II SA/Rz 369/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Referendarz sądowy Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie zaniechania dalszych robót budowlanych postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. J. P. – wezwany za pośrednictwem reprezentującego go adwokata - do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł. od skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2008 r. Nr [...], złożonym w terminie do jego opłacenia urzędowym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy PPF zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu wskazał, iż nie jest w stanie ich uiścić bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania. Wg zawartego we wniosku oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący jest osobą samotną, utrzymującą się z pobieranej renty w wysokości 642 zł. miesięcznie (jej wysokość potwierdza załączona do wniosku kserokopia decyzji wymiarowej). Posiadany przez niego majątek obejmuje stary drewniany dom o pow. 90 m² oraz 3 – hektarową nieruchomość rolną, obecnie wydzierżawioną za symboliczną opłatą 1 zł. rocznie. Na ponoszone przez niego w ciągu miesiąca wydatki składają się m.in. zakup leków (100 zł.), opłaty za energię elektryczną (200 zł.), telefon (40 zł.) oraz wodę i kanalizację (ok. 50 zł.). Rozpoznając założony wniosek stwierdzono jego zasadność, mającą oparcie w przedstawionych przez skarżącego okolicznościach. Zwolnienie od kosztów sądowych na które składają się opłaty sądowe: wpis i opłata kancelaryjna oraz zwrot wydatków wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, które może być przyznane osobie fizycznej po wykazaniu przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z powyższym przyznanie prawa pomocy podyktowane jest przede wszystkim oceną możliwości finansowych osoby wnioskującej, dokonywanej z uwzględnieniem jej sytuacji majątkowej oraz dochodów i wydatków; jeżeli wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, kryteria te odnoszą się do nich wspólnie (w przypadku J. P. taka sytuacja jednak nie zachodzi, gdyż prowadzi on 1-osobowe gospodarstwo domowe). Ocena ta prowadzi do uznania, że obciążenie skarżącego kosztami sądowymi wiążącymi się z wniesioną skargą byłoby niewspółmierne do jego możliwości płatniczych, przez co nie byłby on w stanie podołać obowiązkowi ich poniesienia bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania. Wynika to przede wszystkim z wysokości uzyskiwanych przez niego dochodów, których praktycznie jedynym źródłem jest pobierana przez niego renta. Świadczenie to w kwocie 642 zł. miesięcznie jest stosunkowo niskie, nawet jak na zaspokojenie potrzeb życiowych tylko jednej osoby. Do wymienionych przez skarżącego we wniosku PPF obciążeń finansowych (zakup leków i opłaty) należy doliczyć przede wszystkim wydatki przeznaczane na zakup żywności. W tej sytuacji opłacenie przez niego nawet części kosztów sądowych wydaje się obiektywnie niemożliwe, zwłaszcza iż sama wysokość wpisu od skargi jest niewiele mniejsza od kwoty pobieranej przez niego renty. Nie dysponuje on także żadnymi składnikami majątkowymi przynoszącymi dochód (za taki nie może być uznana wydzierżawiona za symboliczną kwotę nieruchomość rolna) lub których ewentualne spieniężenie mogłyby stanowić źródło pokrycia kosztów związanych z jego udziałem w sprawie. Zauważyć przy tym dodatkowo należy, że skarżący będąc reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata musiał wygospodarować na jego ustanowienie określone środki finansowe, co nie pozostaje bez znaczenia dla jego kondycji finansowej i rozpatrywanego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (strona mająca pełnomocnika z wyboru nie może się skutecznie ubiegać o jego ustanowienie w ramach prawa pomocy, ograniczając w ten sposób zakres ewentualnie dochodzonego wsparcia). Pośrednio świadczy to także o jego staraniach co do przynajmniej częściowego partycypowania w kosztach postępowania, co do których zasadą jest ich ponoszenie w zakresie odpowiadającym swojemu udziałowi w sprawie. Uznanie zatem, że J. P. nie ma żadnych realnych możliwości opłacenia kosztów sądowych a przy tym wykazał niemożność ich poniesienia bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania, skutkuje wydaniem orzeczenia zwalniającego go w sprawie II SA/Rz 369/08 od obowiązku ich ponoszenia. Z tej przyczyny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji postanowienia.