II SA/Rz 374/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. Ż. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy obejmujące zwolnienie od związanych ze sprawą kosztów sądowych. E. Ż. w wyniku odrzucenia - jako wniesionego po terminie - zażalenia na przesłany mu odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu w wysokości 200 zł. od wniesionej przez niego skargi, wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na obowiązującym osoby fizyczne w postępowaniu sądowoadministracyjnym formularzu PPF zwrócił się o przyznanie mu zwolnienia od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu wskazał, że jest osobą niepracującą, której jedynym źródłem utrzymania jest pomoc finansowa z opieki społecznej nie przekraczająca 120 zł./m-c. W takiej samej wysokości źródła dochodów wskazał w odniesieniu do prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe żony i syna. Wg oświadczenia, oprócz domu stanowiącego własność syna nie posiadają żadnych innych wartościowych składników majątkowych. Rozpatrując złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a. Zgodnie z powyższym, to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane (postanowienie NSA z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 171/09). O przyznaniu prawa pomocy decyduje więc przede wszystkim ocena możliwości finansowych osoby wnioskującej, dokonywana na postawie udzielonych przez nią informacji o sytuacji majątkowej, dochodach i wydatkach jej oraz osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Pod powyższym względem dane zawarte we wniosku E. Ż. należy ocenić jako skromne, co wynika chociażby z braku jakichkolwiek informacji o ponoszonych przez niego i domownikach wydatkach związanych z bieżącym utrzymaniem i to niezależnie od tego, że do ich pokrycia z pewnością niewystarczająca jest wykazana łączna kwota ich dochodów, tj. 360 zł. miesięcznie. Z drugiej strony wzięto pod uwagę wynikający z zaskarżonej decyzji fakt bezskutecznej względem skarżącego egzekucji komorniczej ciążących na nim zaległości alimentacyjnych, co stanowiło bezpośrednią przyczynę zatrzymania mu prawa jazdy. Jak wynika ponadto z akt administracyjnych sprawy jest on osobą bezrobotną, która ze względu na wiek (60 lat) i zły stan zdrowia nie ma realnych perspektyw na podjęcie pracy zarobkowej. Niewywiązywanie się przez niego z obowiązku alimentacyjnego - wg jego twierdzeń - nie jest wynikiem złej woli, lecz braku środków finansowych. Biorąc pod uwagę wszystkie wymienione okoliczności stwierdzono brak możliwości chociażby częściowego wywiązania się przez E. Ż. z ustanowionego w art. 199 P.p.s.a. obowiązku ponoszenia kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie. Na tej podstawie uznano też za niecelowe wzywanie go do złożenia dodatkowego oświadczenia w zakresie, w jakim zazwyczaj jest to wymagane do merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, co jednak z pewnością nie wpłynęłoby na jego odmienną ocenę. W tym zakresie warto podkreślić, im mimo braku sygnalizowanego w aktach administracyjnych sprawy prawidłowej współpracy skarżącego w pracownikami ośrodka pomocy społecznej, dokonana przez nich uprzednia ocena jego sytuacji materialno – bytowej uzasadniała przyznanie mu oraz członkom jego rodziny stosownej pomocy finansowej. Skoro zatem stanowi ona obecnie podstawę ich egzystencji trudno wymagać, aby stanowiła ona źródło sfinansowania związanych ze skargą, a obciążających wnioskodawcę kosztów sądowych. Niemniej jednak gdyby się okazało, że okoliczności na podstawie których przyznano prawo pomocy przestały istnieć (lub w rzeczywistości wogóle nie istniały), mogłoby to stanowić podstawę do jego cofnięcia w całości lub w części (art. 249 P.p.s.a.). Z tej przyczyny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.