II SA/Rz 368/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2015 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku M. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M. R. i J. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego robót budowlanych - postanawia - I. przyznać wnioskodawczyni M. R. prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. M. R. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego robót budowlanych) zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie "obrońcy". Żądanie to zostało następnie ponowione i sprecyzowane we wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym na urzędowym formularzu (PPF). M. R. domaga się w nim zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z uwagi na trudną sytuację finansową i brak znajomości przepisów prawa. Wymieniona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem i uczącą się córką. Obydwoje z mężem są osobami bezrobotnymi, bez prawa do zasiłku. Wnioskodawczyni posiada orzeczenie lekarskie zaliczające ją do osób niepełnosprawnych; mąż jej jest ciężko chory. Dochody rodziny to: 275,75 zł – dodatek do mieszkania, 115 zł – zasiłek rodzinny, 490 zł – zasiłek okresowy, 200 zł – otrzymany w marcu 2015 r. zasiłek na żywność. Wnioskodawczyni czasem zaciąga pożyczkę na opłacenie wydatków dotyczących utrzymania mieszkania, czy też wydatków na lekarstwa. Na majątek strony składają się: mieszkanie o powierzchni 54,05, mieszkanie o powierzchni 49 m.kw., którego strona jest współwłaścicielką, nieruchomość rolna, której wnioskodawczyni jest współwłaścicielką, udział 153/1680 w budynku mieszkalnym (którego dotyczy niniejsza sprawa). Jako wydatki podane zostały: opłata za mieszkanie – 576 zł, gaz - 307 zł, prąd – 90 zł, telefon – 40 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: M. R. ubiega się o najszersze z przewidzianych przez ustawodawcę granice prawa pomocy tj. w zakresie całkowitym, które obejmuje zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie adwokata, o czym stanowi art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Wsparcie takie przeznaczone jest dla osób, które wykażą, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Chodzi tutaj zatem o osoby nie dysponujące jakimkolwiek dochodem bądź też dochód ten wprawdzie uzyskujące, lecz w niedostatecznym wymiarze, który nie wystarcza już na pokrycie kosztów postępowania sądowego. W razie natomiast, gdy wnioskodawca może partycypować w określonym zakresie w tego rodzaju kosztach, a zatem nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wówczas może mu zostać przyznane wsparcie w częściowym zakresie, jak stanowi art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W obydwu jednak przypadkach, to wnioskujący o pomoc Państwa winien wykazać, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej udzielenie mu żądanego wsparcia. W tym celu winien on złożyć pełne oświadczenie o swoim stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach. Od tego, co przedstawi zależy bowiem rozstrzygnięcie w przedmiocie jego wniosku. W wypadku, gdy kierowane jest do niego dodatkowe wezwanie w trybie art. 255 P.p.s.a., tj. o podanie określonych, nieprzedstawionych dotychczas danych czy nadesłanie określonych dokumentów, wnioskodawca powinien zastosować się do niego w pełni. W przeciwnym bowiem razie powoduje powstanie wątpliwości co do jego faktycznej sytuacji materialnej. Tego rodzaju wątpliwości zrodziły się właśnie przy ocenie wniosku M. R. Mianowicie w pierwotnie złożonym wniosku nie wykazała ona, że jest współwłaścicielką mieszkania o powierzchni 49 m.kw. oraz nieruchomości rolnej. Fakty tej ujawniła dopiero w odpowiedzi na wezwanie o podanie dodatkowych informacji. Ponadto, wnioskodawczyni nie wskazała także, czy ona sama bądź inny członek wspólnego z nią gospodarstwa domowego posiada pojazdy mechaniczne, a jeśli tak, to jakie są miesięczne koszty ich utrzymania. Poza tym, kierowane do strony wezwanie odnosiło się także do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych jej, męża i córki. Wyciągi te nie zostały jednak nadesłane. Ujawnienie istotnych danych dotyczących stanu majątkowego strony dopiero w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, jak też niezastosowanie się przez M. R. w całości do adresowanego do niej wezwania rodzi wątpliwości co do tego, jaki jest rzeczywisty stan finansów strony. Powoduje to, że nie jest do końca możliwa ocena, czy sytuacja wnioskodawczyni wymaga w istocie wsparcia, a jeśli tak, to w jakim wymiarze. Mając to wszystko na uwadze uznano, że zasadnym będzie jednak częściowe uwzględnienie żądania strony. Jak wynika z jej wniosku, posiada ona niskie dochody, które na dodatek w całości pochodzą ze środków z pomocy społecznej. Strona jest osobą niepełnosprawną, zaś jej mąż ciężko choruje. Wymienieni utrzymują uczącą się córkę. Ze względu natomiast na wskazane wyżej wątpliwości co do sytuacji materialnej strony uznano, że nieuzasadnionym byłoby udzielenie jej prawa pomocy w całkowitym zakresie tj. obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie adwokata. Należy przy tym podkreślić, że przesłanką udzielenia wsparcia w tym ostatnim zakresie jest tylko i wyłącznie trudna sytuacja materialna strony, nie zaś nieznajomość przez nią regulacji prawnych. Zresztą z mocy art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd obowiązany jest do badania sprawy w jej całokształcie, nie będąc związany podniesionymi w niej zarzutami, złożonymi wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Z podanych względów zwolniono M. R. od kosztów sądowych i odmówiono ustanowienia na jej rzecz adwokata. Podstawę niniejszego orzeczenia stanowi art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.