II SA/Rz 369/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ SO (del.) Ewa Partyka Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 17 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie wydania prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] marca 2008 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego G. B. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 369/10 U Z A S A D N I E N I E Wnioskiem z dnia [...] marca 2008r. G. B. zwrócił się do Starosty o uzupełnienie wydanym w dniu [...] marca 2008r. dokumencie prawa jazdy nr [...] zapisu odnośnie możliwości kierowania pojazdami kategorii B+E i D+E zgodnie z art. 88 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Starosta decyzją z dnia [...] marca 2008r. nr [...] działając na podstawie art. 87, art. 88, art. 90, art. 97, art. 100 Prawa o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r. nr 108, poz. 908 ze zm. zwana dalej w skrócie P.r.d.) oraz art. 8, art. 9 i art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. u. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm. zwana dalej w skrócie k.p.a.) zarządził wydanie bezterminowego prawa jazdy kategorii A, B, C, D, C+E o nr [...] nr druku [...] G. B. określając terminy uzyskania kategorii A na dzień [...].08.1995r.; B na dzień [...].08.1995r.; C na dzień [...].10.2000r.; D na dzień [...].02.2008r.; kategorii C+E na dzień [...].02.2001r. oraz odmówił wydania kategorii B+E, D+E oraz T w związku z uzyskaniem kategorii C+E, wydania kategorii A1, B1, C1, B1+E, C1+E, D1+E w związku z uzyskaniem kategorii A, B, C, D, C+E. W odwołaniu od tej decyzji skarżący G. B. wniósł o zmianę decyzji organu pierwszej instancji poprzez uzupełnienie prawa jazdy o uprawnienie do kierowania pojazdami kat. B+E, D+E oraz T. Wskazał na treść art. 88 ust. 3 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym, że kierowca, który uzyskał prawo jazdy kat. C+E lub D+E, a posiada prawo jazdy kat B ma uprawnienia do kierowania zespołem pojazdów określonych w kat. B+E. Natomiast art. 88 ust. 2 pkt 3 wskazuje, że kierowca, który uzyskał prawo jazdy akt. C+E, a posiada prawo jazdy kat. D ma uprawnienie do kierowania zespołem pojazdów określonych w kat. D+E. Art. 88 ust. 2 pkt 2 stanowi, że kierowca, który uzyskał prawo jazdy kat. C posiada uprawnienie do kierowania ciągnikiem rolniczym. Decyzją z dnia [...] czerwca 2008r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO) utrzymało w mocy decyzję Starosty z dnia [...] marca 2008r. nr [...]. Tym samym SKO zaakceptowało stanowisko, że przepisy Prawa o ruchu drogowym nie dają możliwości do ustalenia innego zakresu kategorii prawa jazdy poza tymi, które zostały zakończone pozytywnym egzaminem nawet na szczeblu organu wykonawczego, jakim jest Minister Transportu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący G. B. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 88 ust. 3 pkt 1 i 2 P.r.d. domagając się jej uchylenia w części odmawiającej przyznania prawa jazdy kat. B+E i D+E i przekazanie do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący podał, że w dniu [...] lutego 2008r. złożył w Starostwie Powiatowym wniosek o wydanie prawa jazdy w związku ze zdanym egzaminem na kat. D, a dysponował już prawem jazdy kat. A, B, C i C+E. Tak jak w odwołaniu jako podstawę żądania wskazał art. 88 ust. 3 pkt 1 i 2 P.r.d., który uprawnia do kumulacji kategorii uprawnień do kierowania zespołami pojazdów ujętymi w kat. B+E i D+E. Odnośnie daty uzyskania uprawnień do kierowania powyższymi zespołami pojazdów na podstawie uprzednio uzyskanych uprawnień do kierowania pojazdami powołał się na § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. u. nr 24, poz. 215 zwane dalej Rozp. z 2004r.). Na rozprawie przed WSA w Rzeszowie w dniu 13 stycznia 2009r. pełnomocnik organu zmodyfikował wnioski zawarte w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie. Wyrokiem z dnia 13 stycznia 2009r. sygn. akt II SA/Rz 581/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2008r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] marca 2008r. nr [...] w przedmiocie wydania prawa jazdy. Wyrokiem z dnia 5 marca 2010r. sygn. akt I OSK 697/09 Naczelny Sąd Administracyjny (dalej NSA) uchylił ww. wyrok WSA i przekazał sprawę temu Sadowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku NSA stwierdził, że Sąd I instancji bez ewentualnego żądania sprecyzowania skargi przez skarżącego oceniając wszystkie rozstrzygnięcia zawarte w decyzji SKO i decyzji Starosty, a także stwierdzając nieważność tych decyzji w całości przekroczył wyznaczone przez stronę granice zaskarżenia i tym samym naruszył art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a jak też art.134 § 1 p.p.s.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. WSA stwierdził, że decyzja Starosty nie tylko odnośnie do kwestionowanej przez stronę odmowy wydania prawa jazdy kat. B+E i D+E (ewentualnie jeszcze kategorii T), ale także w zakresie – jak wynika z treści skargi – niekwestionowanej odmowy wydania prawa jazdy kategorii A1, B1, C1, D1, C1+E,D1+E dotknięta jest wadą nieważności przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a w zakresie niekwestionowanego wydania prawa jazdy kategorii A, B, C, D, C+D wada nieważności przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., a tym samym, że zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji SKO, gdyż w całości została podjęta z rażącym naruszeniem prawa. NSA wyjaśnił, że niezwiązanie granicami skargi nie oznacza, że sąd może czynić przedmiotem swych rozważań i ocen wszystkie aspekty skargi bez względu na treść zaskarżonego aktu lub czynności, a także by mógł ingerować z urzędu w niezaskarżoną część określonego aktu prawnego, ponieważ w tym zakresie nie dochodzi do wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Sąd I instancji ustali zakres skargi G. B., a następnie rozpozna sprawę tylko w takim zakresie, jaki sprecyzuje sam skarżący, dlatego przedwczesne jest odnoszenie się do podniesionego przez kasatora zarzutu niewłaściwego zastosowania przez WSA w Rzeszowie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., gdyż nie można wykluczyć, że wytyki te dotyczą niezaskarżonych przez G. B. części podjętych w jego sprawie decyzji. NSA wyjaśnił, że rażące naruszenie prawa to naruszenie oczywiste, wyraźne i bezsporne. Istnieje wówczas, gdy odczytanie treści normy prawnej podlegającej zastosowaniu wymaga zabiegów interpretacyjnych, nawet wtedy, gdy organ stosujący prawo popełnił w procesie wykładni błąd prowadzący do wadliwego rozstrzygnięcia sprawy. Polemika kasacyjnie skarżącego organu z oceną prawną Sądu i instancji znaczenia omawianych przepisów prawa materialnego może budzić wątpliwości, dlatego nie można przyjąć, że treść kontrolowanych przez WSA w Rzeszowie decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisów Prawa o ruchu drogowym, będących podstawą rozstrzygnięcia. NSA za nieuzasadniony uznał zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przepisów prawa materialnego a to art. 88 ust. 3 pkt 1 i 2 w związku z art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r. nr 108, poz. 908 ze zm.). NSA stwierdził, że to skarżący kasacyjnie oraz organ pierwszej instancji niewłaściwie interpretują i stosują powołane przepisy Prawo o ruchu drogowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwana dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W niniejszej sprawie Sąd z mocy art. 153 p.p.s.a ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu wiążą ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W wyroku z dnia 5 marca 2010r. sygn. akt I OSK 697/09 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że organy orzekające w sprawie niewłaściwie interpretują i stosują przepisy o ruchu rogowym i dlatego nietrafny był zarzut skargi kasacyjnej wywiedziony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszenia przez WSA w Rzeszowie prawa materialnego w tym przypadku art. 88 ust. 3 pkt 1 i 2 w zw. z art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r. nr 108, poz. 908 ze zm.). NSA stwierdził, że WSA w Rzeszowie prawidłowo przyjął, że w przypadkach przewidzianych w ustawie Prawo o ruchu drogowym i rozporządzeniu z 2004r. posiadanie uprawnień do kierowania pojazdami na określoną kategorię daje podstawę do ubiegania się o uprawnienie do kierowania inną kategorią pojazdów bez konieczności zdawania odrębnego egzaminu. W myśl art. 88 ust. 3 pkt 1 i pkt 2 P.r.d. prawo jazdy kategorii B i C+E lub B i D+E uprawnia do kierowania zespołem pojazdów określonych w kategorii B+E (pkt 1), natomiast prawo jazdy kategorii C+E i D uprawnia do kierowania zespołem pojazdów określonych w kategorii D+E (pkt 2). Zgodnie zaś z art. 90 ust. 5 pkt 2 P.r.d. dodatkowym warunkiem uzyskania prawa jazdy dla kategorii B+E, C+E, C1+E, D+E, D1+E jest spełnienie wymagań, o których mowa w ust. 1 pkt 3 i 4 (czyli odbycie szkolenia i zdanie egzaminu), określonych odpowiednio dla praw jazdy kategorii B,C,C1, D, D1. Z treści tego ostatniego przepisu w zw. z art. 90 ust. 1 pkt 4 P.r.d. wynika, że osoba ubiegająca się o prawo jazdy musi legitymować się egzaminem państwowym stosownym do określonej kategorii prawa jazdy. Nie chodzi, więc o egzamin kategorii tożsamej z kategorią wnioskowanego prawa jazdy, ale egzamin odpowiedni, czyli wymagany dla danej kategorii prawa jazdy. Przy ubieganiu się o prawo jazdy kategorii B+E, zgodnie z powołanym art. 90 ust. 5 pkt 2 P.r.d. wystarczy zatem wykazać się zdaniem egzaminu państwowego dla kat. B, a nie jak twierdzą organy kategorii B+E, natomiast warunkiem uzyskania prawa jazdy kategorii D+E jest zdanie egzaminu dla kategorii D. Jeżeli więc wnioskodawca zdał już taki egzamin, a żaden przepis prawa nie przewiduje obowiązku ponownego jego zaliczenia to pełnia on określone w tym zakresie wymogi kwalifikacyjne. W tej sytuacji i skoro prawo jazdy kategorii B i C+E lub B i D+E uprawni do kierowania zespołem pojazdów określonych w art. 90 ust. 3 pkt 1 P.r.d., a prawo jazdy kategorii C+E i D uprawnia do kierowania zespołem pojazdów określonych w art. 90 ust. 3 pkt 2 P.r.d., to WSA w Rzeszowie zasadnie przyjął, że osoba odpowiadająca wszystkim tym warunkom automatycznie nabywa prawo do uzyskania prawa jazdy kategorii B+E lub D+E bez konieczności zdawania dodatkowych egzaminów. Powyższe powoduje istnienie naruszenie przepisów prawa materialnego, a to jest przesłanką do uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. W powołanym wyżej wyroku NSA zobligował WSA w Rzeszowie do jednoznacznego ustalenia zakresu skargi wniesionej przez G. B., a następnie rozpoznać sprawę tylko w takim zakresie, jaki sprecyzuje sam skarżący. Na rozprawie przed WSA w Rzeszowie w dniu 17 czerwca 2010r. skarżący G. B. oświadczył, że zaskarżył decyzję w całości, a nie w określonym zakresie. Zgodnie z art. 97 ust. 1 P.r.d. dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdami wydaje za opłatą oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się, a w uzasadnionych przypadkach – właściwy ze względu na miejsce czasowego pobytu, z zastrzeżeniem ust. 2 Dot. karty rowerowej). Nie budzi zatem wątpliwości w świetle przywołanego przepisu jak i § 5 ust. 1 Rozp. z 2004r., że postępowanie w sprawie wydanie prawa jazdy jest postępowaniem wnioskowym. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się decyzja podpisana z upoważnienia starosty przez podinspektora w wydziel komunikacji W. N., którą zarządzono wydanie prawa jazdy bezterminowego nr [...] dla kategorii A, B, C, D, C+E. Kategoria D została uzyskana w wyniku zdania egzaminu w dniu [...] lutego 2008r. Na decyzji tej brak jest daty jej wydania. Do decyzji dołączony jest dowód opłaty na kwotę 70 zł. za wydanie wtórnika prawa jazdy opatrzony pieczęcią, na której widnieje data [...] marca 2008r. G. B. kwitując odbiór decyzji złożył jedynie podpis, przy którym brak jest daty. Wprawdzie wzór decyzji określa załącznik nr 1 do rozporządzenie z 2004r., ale z przepisów art. 107 § 1 k.p.a. wynika, że niezbędnym elementem decyzji jest data jej wydania, a termin do wniesienia odwołania liczy się od daty doręczenia stronie decyzji (art. 129 § 2 k.p.a.), nadto zgodnie z art. 110 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzje jest nią związany od chwili doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Skarżący G. B. pismem z dnia [...] marca 2008r. zwrócił się do Starosty o uzupełnienie w wydanym w dniu 11 marca 2008r. dokumencie prawa jazdy nr [...] zapisu odnośnie uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B+E i D+E. Rolą organu pierwszej instancji było ustalenie czy jest to wniosek o uzupełnienie decyzji w trybie określonym w art. 111 § 1 k.p.a., czy też wniosek o wydanie nowego prawa jazdy z opisanymi w nim kategoriami uprawnień. Zestawienie daty stempla opłaty za wydanie prawa jazdy jak i oświadczenia skarżącego o dacie otrzymania prawa jazdy prowadzi do wniosku, że wyżej opisana decyzja Starosty nie była ostateczna istniała ponadto możliwość, że skarżący złożył odwołanie od decyzji. Przedwcześnie, bo bez przeprowadzenia w tym zakresie postępowania wyjaśniającego organy przyjęły, że jest to odwołanie. Kwestia ta nie została również zauważona przez organ drugiej instancji, a w samym odwołaniu skarżącego istniały ku temu przyczyny, gdyż rozszerzył wniosek o nadanie uprawnień do kierowanie pojazdami kategorii T. Wydana w rezultacie pisma z dnia [...] marca 2008r. decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] marca 2008r. narusza art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie intencji skarżącego, bo od tego zależał właściwy tryb postępowania. Wybierając bez dokładnego wyjaśnienia intencji skarżącego tryb postępowania i wydając nową decyzję organ w części orzekł o zarządzeniu wydania prawa jazdy kat. B,C,D, C+E i datach ich uzyskania wydał orzeczenie w sprawie już rozstrzygniętej decyzją wcześniej opisaną, co stwarza w tej części niezgodny z prawem stan istnienia dwóch decyzji w tej samej sprawie i tę część decyzji z dnia [...] marca 2008r. czyni bezprzedmiotową. Ponadto w tej części organ orzekł ponad żądanie wniosku, który nie żądał ponownego potwierdzenia uprawnień kat. B,C,D i C+E. Skarżący nie zwrócił organowi wydanego prawa jazdy, a do wniosku dołączył jedynie kserokopię prawa jazdy. Z tych przyczyn organ naruszył przepis art. 61 k.p.a. w zw. z art. 97 P.r.d. i § 15 ust. 1 pkt 1 lit. a i pkt 2 rozporządzenia z 2004r. Opisane naruszenia przepisów procesowych przez organ pierwszej instancji, których nie dostrzegł organ odwoławczy oraz w zakresie rozszerzenia żądania o prawo jazdy kat. t, którego nie dostrzegł organ odwoławczy uzasadniają uchylenie decyzji obydwu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. Z przytoczonych wyżej względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach Sad orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ wyjaśni intencje skarżącego i rozpozna wniosek stosownie do poczynionych ustaleń kierując się wykładnią przepisów prawa materialnego wynikającą z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2010r. sygn. akt I OSK 697/09.