II SA/Rz 373/10

1 Postanowienie Dnia 7 lipca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2010 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku T. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2010 r. Nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami – postanawia – odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 4 czerwca 2010 roku, sygn. II SA/Rz 373/10 referendarz sądowy odmówił T. C. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów. Postanowienie doręczono skarżącemu w dniu 25 czerwca 2010 roku – zwrotne potwierdzenie odbioru, akta sądowe. W dniu 2 lipca 2010 roku skarżący wniósł sprzeciw. Zarzucił w nim, że postanowienie referendarza opiera się na domniemaniach, a nie na faktach. Podkreślił swoją ciężką sytuację majątkową oraz zły stan zdrowia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako P.p.s.a. w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy traci moc. Sąd rozpoznaje wniosek na nowo. Zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi uregulowane jest w ramach instytucji prawa pomocy w zakresie częściowym – art. 245 § 3 P.p.s.a. Skorzystanie z tej instytucji przez osobę fizyczną dopuszczalne jest jedynie wówczas, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Obowiązek ten nakłada na wnioskujących art. 246 § 1 pkt. 2 P.p.s.a. Z powołanej regulacji wynika zasada, że prawo pomocy jest instytucją polegającą na dofinansowaniu osób o bardzo niskich lub wręcz zerowych dochodach, w celu zapewnienia im dostępu do sądu. Zwolnienie od kosztów sądowych jest zatem, z jednej strony, realizacją prawa obywateli do sądu, a z drugiej, uszczupleniem dochodów państwa. Z istoty prawa pomocy wynika, iż ustawodawca odstępuje od ogólnej zasady odpłatności postępowania – art. 199 P.p.s.a. – na rzecz konstytucyjnego prawa do sądu w sytuacjach, gdy strona nie jest w stanie partycypować w całości bądź części kosztów związanych z rozpoznaniem wniesionej przez nią skargi. Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru uznaniowego, nie zależy od swobodnej decyzji sądu, lecz podlega ściśle określonym przez wyżej wskazane przepisy regułom, których spełnienie warunkuje zasadność wniosku. Jeżeli osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym nie wykaże, że spełnia wymogi uzasadniające skorzystanie z tej instytucji, Sąd wniosku uwzględnić nie może. Odnosząc powyższe do sytuacji materialnej i życiowej skarżącego oraz przedłożonych przez niego dokumentów i informacji Sąd ocenił jego wniosek jako niezasadny. Sąd ustalił co następuje: skarżący mieszka wspólnie z córką A., wnukiem J. oraz synem Sz.; żona skarżącego wraz z córką K. oraz synem Ł. mieszkają oddzielnie i sami się utrzymują. Córka A. i wnuk J. prowadzą oddzielne gospodarstwo domowe; utrzymują się z zasiłku socjalnego oraz alimentów. Syn Sz. studiuje, pracuje dorywczo, żywi się osobno. Jedynym źródłem utrzymania wnioskującego jest renta w wysokości 353 zł.; nominalna wysokość renty wynosi 1405 zł. brutto, jednak "z powodu potrącania świadczeń alimentacyjnych i innych potrąceń" w wysokości 828 zł. do wypłaty przypada mu kwota 353 zł. miesięcznie. Skarżący jest osobą całkowicie niezdolną do pracy do 30 września 2010 roku – orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 1 kwietnia 2009 roku. Na majątek skarżącego składa się mieszkanie o pow. 59 m², nieruchomość rolna o pow. 0,35 ha oraz leśna o pow. 0,33 ha. Zadeklarowane przez skarżącego miesięczne wydatki to: zakup żywności ok. 450 zł., pozostałe wydatki to utrzymanie mieszkania – 700 zł., energia elektryczna – ok. 100 zł., gaz – ok. 50 zł., koszty leczenia – 100 zł. Wnioskodawca od listopada 2009 r. zaprzestał płacenia za mieszkanie, nie posiada obecnie samochodu, na nieruchomości rolnej rośnie zboże, z pomocy społecznej otrzymał zasiłek celowy w wysokości 80 zł. Całość powyższych okoliczności, w ocenie Sądu, nie daje podstaw by przyjąć, że skarżący spełnił wymóg, o jakim mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Ujawnione przez skarżącego dochody nawet w połowie nie pokrywają zadeklarowanych wydatków. Jedyny logiczny wniosek jest więc taki, że aby pokryć wskazane w oświadczeniu wydatki skarżący musi korzystać z innych źródeł dochodu, których nie ujawnił. Tym samym skarżący w ogóle nie wykazał jaka jest jego sytuacja dochodowa, co z kolei nie pozwala zweryfikować jej pod kontem przesłanek uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy Sąd nie może domniemywać sytuacji majątkowej, dochodowej i rodzinnej osoby, która się o nie ubiega. Obowiązek wykazania zaistnienia podstaw do przyznania prawa pomocy obciąża wnioskującego. Z powyższych względów, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.