II SA/Rz 376/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Referendarz sądowy Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. M. o przyznanie prawa pomocy - zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] kwietnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wykazania właściciela działki w operacie ewidencji gruntów i budynków postanawia I. Zwolnić skarżącą od uiszczenia wpisu od skargi w 1/2 części, tj. w kwocie 100 zł., II. W pozostałej części odmówić zwolnienia od kosztów sądowych. W. M. wezwana do uiszczenia wpisu w kwocie 200 zł. od wniesionej przez siebie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] kwietnia 2008 r. Nr [...]zwróciła się o zwolnienie od niego wskazując, iż jest starszą wiekiem emerytką i nie posiada wysokiego świadczenia, a zaistniałej sytuacji leżącej u podstaw wniesionej skargi nie spowodowała, ani nie zawiniła. W złożonym następnie w wyniku skierowanego do niej wezwania urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF skarżąca wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu na dwie okoliczności: jest emerytką i jest samotna. Z zawartego we wniosku oświadczenia wynika ponadto, że wnioskodawczyni liczy 83 lata, jej stan zdrowia jest zły, zamieszkuje w domu o pow. 90 m² który wraz z działką siedliskową o pow. 0,3 ha stanowi jedyny wartościowy składnik jej majątku, utrzymuje się z emerytury w wysokości 872 zł. brutto. Rozpatrując złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych (zarówno całości jak i w części) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy. Na zwolnienie to zgodnie z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - określanej dalej jako P.p.s.a., składa się zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (opłaty sądowe: wpis i opłata kancelaryjna oraz zwrot wydatków składają się na koszty sądowe). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać – zgodnie z § 4 tego artykułu - na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Warunkiem przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Analizując informacje udzielone przez skarżącą dla potrzeb postępowania o przyznanie prawa pomocy – zwolnienia jej od kosztów sądowych stwierdzono, że sytuacja materialno – bytowa kwalifikuje ją do uzyskania częściowego wsparcia w tym zakresie. Wynika to przede wszystkim z wysokości dochodów wnioskodawczyni, które w jej przypadku mają decydujące znaczenie dla oceny możliwości poniesienia tych kosztów, a których jedynym źródłem jest pobierana przez nią emerytura. Mając na uwadze w pełni zaspokojone potrzeby mieszkaniowe skarżącej oraz fakt, iż nie posiada ona innych osób na swoim utrzymaniu, wysokość pobieranego przez nią świadczenia wydaje się w dostatecznym stopniu zaspokajać jej niezbędne wydatki na zakup żywności i opłaty związane z utrzymaniem domu, chociaż nie zostały one co do wysokości określone. Uwzględniając jednak związaną z jej wiekiem i sygnalizowanym złym stanem zdrowia niewątpliwą potrzebę zakupu lekarstw czy chociażby doraźnego korzystania z pomocy osób trzecich, kwota ta wydaje się niewystarczająca do pokrycia przez nią całości kosztów sądowych. Podyktowane jest to głównie wysokością wymaganego na obecnym etapie postępowania wpisu od skargi, którego opłacenie w pełnej wysokości w krótkim okresie czasu z pewnością byłoby znacznie dla niej odczuwalne. Z tego względu uznano, że W. M. spełnia warunki do uzyskania pomocy ze strony Skarbu Państwa i postanowiono zwolnić ją od opłacenia części tego wpisu (jego uiszczenie lub zwolnienie od niego jest niezbędnym warunkiem merytorycznego rozpoznania skargi). Tą część wpisu, którą skarżąca będzie w stanie uiścić bez zagrożenia uszczerbkiem dla jej koniecznego utrzymania oceniono na połowę jego pełnej wysokości, a więc na 100 zł. Stwierdzono jednocześnie, że z uwagi na ścisłe powiązanie kosztów sądowych z konkretnym etapem postępowania i ich rozłożenie w czasie, przy regularnych dochodach, będzie ona w stanie bez zagrożenia dla niezbędnych wydatków związanych z utrzymaniem poczynić pewne oszczędności i wygospodarować kwoty na poczet kosztów, które mogą ewentualnie wystąpić w przyszłości; najbardziej prawdopodobne z nich to opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi i wpis od skargi kasacyjnej – obydwie w wysokości 100 zł.). Ogólną zasadą obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest ponoszenie kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.). Wynikający z tego obowiązek generalnie dotyczy wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody, a dla ustalenia jego istnienia istotne jest przede wszystkim wspomniane wyżej posiadanie systematycznych dochodów, zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe oraz brak innych osób na utrzymaniu. Wszystkie te warunki W. M. spełnia, dlatego wobec uznania że opłacenie w/w kwot nie będzie przekraczało jej możliwości finansowych, zwolnienie jej od kosztów sądowych w większym niż orzeczono zakresie stanowiłoby naruszenie ustawowych zasad przyznawania prawa pomocy, prowadząc do nieuzasadnionego pozbawiania Skarbu Państwa należnych mu dochodów. Wyraźnego podkreślenia przy tym wymaga także to, że jedynym kryterium przyznawania prawa pomocy są możliwości płatnicze danej osoby analizowane w kontekście możliwości poniesienia kosztów sądowych (kosztów postępowania sądowego) i ewentualnego uszczerbku dla koniecznego utrzymania spowodowanego ich opłaceniem. W tej sytuacji bezprzedmiotowe jest powoływanie się skarżącej na status emeryta (nie zostali oni objęci ustawowym zwolnieniem od obowiązku opłacania kosztów sądowych) oraz brak odpowiedzialności ("winy") za wszczęcie sprawy. Ubocznie zwrócenia uwagi skarżącej wymaga art. 200 P.p.s.a., zgodnie z którym w sytuacji uwzględnienia wniesionej skargi przez sąd pierwszej instancji będzie jej jako skarżącej przysługiwał od organu który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.