II SA/Rz 371/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Paweł Zaborniak /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi K. M. na postanowienie Wojewody z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania -skargę oddala- Przedmiotem skargi K.M. jest postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...], wydane w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzją z dnia .[..] grudnia 2016 r. nr [...] Starosta [...] ustalił na rzecz K.M. odszkodowanie w wysokości 23 185 zł za ograniczenie sposobu korzystania z należących do niej nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr 1081/1 i 1081/3, położonych w obrębie B., gmina [...], z uwagi na budowę napowietrznej linii elektroenergetycznej 220 kV S.W. - punkt nacięcia C. – A., zgodnie z decyzją Starosty [...] z dnia [...].09.2014 r. nr [...]. Przesyłkę zawierającą odpis decyzji doręczono na adres ul. [...], [...] J. do rąk matki adresatki K.M.- E.S. w dniu 9 grudnia 2016 r. W dniu 27 grudnia 2016 r. K.M. złożyła w Starostwie Powiatowym w [...] odwołanie od powyższej decyzji, zaś w dniu 5 stycznia 2017 r. do Wojewody [...] wpłynął wniosek K.M. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. W uzasadnieniu wniosku K.M. poinformowała, że przesyłkę zawierającą odpis decyzji doręczoną pod adres jej dotychczasowego miejsca zamieszkania, tj. J. ul. [...] 56 odebrała w dniu 9 grudnia 2016 r. jej matka E.S.. K.M. w dniu 5 grudnia 2016 r. przeprowadziła się wraz z rodziną do nowego domu pod inny adres. Matka K.M. przekazała jej pismo w dniu 16 grudnia 2016 r. wskazując przy tym jako datę odebrania dzień 12 grudnia 2016 r. Kierując się tą informacją K.M. złożyła odwołanie od powołanej w wyżej decyzji w dniu 27 grudnia 2016 r. działając w przekonaniu, że termin do dokonania tej czynności został zachowany. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu podniosła, że jej matka opiekuje się mężem po amputacji lewej nogi i w czasie, gdy odebrała przesyłkę skierowaną do córki poddana była silnemu stresowi z uwagi na nasilenie zachowań depresyjnych swojego męża oraz starania o dofinansowanie zakupu protezy. W okresie tym K.M. przeprowadzała się do nowego domu, a także sprawowała opiekę nad miesięcznym synem A., w której pomagała jej matka. Załączyła oświadczenie złożone przez matkę E.S., w którym opisano przyczyny błędnego poinformowania córki o dacie przyjęcia listu, kartę informacyjną Powiatowego Szpitala Specjalistycznego w [...] o urodzeniu w dniu 4 listopada 2016 r. syna oraz dokumenty medyczne dot. dofinansowania zakupu protezy dla J.S. W ocenie wnioskującej do uchybienia terminu doszło zatem z przyczyn przez nią niezawinionych. Wniosek należy zatem uznać za zasadny i konieczny. Zaskarżonym postanowieniem Wojewoda [...] działając na podstawie art. 58 i 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 23, ze zm., dalej "k.p.a."), w związku z art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 2147, dalej "u.g.n.") odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ wyjaśnił, że warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności jest łączne spełnienie przesłanek: wniesienia prośby o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody uniemożliwiającej dochowanie terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano oraz uprawdopodobnienie, że uchybienie nastąpiło bez winy zainteresowanego. Ustalone w art. 58 k.p.a. kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O braku winy można bowiem mówić tylko w przypadku, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu obiektywnej przeszkody nie do przezwyciężenia w danych warunkach. Oznacza to, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego zaniedbania. W niniejszej sprawie w dniu 9 grudnia 2016 r. E.S. - matka K.M., odebrała decyzję Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. W prowadzonym przez Starostę [...] postępowaniu ustalono, że adresem zamieszkania K.M. była miejscowość J. ul. [...]. Zarówno w piśmie z dnia 28 czerwca 2016 r. wskazującym nowy termin załatwienia sprawy oraz w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z dnia 13 września 2016 r., a także zawiadomieniu z dnia 29 listopada 2016 r. o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym Starosta [...] poinformował strony postępowania, w tym K.M. o wynikającym z art. 41 § 1 i 2 k.p.a. obowiązku zawiadomienia organu administracji o każdej zmianie swojego adresu pod rygorem uznania doręczenia ze skutkiem prawnym. Pisma odbierała matka K.M. – E.S., która zamieszkiwała razem z córką w J. przy ul. [...] 56, zatem zostały one skutecznie doręczone K.M. w trybie art. 43 k.p.a. po myśli którego w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. W aktach sprawy brak jest zastrzeżeń dotyczących odbierania korespondencji kierowanej do K. M., nie ma również udzielonych pełnomocnictw. W prowadzonym przez Starostę [...] postępowaniu K.M. brała czynny udział, o czym świadczą znajdujące się w aktach sprawy jej pisma z dnia 22 września 2016 r., 6 października 2016 r. i 2 grudnia 2016 r. We wszystkich ww. pismach oraz odwołaniu jako adres zamieszkania K.M. wskazano miejscowość J. ul. [...] 56. Odwołująca zatem mimo, że we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wskazała, iż w dniu 5 grudnia 2016 r. przeprowadziła się wraz z rodziną do nowego domu, znajdującego się w J. przy ul. [...] 55, nie zawiadamiała wcześniej organu prowadzącego postępowanie o zmianie adresu zamieszkania. Ponadto obecnie można sprawdzić na stronie internetowej Poczty Polskiej historię przesyłki pocztowej rejestrowanej, jej datę nadania i odbioru. Z uwagi na powyższe w ocenia organu nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 58 k.p.a. dotyczące przywrócenia terminu do złożenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie K.M. zarzuciła naruszenie art 58 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie mimo, że skarżąca we wniosku z dnia 4 stycznia 2017 r. uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, w konsekwencji spełnione zostały przesłanki warunkujące możliwość ubiegania się przez nią o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz dopuszczenie dowodu z dokumentów załączonych do wniosku o przywrócenie terminu celem ustalenia okoliczności powodujących niezawinione uchybienie terminowi do złożenia odwołania. Skarżąca wyjaśniła, że organ pismem z dnia 28 grudnia 2016 r. poinformował ją, iż odwołanie zostało złożone po terminie. Wobec powyższego w terminie 7 dni od powzięcia informacji o uchybieniu terminu do złożenia odwołania wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o przywrócenie terminu wyjaśniając powody uchybienia terminowi do złożenia odwołania. Skarżąca dopełniła także czynności objętej wnioskiem oraz uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminowi, przedkładając stosowne oświadczenie, dokumentację medyczną oraz dokumentację dot. dofinansowania protezy dla ojca skarżącej spełniając przy tym ustawowe przesłanki wynikające z treści art. 58 k.p.a. Skarżąca obecnie zamieszkuje pod innym adresem, gdyż w dniu 5 grudnia 2016 r. przeprowadziła się wraz z rodziną do nowego domu. Korespondencję zawierającą decyzję Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. odebrała matka skarżącej i przekazała jej w dniu 16 grudnia 2016 r., wskazując przy tym jako datę odebrania dzień 12 grudnia 2016 r. (poniedziałek). Zgodnie z przeświadczeniem o odebraniu przez matkę pisma w tym terminie skarżąca złożyła odwołanie w dniu 27 grudnia 2016 r. działając w przekonaniu o zachowaniu ustawowego terminu do dokonania tejże czynności (26 grudzień - dzień wolny od pracy). Zwróciła uwagę na sytuację rodzinną matki i okoliczności towarzyszące odebraniu przesyłki związane ze złym stanem zdrowia jej męża, opisane również w jej oświadczeniu. Matka opiekuje się mężem, który przeszedł amputację lewej nogi, a sytuacja ta jest dużym obciążeniem psychicznym, nie tylko dla ojca skarżącej, ale dla całej rodziny, która stale go wspiera. Ponadto w okresie otrzymania przesyłki E.S. była poddana silnemu stresowi z uwagi na nasilenie zachowań depresyjnych swojego męża oraz starania o dofinansowanie zakupu protezy. Te ważne sprawy życiowe były dla matki skarżącej priorytetowe i spowodowały, że przekazanie odebranej przesyłki nastąpiło w terminie późniejszym. Ponadto E.S. w miarę możliwości pomagała córce, która miesiąc wcześniej urodziła dziecko. K.M. po otrzymaniu informacji o odebraniu przez matkę przesyłki ze Starostwa Powiatowego w [...] w dniu 12 grudnia 2016 r. nie weryfikowała tej informacji, gdyż nie miała podstaw aby przypuszczać, iż matka wprowadziła ją nieświadomie w błąd. W momencie złożenia odwołania była przekonana o zachowaniu 14 dniowego terminu na dokonanie tej czynności. Ponadto w tym czasie była zaledwie kilka tygodniu po porodzie i jej uwagę zaprzątały kwestie związane z zajmowaniem się synem A. urodzonym 4 listopada 2016 r. w sytuacji wcześniejszego poronienia oraz z uwagi, że jest to pierwsze dziecko K.M., o które bardzo długo czyniła starania. Przedstawione okoliczności w pełni uprawdopodabniają brak winy K.M. w uchybieniu terminu do złożenia odwołania we właściwym terminie. Decyzja o ustaleniu odszkodowania rażąco narusza przepisy prawa, a za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu przemawia zatem również słuszny interes strony. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga została oddalona, bowiem nie okazała się zasadna. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1660). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. WSA nie mógł na podstawie przytoczonych regulacji uwzględnić skargi bowiem postanowienie Wojewody nie narusza prawa zarówno na płaszczyźnie materialnoprawnej jak również procesowej. Wobec materii zaskarżonego postanowienia Wojewody, przypomnieć należy, że w myśl art. 129 § 2 K.p.a., odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. W sprawie stanowiącej przedmiot rozpoznania Sądu, decyzja Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2016 r., [...], dotycząca ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, została doręczona na adres podany przez stronę skarżącą w dniu 9 grudnia 2016 r. Podzielić należy zdanie Organu o tym, że skarżąca przed czynnością wysłania decyzji, nie poinformowała Starosty o zmianie adresu zamieszkania, czy nawet zamiarze tej zmiany. Przesyłkę zawierającą decyzję odebrał dorosły domownik – E.S. Doręczenie decyzji administracyjnej nastąpiło więc w zgodzie z treścią art. 43 K.p.a., który stanowi: W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Dodać do tego należy, że w decyzji Starosty [...] zawarte zostało prawidłowe pouczenie o terminie oraz trybie złożenia środka odwoławczego od tego rozstrzygnięcia. K.M. odwołanie od opisanej decyzji Starosty złożyła osobiście w Starostwie Powiatowym w [...] w dniu [...] grudnia 2016 r. Nie może więc podlegać kwestii, że skarżącą w sposób oczywisty uchybiła prawnemu obowiązkowi złożenia odwołania w terminie 14 dni licząc od dnia doręczenia decyzji Starosty, bowiem termin do wniesienia odwołania upłynął dla skarżącej w dniu 23 grudnia 2016 r. w piątek. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został sporządzony w dniu 4 stycznia 2017 r. i wpłynął do Urzędu Wojewódzkiego w[...] Delegatura w [...]. w dniu 5 stycznia 2017 r. Rozpoznanie tego wniosku nastąpiło na mocy postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], o odmowie przywrócenia terminu. Powyższe postanowienie zostało oparte o treść art. 58 i art. 59 § 2 K.p.a. W myśl art. 58 § 2 K.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Przesłanki umożliwiające przywrócenie terminu ustala art. 58 § 1 K.p.a. stanowiąc : W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Nie sposób twierdzić, iż powołany art. 58 k.p.a. uzależnia uprawnienia strony do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. Z tej więc przyczyny jakikolwiek, choćby najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu procesowego wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Brak winy w uchybieniu terminu winien podlegać ocenie z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. wyrok WSA w Krakowie z 18 maja 2017 r., III SA/Kr 274/17, LEX). Strona wykaże brak winy w niedochowaniu terminu, jeżeli uprawdopodobni taki stan swego zdrowia, który uniemożliwił jej podjęcie działań procesowych zarówno osobiście jak również przy pomocy innych osób. Ponadto, przyczyną niezawinionego niedokonania w terminie czynności procesowej może być klęska żywiołowa, katastrofa. Chodzi o takie przeszkody, których strona nie mogła, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, przezwyciężyć. WSA zwraca w tym miejscu uwagę, iż od przepisy K.p.a. od wnoszącego odwołanie wymagają jedynie aby wykazał swe niezadowolenie z wydanej w jego sprawie decyzji. Z uwagi na odformalizowanie odwołania, brak przymusu adwokacko – radcowskiego, nie można twierdzić iż czynność wniesienia odwołania jest szczególnie skomplikowana i wymaga podwyższonego standardu staranności. Zdaniem Sądu skarżąca nie wykazała, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, przez co postanowienie Wojewody [...] nie narusza przepisów postępowania administracyjnego. Skarżąca twierdzi, że nie weryfikowała informacji o odebraniu przesyłki przez jej matkę w dniu 12 grudnia 2016 r., gdyż nie miała podstaw do przypuszczeń, iż matka nieświadomie wprowadziła ją w błąd. Jednocześnie strona wyraźnie zwraca uwagę Sądu na takie okoliczności jak silny stres matki E.M. spowodowany chorobą jej męża oraz staraniami o dofinansowanie zakupu protezy. Skarżąca mając wiedzę o stanie psychiki swej matki, przeczy stawianej przez siebie tezie o braku podstaw do uznania nieświadomego wprowadzenia jej w błąd co do daty doręczenia przesyłki. Skoro bowiem stan psychiczny matki był tak zły jak twierdzi skarżąca, to wbrew jej opinii, miała pełne podstawy aby poddać w wątpliwość podawaną przez E.S. datę odbioru decyzji. Słusznie podnosi Wojewoda, że w tej sytuacji Skarżąca mogła i powinna ustalić dokładną datę doręczenia przesyłki na stronie internetowej Poczty Polskiej. Zdaniem Sądu, także pozostałe powoływane przez stronę okoliczności nie świadczą o braku winy w niedochowaniu terminu. Taką okolicznością nie jest z pewnością urodzenie dziecka na kilka tygodni przed ostatnim dniem upływu terminu na złożenie odwołania od decyzji Starosty. Skarżąca nie wykazała bowiem, że na skutek urodzenia dziecka istniały zdrowotne przeciwskazania, które w jakimkolwiek stopniu wpływałyby na jej możliwość nadania odwołania w polskim urzędzie pocztowym. Tym bardziej, że na żadne dolegliwości skarżąca się nie uskarżała składając odwołanie w kilka dni po upływie terminu tj. 27 grudnia 2016 r. Reasumując, ponieważ Strona wykazała, iż mogła przypuszczać, że podana przez jej matkę data odbioru decyzji może nie być datą dokładną, zaś jej stan zdrowia nie uniemożliwiał wykonania prostej czynności procesowej jaką jest wniesienie odwołania, to należało przyjąć, że ponosi ona winę w złożeniu środka odwoławczego z uchybieniem ustawowego terminu. Dlatego też Wojewoda w pełni zasadnie odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia odwołania na podstawie powołanych wyżej przepisów K.p.a. Ponieważ wszystkie z zarzutów skargi okazały się niezasadne, to została ona oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.