II SA/Rz 378/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2015 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku Ł. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów za transport sanitarny - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. Ł. K. został wezwany do uiszczenia kwoty 200 zł tytułem wpisu od jego skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów za transport sanitarny. W odpowiedzi złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, w którym podniósł, że opłata w wysokości 200 zł, którą obowiązany jest uiścić jest dla niego obecnie "bardzo dużą kwotą", której nie posiada. Zaznaczył, że do lutego 2015r. pobierał zasiłek rehabilitacyjny. Następnie starał się o rentę, jednak jego wniosek został negatywnie rozpatrzony (złożył odwołanie od tego rozstrzygnięcia). Skarżący podał, że dnia 26 marca 2015 r. zarejestrował się jako osoba bezrobotna. Mieszka z rodzicami w domu o pow. 200 m.kw. Na majątek rodziny składają się także mieszkanie o powierzchni 32 m.kw. oraz nieruchomość rolna o pow. 1,51 ha, które to nieruchomości są "dorobkiem całego życia" jego rodziców. Z odpowiedzi na wezwanie o podanie dodatkowych danych wynika, że rodzina utrzymuje się z następujących dochodów: świadczenia przedemerytalnego matki wnioskodawcy w wysokości 875,95 zł, renty jego ojca w kwocie 991,49 zł oraz zasiłku dla bezrobotnych pobieranego przez skarżącego w wysokości 560 zł (wszystkie podane kwoty netto). Comiesięczne wydatki rodziny to: 600 zł – żywność, 500 zł – utrzymanie domu, 130 zł – telefon, 300 zł – utrzymanie samochodu (rok produkcji 1996). Mieszkanie o pow. 32 m.k.w stanowi przedmiot wynajmu, co przynosi dochód w wysokości 500 zł, od którego odprowadzany jest do urzędu skarbowego należny podatek. W 2014 r. rodzina otrzymała dopłaty z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w wysokości 1480 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: W świetle art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), określanej w dalszej części jako "P.p.s.a.", prawo pomocy może zostać przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W tym drugim wypadku obejmuje ono zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata czy radcy prawnego. Żądanie Ł. K. mieści się w powyższym zakresie. Przesłanką uwzględnienia żądania w takich właśnie granicach jest niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a ustanawia ją art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W ocenie rozpoznającej niniejszy wniosek, składający go nie wykazał, że poza zakresem jego możliwości płatniczych pozostaje uiszczenie wpisu od skargi, jak też ewentualnych dalszych kosztów sądowych w sprawie. We wniosku wskazał, że opłata w wysokości 200 zł jest dla niego aktualnie bardzo dużą kwotą, której nie posiada. Zaznaczył, że od wypadku w sierpniu 2013 r. pozostaje faktycznie na utrzymaniu rodziców. Z dalszej części wniosku, jak i odpowiedzi na wezwanie o dodatkowe dane wynika jednak, że skarżący uzyskuje również swój własny dochód w postaci zasiłku dla bezrobotnych. Wprawdzie jego wysokość (560 zł) jest na tyle niska, że wymieniony nie byłby z niego z pewnością w stanie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb, a co dopiero pokryć koszty sądowe, jednak należy zauważyć, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z rodzicami. Dlatego też przy ocenie zasadności żądania dotyczącego przyznania mu prawa pomocy uwzględnieniu podlegają dochody i wydatki nie tylko samego wnioskodawcy, ale także innych osób wspólnie z nim gospodarujących (rodziców). Analiza wniosku o sfinansowanie przez Państwo kosztów udziału danej osoby w postępowaniu sądowym polega w szczególności na porównaniu dwóch pozycji domowego budżetu tj. dochodów i wydatków rodziny. Porównanie to w przypadku skarżącego prowadzi do wniosku o możliwości samodzielnego pokrycia przez wymienionego wydatków związanych z dostępem do sądu. Wynika z niego bowiem kwota ok. 890 zł (2420 zł – 1530 zł) i to przy braku uwzględnienia dodatkowych dochodów (tj. oprócz pobieranych: świadczenia przedemerytalnego, renty i zasiłku dla bezrobotnych), które strona ujawniła dopiero w odpowiedzi na stosowne wezwanie, a to dopłat do gruntów rolnych (w 2014 r. kwota 1480 zł) oraz dochodu wynikającego z wynajmu mieszkania (500 zł pomniejszona o podatek). W takiej sytuacji brak jest podstaw do uwzględnienia żądania wnioskodawcy, bowiem prowadziłoby to z pewnością do nadużycia instytucji prawa pomocy poprzez ochronę majątku podmiotu prywatnego. Tymczasem prawo pomocy ma służyć osobom ubogim, dla których uiszczenie kosztów sądowych skutkowałoby powstaniem uszczerbku w tzw. koniecznym utrzymaniu, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. O powstaniu takiego uszczerbku w wypadku skarżącego mówić zaś nie można. Jego potrzeby w zakresie egzystencji są bowiem na bieżąco zaspokajane. Rodzinę stać ponadto na pokrycie wydatków, które z podstawowym utrzymaniem nie są z pewnością związane. Chodzi tutaj mianowicie o wydatki na telefon czy samochód. Jeszcze raz należy zaznaczyć, że dla oceny zasadności wniosku strony nie ma znaczenia, że ona sama uzyskuje niski dochód w sytuacji, gdy wyższe dochody uzyskują inne osoby tworzące z nią wspólne gospodarstwo domowe. Sytuacja majątkowa wszystkich tych osób wpływa na rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Nie bez znaczenia dla rozpoznania wniosku skarżącego ma także fakt, że nie przedłożył on, mimo stosownego wezwania w tym zakresie, wyciągów z rachunków bankowych swoich oraz rodziców. Zamiast tego nadesłał dokumenty wskazujące na wysokość pobieranych przez członków rodziny świadczeń pieniężnych oraz wysokość wydatków na utrzymanie nieruchomości. Żądane dokumenty miały zaś zobrazować rzeczywistą sytuację materialną wnioskodawcy. Ich nieprzedłożenie uniemożliwiło powyższe. Uznając zatem, że uiszczenie nie tylko kwoty 200 zł (która obecnie obciąża skarżącego), ale także i ewentualnych kolejnych kosztów sądowych (ich prawdopodobna wysokość w sprawie to 200 zł, w tym 100 zł tytułem opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem w razie oddalenia skargi oraz 100 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej) pozostaje w granicach możliwości finansowych wnioskodawcy odmówiono przyznania mu prawa pomocy. O powyższym orzeczono na podstawie art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.