowe potrzeby każdej rodziny, z kwoty tej nie można wygospodarować środków na pokrycie wpisu oraz ustanowienie fachowego pełnomocnika. Z tych przyczyn sąd ustanowił dla skarżących adwokata oraz zwolnił ich od 4/5 części wpisu od skargi. Oznacza to, że na obecnym etapie postępowania skarżący będą zobowiązani do uiszczenia kwoty 100 złotych tytułem wpisu. Odmowa przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie spowodowana jest faktem, że skarżący nie wykazali, iż uzyskiwane przez nich dochody są w pełni konsumowane przez wydatki, co uzasadniałoby przyjęcie, że nie posiadają jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych. Z powyższych względów, na podstawie art. 245 § 2 i § 3, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 260 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.