II SA/Rz 371/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk NSA Maria Piórkowska /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w części dotyczącej rozstrzygnięcia zawartego w punkcie pierwszym decyzji organu pierwszej instancji; II. w pozostałym zakresie skargę oddala; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. II SA/Rz 371/12 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej Kolegium) w wyniku rozpoznania odwołania M. D. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w sprawie zwrotu przez M. D. nienależnie pobranych świadczeń z tytułu zasiłku wychowawczego na syna K. K. w kwocie 3706,60 zł wraz z odsetkami w kwocie 3769,57 za okres od 1.06.2001r. do 31.05.2002 r. oraz w kwocie 1145,20 zł wraz z odsetkami w kwocie 1011,59 zł za okres od 1.06.2002 r. do 18.09.2002 r. W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwana dalej w skrócie k.p.a. oraz art. 30 ust. 1 i 2 pkt 2 i ust. 8 w zw. z art. 62 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 992 ze zm.) – zwana dalej u.ś.r. Z uzasadnienia i akt administracyjnych wynika, że działający z upoważnienia Wójta Gminy [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu przez M. D. nienależnie pobranych świadczeń z tytułu zasiłku wychowawczego na syna K. K. za okres od 9.01.2001 r. do 31.05.2001 r., od 1.06.2001 r. do 31.05.2002 r. i od dnia 1.06.2002 r. do 18.09.2002 r. Ostatecznymi decyzjami z dnia [...] lipca 2011 r. znak: [...] i znak: [...] działający z upoważnienia Wójta Gminy [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. uznał, że świadczenie wypłacone M. D. z tytułu zasiłku wychowawczego na dziecko K. K. za okres od 1.06.2001 r. do 31.05.2002r. w łącznej kwocie 3 705,60 zł (decyzja znak: [...]) i za okres od 1.06.2002 r. do 18.09.2002 r. (decyzja znak: [...]) w łącznej kwocie 1 145,20 zł – są świadczeniami nienależnie pobranymi. W dalszej kolejności działający z upoważnienia Wójta Gminy [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. wydał decyzję częściową z dnia [...] listopada 2011 r., znak: [...], którą orzekł o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń przez M. D. z tytułu zasiłku wychowawczego na dziecko K. K. za okres od 1.06.2001 r. do 31.05.2002 r. w kwocie 3706,60 zł wraz z odsetkami ustawowymi w kwocie 3769,57 (pkt 1 decyzji) oraz za okres od 1.06.2002 r. do 18.09.2002 r. w kwocie 1145,20 zł wraz z odsetkami w kwocie 1011,59 zł, obliczonymi do dnia 21.10.2009 r. (pkt 2 decyzji). Wskazano, że zwrotu należy dokonać w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 62 ust. 4 u.ś.r. za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia. Natomiast stosownie do art. 30 ust. 1 i ust. 8 w zw. z art. 62 ust. 4 u.ś.r. osoba, która pobrała nienależnie świadczenie rodzinne jest obowiązana do ich zwrotu łącznie z ustawowymi odsetkami na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy. Odsetki naliczane są od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. W dalszej części uzasadnienia organ szczegółowo przedstawił sposób wyliczenia kwot wraz z ustawowymi odsetkami za okres od 1.06.2001 r. do 31.05.2002r. oraz od 1.06.2002 r. do 18.09.2002 r. wraz z odsetkami za zwłokę, które zostały naliczone do dnia 21 października 2009 r. Organ wskazał, że w tym dniu M. D. wpłaciła na rachunek GOPS w G. kwotę 6 170,70 zł tytułem nienależnie pobranego zasiłku wychowawczego za okres od dnia 9.01.2001 r. do dnia 18.09.2002 r., w tym tytułem nienależnie pobranego zasiłku za okres od 1.06.2001 r. do 31.05.2002r. oraz od 1.06.2002 r. do 18.09.2002 r. Zatem na dzień wydana decyzji częściowej do zapłaty pozostała kwota odsetek ustawowych w łącznej wysokości 4 781,16 zł (3 769,57 zł + 1011,59 zł). Dodatkowo organ zaznaczył, że postępowanie w sprawie o nienależnie pobrane świadczenia za okres od 9.01.2001 r. do 31.05.2001 r. nie zostało prawomocnie zakończone stąd postępowanie dotyczące zwrotu świadczeń nienależnie pobranych z tytułu zasiłku wychowawczego za ten okres pozostaje nadal zawieszone. W odwołaniu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości względnie o stwierdzenie jej nieważności jako wydanej bez podstawy prawnej. Zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że świadczenie pobrane przez skarżącą za okresy wskazane w decyzji było świadczeniem nienależnym, a co za tym idzie, że zaistniały przesłanki do orzeczenia w przedmiocie zwrotu tych świadczeń. Podała, że w dacie składania wniosku nie wiedziała o ustaniu jej zatrudnienia w sklepie wielobranżowym. Nadto zarzuciła naruszenie art. 30 ust. 3 u.ś.r., bowiem żądanie organu przedawniło się, naruszenie art. 30 ust. 1 i ust. 2 u.ś.r. bowiem w przedmiotowej sprawie brak jest decyzji o zwrocie należności głównej, tym samym brak podstaw do żądania zwrotu odsetek od należności głównej. Odwołująca wskazała także na naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., z uwagi na brak podstawy prawnej do wydania decyzji orzekającej o zwrocie odsetek od nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że M. D. przyznany miała zasiłek wychowawczy na syna K. K. w okresach od 1.06.2001 r. do 31.05.2002 r. oraz od 1.06.2002 r. do 18.09.2002 r. Świadczenia te zostały pobrane przez odwołującą w okolicznościach o jakich mowa w art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. co zostało potwierdzone orzeczeniem Sadu Rejonowego w T. z dnia [...] grudnia 2009 r., sygn. akt [...]. Wobec powyższego organ I instancji słusznie wszczął postępowanie w przedmiocie ustalenia że pobrane przez odwołującą świadczenia są świadczeniami nienależnie pobranymi. Wydane w tym przedmiocie decyzje stały się ostateczne. Następstwem powyższego było wydanie zaskarżonej decyzji częściowej. Powołując się na treść art. 30 ust. 1 i ust. 8 u.ś.r. Kolegium podało, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenie rodzinne jest zobowiązana do jego zwrotu łącznie z ustawowymi odsetkami. Za nienależnie pobrane świadczenie, zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. uważa się świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych wypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia. Kolegium wskazało, że taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. M. D. przy składaniu wniosków o kontynuację wypłaty zasiłku wychowawczego wprowadziła organ I instancji w błąd poprzez podanie nieprawdziwych danych co do faktu zatrudnienia i przebywania na urlopie wychowawczym, przy czym składając wnioski użyła jako autentyczne dokumenty w postaci zaświadczenia o zatrudnieniu, za co poniosła odpowiedzialność karną. Kolegium dodało, że z uwagi na zwrot przez odwołującą kwoty nienależnie pobranych świadczeń, do zwrotu pozostała kwota odsetek ustawowych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie M. D. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że przyznane jej świadczenia zostały nienależnie pobrane oraz przyjęcie że świadomie wprowadziła w błąd Zakład Ubezpieczeń Społecznych przy składaniu wniosku o przyznanie zasiłku wychowawczego. W dalszej części skarżąca podtrzymała zarzuty podniesione w odwołaniu w tym dotyczące naruszenia art. 30 ust. 2 pkt 2 i art. 30 ust. 3 u.ś.r. oraz naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm./ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje, postanowienia i akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz.270/ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga w części jest uzasadniona. Na wstępie podnieść należy, że podstawą materialno-prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia jest przepis art. 30 ust. 1 w zw. z art. 30 ust. 2 pkt 2 oraz ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz. U. z 2006 r. Nr 138, poz. 992 ze zm./. Przepis ten stanowi, że osoba, która pobrała nienależne świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. W sprawie objętej skargą, za nienależne świadczenie, na podstawie przywołanych wyżej przepisów, uważa się świadczenie rodzinne wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia. Kwestia, że skarżąca pobrała z tytułu zasiłku wychowawczego na dziecko za okresy od dnia 1 czerwca 2001 r. do 21 maja 2002 r. oraz od 1 czerwca 2002 r. do 18 września 2002 r. nienależne świadczenia nie budzi wątpliwości. Zostało to bowiem ustalone ostatecznymi decyzjami Wójta Gminy [...], a następnie decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującego decyzje I instancji w mocy. Skargę na tę decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny prawomocnym wyrokiem z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 1154/11 oddalił. W tym stanie sprawy oznacza to, że organ był uprawniony do wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w oparciu o treść przywołanego wyżej przepisu art. 30 ust. 1 oraz art. 30 ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Z tego ostatniego wymienionego przepisu wynika bowiem, że kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami na rachunek bankowy wskazany przez właściwy organ. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. W tym stanie prawnym, prawidłowa jest decyzja w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w pkt 2 decyzji organu I instancji, jak również prawidłowa jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję pierwszoinstancyjną w tym zakresie. Prawidłowo też orzekające organy naliczyły w tej części odsetki, czego dały wyraz w wyczerpującym uzasadnieniu. Wbrew twierdzeniom skarżącej, orzekające organy, w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w pkt 2 decyzji Wójta Gminy [...] nie naruszyły art. 30 ustawy prawidłowo interpretując ten przepis prawa materialnego. W ocenie Sądu, orzekające również organy, we wskazanym wyżej zakresie, nie naruszyły przepisów prawa procesowego, w tym również przepisu art. 107 § 3 k.p.a. w sposób prawidłowy argumentując swoje stanowisko . Przechodząc natomiast do rozstrzygnięcia zawartego w pkt 1 decyzji organu I instancji, orzekającej o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń za okres od 1 czerwca 2001 r. do dnia 31 maja 2002 r. podnieść należy, że została ona wydana z naruszeniem prawa. Przywołać bowiem należy treść art. 30 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, a który to przepis stanowi, że nie wydaje się decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat. Treść przytoczonego przepisu oznacza, że organ I instancji wydając w dniu [...] listopada 2011 r. decyzję orzekał w jej punkcie 1 o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego za okres od 1 czerwca 2001 r. do 31 maja 2002 r., a więc po upływie 10-letniego okresu, o którym mowa w przywołanym wyżej przepisie art. 30 ust. 5 ustawy. Organ II instancji, utrzymując w mocy wadliwą w części pkt 1 decyzję pierwszoinstancyjną również w tym zakresie naruszył prawo. Wbrew jednak twierdzeniom skarżącej Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez orzekające w sprawie organy przepisu art. 30 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, a tym samym nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Przepis art. 30 ust. 3 przywołanej wyżej ustawy stanowi, że należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności stała się ostateczna. Z akt sprawy wynika, że ostateczne decyzje ustalające należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wydane zostały w dniu [...] lipca 2011 r., a więc do dnia wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych tj. do dnia [...] listopada 2011 r., trzyletni okres przedawnienia, o którym mowa w art. 30 ust. 3 ustawy nie upłynął. Z przyczyn wyżej naprowadzonych Sąd zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w pkt 1 decyzji pierwszoinstancyjnej uchylił w oparciu o treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270/. W pozostałym zakresie, na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.