II SA/Rz 368/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie NSA Ryszard Bryk WSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 26 lutego 2009 r. sprawy ze skargi W. L. i J. L. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oficyny I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących W. L. i J. L. solidarnie kwotę 500 zł /słownie: pięćset złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki inspektor Nadzoru budowlanego decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 roku nr [...] z [...] kwietnia 2008 roku działając na podstawie art. 138 § 1 pkt.2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r nr 98 poz.1071 ze zm.) określanej dalej jako k.p.a., art. 67 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) oraz § 6 i 7 rozporządzenia Ministra Insfrastruktury z 30 sierpnia 2004 r. w sprawie warunków i trybu postępowania w sprawach rozbiórek nieużytkowanych lub niewykończonych obiektów budowlanych ( Dz. U. nr 198 poz.2043), po rozpatrzeniu odwołania W. L. i J. L. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego znak: [...] z [...] grudnia 2007 w przedmiocie nakazu rozbiórki części oficyny budynku, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wskazania terminu przystąpienia do rozbiórki i jej zakończenia i nakazał do robót rozbiórkowych przystąpić w dniu 1 września 2008 roku. W pozostałej zaś części utrzymał kwestionowane rozstrzygnięcie w mocy. Wskazaną wyżej decyzją z [...] grudnia 2007 roku organ I instancji nakazał W. L., J. L. , "A" sp. z o.o. oraz Gminie Miasto [...] rozebrać oficynę budynku nr [...] położonego przy [...] w R. na działkach ewidencyjnych nr 618,3, 618/4 i 619/1 obr. [...], w części do klatki schodowej i uporządkować teren po tej rozbiórce. Nakazano jednocześnie przystąpić do robót rozbiórkowych w dniu 1 marca 2008 , natomiast zakończyć je do dnia 30 kwietnia 2008r. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że powyższy obiekt znajduje się w bardzo złym stanie technicznym, tynki zewnętrzne są zniszczone, odwarstwione, częściowo odpadły, cegły są zniszczone, spoiny wymyte, cegły odpadają, widoczne są liczne pęknięcia i zarysowania ścian, szyby w oknach są uszkodzone, popękane, grożą wypadnięciem na teren podwórza. Dwie galerie zewnętrzne znajdujące się na ścianie północnej są również w bardzo złym stanie technicznym, deski i wsporniki są przegniłe i zmurszałe, z ubytkami. Klatka schodowa zabiegowa częściowo zagruzowana może stanowić zagrożenie. Organ ustalił m.in. na podstawie przedłożonych przez strony dokumentów, iż współwłaścicielami przedmiotowego obiektu są W. L. , J. L., "A." sp. z o.o. praz Gmina Miasta [...]. W trakcie rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 25 października 2007 , wszyscy współwłaściciele oświadczyli, że nie zamierzają przeprowadzić remontu i uzasadnionym jest dokonanie rozbiórki. Decyzję oparto też o opinię techniczną z dnia 18 kwietnia 2007 roku, z której wynika, że wobec ogromu zniszczeń zarówno wewnątrz, jak i zewnątrz obiektu, konieczne jest jego wyburzenie. Odwołanie od rozstrzygnięcia I instancji złożyli W. i J. L. wnosząc o jego uchylenie, względnie o zmianę terminu wykonania nakazu z uwagi na aktualny brak stosownych środków finansowych. Rozbiórka wymaga bowiem odpowiedniego zabezpieczenia pomieszczeń mieszkalnych i strychu , znajdujących się w przedmiotowym budynku. Zwrócili uwagę, że podjęli starania mające na celu uczynienie darowizny na rzecz Gminy Miasta [...] części nieruchomości objętej nakazem rozbiórki. W związku z powyższym, zasadnym jest przesunięcie terminu wykonania nakazu, a na dalszym etapie tj. po przejęciu na własność Gminy przedmiotowych działek, skierowanie nakazu w stosunku do nowego właściciela. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpoznaniu odwołania nie podzielił zasadności jego zarzutów. Podniósł, że podstawę kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowił art. 67 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym – jeśli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, właściwy organ wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę obiektu i uporządkowanie terenu oraz określa terminy przystąpienia do tych robót, jak też ich ukończenia. Z oświadczeń współwłaścicieli budynku wynika, że nie mają oni zamiaru przeprowadzenia jego remontu. Nie budził również wątpliwości zły stan techniczny oficyny, znajdujący potwierdzenie w toku przeprowadzonej rozprawy administracyjnej , jak też określony w opinii technicznej z dnia 18 kwietnia 2007 oraz ekspertyzie konstrukcyjnej sporządzonej przez rzeczoznawcę budowlanego w 1995 roku. Organ odwoławczy podkreślił, że postępowanie przeprowadzone przez Powiatowego inspektora Nadzoru Budowlanego w oparciu o przepisy Prawa budowlanego i przepisy wykonawcze zawarte w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 26 czerwca 2003 r. było prawidłowe, tj. zgodne z powołanymi przepisami. Skargę na rozstrzygnięcie organu odwoławczego złożyli W. L. i J. L., którzy nie wskazując kierunku jej weryfikacji zwrócili uwagę, iż decyzja rozbiórkowa nie określa rodzaju, zakresu oraz sposobu dokonywania robót rozbiórkowych, jak też potrzebnych robót zabezpieczających, a taka konieczność wynika, ich zdaniem – z art. 31 prawa budowlanego. Podkreślili, że za stan techniczny oficyny powinna odpowiadać Gmina Miasta [...] jako faktycznie dysponująca tym obiektem, a zatem to ona winna dokonać rozbiórki na swój koszt. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie , podtrzymując argumentację uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Podniósł, że nakaz rozbiórki został skierowany do wszystkich ustalonych współwłaścicieli nieruchomości. Natomiast art. 67 prawa budowlanego stanowiący podstawę materialno prawną decyzji nie pozwala na rozstrzygnięcie kwestii podziału kosztów związanych z realizacją obowiązku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. nr 153 poz. 1269 z 2002 roku / sądy te sprawują w zakresie swej działalności kontrolę pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 poz.1270 z 2002 roku / zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy , których dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. W myśl przepisu art. 145 P.p.s.a. Sąd obowiązany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny określone w przepisie art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Przedmiotem kontroli w powyższym zakresie jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] orzekająca rozbiórkę oficyny budynku nr [...] przy [...] w R. zlokalizowanej na działkach nr ewid. 618/3,618/4 i 619/1. Bezspornym jest fakt, że współwłaścicielami przeznaczonej do rozbiórki oficyny są W. L., J. L., "A." sp. z o.o. oraz Gmina Miasta [...]. Zaskarżona decyzja wskazuje w podstawie prawnej przepis art. 67 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane / tj. Dz. U. Nr 156 poz.1118 z 2006 ze zm./. Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji stanowi , że jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu , odbudowy lub wykończenia, właściwy organ wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę tego obiektu i uporządkowanie terenu oraz określającą terminy przystąpienia do tych robót i ich zakończenia. Ust. 2 tego przepisu stanowi, że przepisu ust.1 nie stosuje się do obiektów budowlanych wpisanych do rejestru zabytków. Akta administracyjne sprawy zawierają postanowienie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] października 1996 roku L.dz. [...] wyrażające następującą opinię w sprawie przedmiotowej oficyny kamienicy przy [...]; 1/ obiekt figuruje w spisie zabytków architektury i budownictwa miasta R. oraz należy do zespołu urbanistycznego objętego ścisłą ochroną konserwatorską; 2/ stan techniczny oficyny/.../ wymaga przeprowadzenia remontu kapitalnego . Zgodnie z opinią [...] , przed przystąpieniem do prac remontowych należy opracować dokumentację projektową i uzgodnić ją pod względem konserwatorskim oraz budowlanym. Dopuszcza się możliwość częściowej rozbiórki oficyny od strony zachodniej. Przytoczone postanowienie wydane zostało w postępowaniu prowadzonym przez Prezydenta Miasta [...] w sprawie stanu technicznego oficyny, którego decyzja [...] z [...] lipca 1996 roku uchylona została decyzją Wojewody [...] z [...] sierpnia 1996 roku z powodu braku uzgodnienia zakresu prac remontowych z konserwatorem zabytków. Podstawę prawną postanowienia stanowi przepis art. 27 ustawy z 15 lutego 1962 roku o ochronie dóbr kultury ( Dz. U. Nr 10 poz. 48 ) , zgodnie z którym bez zezwolenia właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków nie wolno zabytków przerabiać, odnawiać, rekonstruować, konserwować, zabudowywać, odbudowywać, zdobić, uzupełniać, rozkopywać ani dokonywać żadnych innych zmian. Postanowieniem Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 1997 roku sprawa w przedmiocie stanu technicznego oficyny została zawieszona do czasu rozstrzygnięcia sprawy przekazania Gminie Miasto [...] części działki 618/1 przez pozostałych współwłaścicieli. Wobec ustalenia, że nie doszło do przejęcia przez Gminę tej nieruchomości, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, postanowieniem [...] z [...] lipca 2007 roku podjął z urzędu postępowanie, powiadamiając o toczącym się postępowaniu Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków, pismem z dnia 4 października 2007 roku. W rozprawie administracyjnej w dniu 25 października 2007 roku wziął udział przedstawiciel Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków, który oświadczył, że oficyna znajduje się na obszarze objętym ochroną konserwatorską i stąd wszelkie prace remontowe lub rozbiórkowe wymagają uprzedniego uzyskania decyzji pozwalającej na ich przeprowadzenie. Mimo to, wydając decyzję o rozbiórce obiektu organ I instancji nie poruszył kwestii ochrony konserwatorskiej nad obiektem, natomiast organ odwoławczy z faktu nie zgłoszenia przez konserwatora zastrzeżeń do podejmowanych przez organ czynności wywodzi wniosek, że część obiektu przeznaczona do rozbiórki nie jest wpisana do rejestru zabytków. Takie stanowisko nie znajduje potwierdzenia w aktach. Zgodnie z przepisem art. 6 ust.1 pkt.1 lit.b ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami /Dz. U. nr 162 poz. 1658 z 2003 r. ze zm./ , ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania zabytki nieruchome będące , w szczególności układami urbanistycznymi, ruralistycznymi i zespołami budowlanymi. Rejestr zabytków, dla zabytków znajdujących się na terenie województwa prowadzi wojewódzki konserwator zabytków / art. 8/. Zabytek wpisany do rejestru , który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej, naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych, zostaje skreślony z rejestru / art. 13 ust.1 /. Skreślenie z rejestru następuje na podstawie decyzji ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego / art. 13 ust.5 /. Sposób prowadzenia rejestru zabytków określa rozporządzenie ministra właściwego do spraw kultury i dziedzictwa narodowego wydanego na podstawie przepisu art. 24 ustawy. Wskazane wyżej postanowienie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] października 1996 roku w sprawie remontu kapitalnego przedmiotowej oficyny wyraźnie stwierdza, że przedmiotowy obiekt figuruje w spisie zabytków architektury i budownictwa i należy do zespołu urbanistycznego objętego ścisłą ochroną konserwatorską. Skarżąca W. L. oświadczyła na rozprawie , że przedmiotowy budynek wpisany był do rejestru zabytków, a z otrzymanego później pisma wynikało, że Konserwator Zabytków przestał się tym obiektem interesować. Sąd zauważa, że o ile fakt wpisania do rejestru potwierdza postanowienie Konserwatora Zabytków z [...] października 1996 , to brak jest w aktach dowodu, że nastąpiło skreślenie obiektu z tego rejestru. Reasumując – w ocenie Sądu , decyzja orzekająca rozbiórkę przedmiotowej oficyny jest przedwczesna, bowiem nie wyjaśnia , czy jest ona wpisana do rejestru zabytków, lub też – czy jest objęta ochroną konserwatorską. W wypadku wpisu do rejestru – orzeczenie rozbiórki jest niemożliwe wobec brzmienia przepisu art. 67 ust. 2 prawa budowlanego stanowiącego, że decyzji nakazującej rozbiórkę nie stosuje się do obiektów wpisanych do rejestru zabytków. Również prowadzenie prac konserwatorskich , restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru , zgodnie z art. 36 ust.1 ustawy o ochronie zabytków , wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków. Natomiast w stosunku do obiektów niewpisanych do rejestru zabytków, a objętych ochroną konserwatorską na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ma zastosowanie przepis art. 67 ust.3, w myśl którego organ wydaje decyzję w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. W takiej sytuacji konserwator obowiązany jest zająć stanowisko w terminie 30 dni, a niezajęcie stanowiska w tym terminie uznaje się za uzgodnione / art. 37 ust.4/. Dopiero w sytuacji gdyby postępowanie wykazało, że przedmiotowa oficyna nie jest wpisana do rejestru zabytków, ani też nie jest objęta ochroną konserwatorską , możliwe jest nakazanie rozbiórki obiektu na podstawie art. 67 ust.1 prawa budowlanego , pod warunkiem spełnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. W postępowaniu ponownym organ uzupełni postępowanie w powyżej wskazanym zakresie i wyda decyzję w zależności od dokonanych ustaleń. W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję z przyczyn innych niż wskazane w skardze, działając w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt.1 lit. c P.p.s.a. Na podstawie art. 152 tej ustawy organ stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. O kosztach orzeczono po myśli art. 200 P.p.s.a.