II SA/Rz 376/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk /spr./ WSA Robert Sawuła Protokolant st. sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 21 października 2009 r. sprawy ze skargi A.S. na postanowienie (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w (...) z dnia (...), Nr (...) w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. II SA/Rz 376/09 U Z A S A D N I E N I E Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2009 r., Nr [....] nakładające na A. S. grzywnę w wysokości 1000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki samowolnie wybudowanego komina stalowego. Jako podstawę powołano przepis art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdzono, że do dnia wydania postanowienia przez organ I instancji A. S. nie wykonała obowiązku rozbiórki komina. Tytuł wykonawczy z dnia [...] lutego 2009 r. Nr [...] doręczono A. S. Obowiązek wykonania rozbiórki przedmiotowego komina wynika z prawomocnej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2008 r., Nr [...]. Wysokość grzywny ustalono w granicach odpowiadających wymogom z art. 121 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz. U. Nr 229, z 2005 r., poz. 1954/. W zażaleniu na to postanowienie datowanym 10 lutego 2009 r. A. S. podkreśliła, iż ustaliła już termin rozbiórki komina od 7 lutego do 18 lutego. Rozbiórki nie może dokonać sama. Po rozpoznaniu zażalenia organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W motywach rozstrzygnięcia podkreślił, że w dacie doręczenia A. S. upomnienia i tytułu wykonawczego komin nie został rozebrany. Wobec tego rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne jest zasadne. Organ naprowadził, że w przypadku wykonania rozbiórki komina stalowego należy poinformować organ pierwszej instancji, który wówczas umorzy postępowanie. Z postanowieniem tym nie zgodziła się A. S. składając skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W uzasadnieniu skargi stwierdziła, że komin objęty nakazem rozbiórki nie był przez nią wykorzystywany gdyż piekarnię przeniosła do innej miejscowości. Nie jest winna uchybieniu terminu rozbiórki, ponieważ musiała tego dokonać specjalistyczna firma. Rozbiórki dokonano 7 lutego 2009 r. więc nie rozumie dlaczego nadal organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie nakładające grzywnę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wykazanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga A. S. jako zasadna podlega uwzględnieniu. Kontrola sądowoadministracyjna prowadzona jest, pomijając wyjątki od tej reguły, wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), przy czym rozumie się, iż chodzi tu zarówno o przepisy prawa materialnego, jak i procesowego. W niniejszej sprawie skarga podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej P.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem skargi A. S. jest postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej WINB) z [...].03.2009 r. nr [...]. Zaskarżone postanowienie WINB utrzymuje w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...].02.2009 r. Nr [...] nakładające na A. S. grzywnę w kwocie 1000 zł w celu przymuszenia wykonania rozbiórki komina stalowego zlokalizowanego na działce nr 5513 położonej w Ł. przy ul. H. Postępowanie egzekucyjne było prowadzone w celu przymusowego wykonania obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego nałożonego na A. S. decyzją WINB z [...].03.2008 r. nr [...]. Kwestie dotyczące procedury nakładania na zobowiązanego grzywny w celu przymuszenia stanowią przedmiot regulacji ustawy z 14.06.1960 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.; zwana dalej u.p.e.). Według art. 119 § 1 grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Nie ulega wątpliwości, iż obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego należy do obowiązków niepieniężnych. Organy nadzoru budowlanego miały tytuł aby wyegzekwować go od zobowiązanej A. S. Postępowanie egzekucyjne dotyczące obowiązku o charakterze administracyjnym posiada swój przedmiot, o ile dłużnik nie wykonał czynności, do których wykonania był zobowiązany stosownym tytułem prawnym. Zakaz podejmowania środka egzekucyjnego w sytuacji zrealizowania obowiązku administracyjnego wynika z art. 7 § 3 u.p.e. statuującego w postępowaniu egzekucyjnym zasadę niezbędności. Literatura prawa podkreśla, iż zakaz stosowania środka egzekucyjnego w sytuacji, gdy egzekwowany obowiązek został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy, jest konsekwencją uznania, że celem postępowania egzekucyjnego jest przymuszenie zobowiązanego do wykonania obowiązku, a nie wyrządzenie mu dolegliwości w związku z uchylaniem się przez niego od wykonania obowiązku. Zauważa się również, że z chwilą wykonania obowiązku przestaje istnieć podstawa do dalszego stosowania środków egzekucyjnych, a to powinno prowadzić do umorzenia postępowania egzekucyjnego (komentarz do art. 7 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2008, System informacji pranej Lexis-Nexis). Organ pierwszej instancji wobec braku informacji o dokonaniu przez zobowiązaną rozbiórki przedmiotowego obiektu, miał prawo zastosować wobec skarżącej środek egzekucyjny w postaci grzywny w celu przymuszenia. Takich uprawnień nie posiadał już WINB utrzymując w mocy postanowienie o nałożeniu grzywny. W zażaleniu z 10.02.2009 r. A. S. zawarła wyraźną informację o zamiarze wykonania ciążącego na niej obowiązku rozbiórki stalowego komina. Skarżąca z wykonawcą robót ustaliła termin rozbiórki na 7.02.2009 r. Zakończenie rozbiórki według skarżącej miało nastąpić 18.02.2009 r. Organ odwoławczy dysponując tą informacją w ramach postępowania wyjaśniającego powinien był ustalić czy twierdzenie skarżącej o wykonaniu obowiązku pokrywa się z prawdą, a w przypadku potwierdzenia wykonania rozbiórki umorzyć postępowanie egzekucyjne w oparciu o art. 18 u.p.e. w związku z art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie znajduje oparcia w prawie stanowisko WINB wskazujące skarżącej na powinność zwrócenia się do organu egzekucyjnego z wnioskiem o wydanie postanowienia o umorzeniu nałożonej grzywny. Organ egzekucyjny związany jest unormowaniem art. 7 § 3 u.p.e. nie tylko do dnia wystawienia tytułu wykonawczego i zastosowania środka egzekucyjnego, lecz także po jego zastosowaniu wobec zobowiązanego. Zbędność egzekucji wobec spełnienia obowiązku ma wpływ na tok postępowania egzekucyjnego już w chwili rozpoczęcia wykonania powinności wobec administracji publicznej. Zobowiązany ma prawo żądać zaprzestania egzekwowania obowiązku na etapie postępowania zażaleniowego, którego przedmiotem jest postanowienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego, nie zaś dopiero po jego zakończeniu. Dlatego zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia twierdzenia są niezgodne z art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, które zobowiązują organ rozpoznający zażalenie do uwzględniania na etapie postępowania kontrolnego zmian stanu faktycznego. WINB rozpoznając zażalenie A. S. obwiązany jest zweryfikować Jej twierdzenie o wykonaniu obowiązku rozbiórki nielegalnego komina stalowego, a następnie podjąć stosowne do poczynionych ustaleń rozstrzygnięcie. WINB przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia o zastosowaniu wobec skarżącej grzywny w celu przymuszenia naruszył przepisy postępowania egzekucyjnego zawarte w art. 7 § 3 u.p.e. To naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie naruszenia przez WINB działania niezgodnego z przepisami postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje WSA w Rzeszowie do uchylenia zaskarżonego aktu na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Ze względu na brak wniosku skarżącej, Sąd nie orzekał o zwrocie przez WINB kosztów postępowania sądowego na rzecz A. S.