II SA/Rz 378/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2015 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku Ł. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów za transport sanitarny - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 29 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę Ł. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów transportu sanitarnego. W terminie do zaskarżenia powyższego orzeczenia strona złożyła wniosek o ustanowienie adwokata. Wnioskodawca wskazał, że od dłuższego czasu pozostaje na utrzymaniu rodziców, którym też się "nie za dobrze powodzi". Do kwietnia 2016 r. przyznana mu została renta w wysokości 640,84 zł, z której to kwoty nie jest w stanie pokryć wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika, a rodzice nie są mu w stanie pomóc. Co miesiąc brakuje bowiem pieniędzy na codzienne wydatki takie jak np. żywność. Z uwagi na powyższe rodzina zaciąga pożyczki u rodziny i znajomych. Zarówno wnioskodawca, jak i jego rodzice pozostają w stałym leczeniu. Jako majątek rodziny wnioskodawca wskazał dom o pow. 200 m.kw., mieszkanie o powierzchni 32 m.kw. oraz nieruchomość rolną o pow. 1,51 ha, jak też samochód osobowy. Dochody rodziny wnioskodawcy to jego renta w podanej kwocie 640,84 zł, renta jego ojca w wysokości 991,49 zł oraz świadczenie przedemerytalne pobierane przez matkę – 875,92 zł. W uzupełnieniu powyższych danych, w wyniku stosownego wezwania, Ł. K. podał, że średnie miesięczne wydatki rodziny to: na utrzymanie własne - 650 zł, która to kwota obejmuje żywność i środki czystości, utrzymanie mieszkania (wynajmowanego za 500 zł miesięcznie) to 320 zł, utrzymanie domu - 300 zł. Ponadto, co miesiąc wydatkowane jest także: 100 zł – telefony komórkowe, 110 zł – telefon stacjonarny, Internet i telewizja, 350 zł – utrzymanie samochodu, 220 zł – lekarstwa dla wnioskodawcy i jego rodziców, 198,66 zł – rata kredytu zaciągniętego na zakup obuwia i odzieży, 173,1 zł – indywidualne ubezpieczenie członków rodziny. Ponadto, comiesięcznie pożyczana jest kwota od 100 do 300 zł na realizację tzw. nieplanowanych wydatków tj. np. na naprawę samochodu, kosiarki do trawy czy naprawę piły. Ponadto, wnioskodawca nadesłał także dokumenty w postaci wyciągów z rachunków bankowych: swojego, matki i ojca (z saldem na koniec listopada 2015 r. wynoszącym odpowiednio: 1,22 zł, 878,32 zł oraz 552,55 zł), jak także harmonogramy spłaty kredytów oraz decyzję o rozłożeniu na osiem rat nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych w kwocie 797,90 zł, płatnych każda po 100 zł miesięcznie od października 2015 r. Z podanych wyżej harmonogramów spłat kredytów wynika z kolei, że D. K. uzyskała środki pieniężne z tytułu powyższego w kwotach: 15 341,40 zł, 7 484,06 zł, 2 663,47 zł oraz 1 780,57 zł z miesięcznymi ratami w kwotach odpowiednio: 514,63 zł, 179,56 zł, 81,03 zł oraz 57,76 zł. Natomiast K. K. zobowiązany jest do spłaty rat miesięcznych w wysokości 471,04 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Przedmiotem żądania Ł. K. jest ustanowienie zawodowego pełnomocnika, co składa się na prawo pomocy w częściowym zakresie, o czym stanowi art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Zasadniczo - zgodnie z art. 199 P.p.s.a. - to strony postępowania sądowego obowiązane są do pokrycia wszystkich związanych z nim kosztów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Odstępstwem od powyższego jest właśnie instytucja prawa pomocy, której przyznanie w żądanym przez skarżącego wymiarze możliwe jest w sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, na co wskazuje art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W myśl art. 252 § 1 P.p.s.a., składany przez stronę wniosek o przyznanie prawa pomocy winien zawierać jej oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wsparcia strony ze środków publicznych zależy więc faktycznie od tego, co zostanie przez nią wykazane. Dokonując analizy przedstawionych przez skarżącego danych uznano, że nie wskazują one na potrzebę dofinansowania przez Skarb Państwa. Jak z nich bowiem wynika, łączne dochody strony i jej rodziców, z którymi tworzy ona wspólne gospodarstwo domowe wynoszą ok. 3000 zł, przy czym składają się na nie zarówno otrzymywane przez wymienionych świadczenia (rentowe i przedemerytalne), jak też dochód z dopłat otrzymywanych od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w rocznej wysokości 1480 zł (co ustalono na podstawie informacji przekazanych przez skarżącego na potrzeby poprzedniego wniosku o prawo pomocy, złożonego w niniejszej sprawie) oraz środki pobierane tytułem wynajmu mieszkania. Z kolei podane przez wnioskodawcę wydatki oscylują wokół kwoty ok. 1900 zł, na którą składa się utrzymanie członków rodziny (żywność, środki czystości, lekarstwa), utrzymanie domu, w którym mieszkają (bez opału, na którego wydatku nie wskazano), koszt telefonów: stacjonarnego, komórkowych, telewizji i Internetu, koszt utrzymania samochodu oraz ubezpieczeń indywidualnych członków wspólnego gospodarstwa domowego. Porównanie wymienionych wyżej dwóch pozycji domowego budżetu w postaci dochodów i wydatków rodziny wnioskodawcy wskazuje, że co miesiąc pozostaje jej do dyspozycji kwota ok. 1100 zł, która niewątpliwie może zostać przeznaczona na zapłatę wynagrodzenia dla profesjonalnego zastępcy prawnego. Poza tym, wniosek wskazuje na fakt w postaci zaciągnięcia przez każdego z członków rodziny strony kredytów, co do których brak jest danych co do ich przeznaczenia, z wyjątkiem środków uzyskanych przez skarżącego na zakup odzieży i obuwia. Ponadto, wnioskodawca popada w sprzeczność, gdy twierdzi, że co miesiąc "brakuje pieniędzy na codzienne wydatki (żywność)", które pożyczane są od rodziny i znajomych a następnie podaje, że od wymienionych osób pożyczane są środki pieniężne na tzw. nieplanowane wydatki takie jak: naprawa samochodu, kosiarki do trawy czy piły. Powyższe informacje rodzą niejasności co do faktycznej sytuacji materialnej strony. Należy w tym miejscu podkreślić, że zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym, a więc zaciągnięte pożyczki czy kredyty nie mogą korzystać z pierwszeństwa w spłacie przed zobowiązaniami publicznoprawnymi (np. koszty postępowania sądowego) w sytuacji, gdy ich celem nie jest zaspokojenie podstawowych potrzeb człowieka. Tymczasem, z podanych przez skarżącego informacji wynika, że dochód rodziny jest wystarczający do pokrycia wydatków związanych z tego rodzaju potrzebami. We wskazanym wyżej art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. mowa jest właśnie o wydatkach związanych z tzw. koniecznym utrzymaniem. Tylko więc konieczność ich poniesienia może stanowić o potrzebie uwzględnienia żądania strony w przedmiocie prawa pomocy. Do wydatków więc, bez których pokrycia doszłoby do powstania uszczerbku w owym niezbędnym utrzymaniu z pewnością nie można zaliczyć tych na telefony, telewizję i Internet w podanym przez stronę wymiarze 210 zł miesięcznie, na utrzymanie samochodu, czy też na indywidualne ubezpieczenie członków rodziny wnioskodawcy. Z uwagi na powyższe przyjęto, że Ł. K. nie wykazał, że poniesienie przez niego kosztu wynagrodzenia adwokata nie jest możliwe bez powstania uszczerbku, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Dlatego też odmówiono uwzględnienia jego żądania, o czym orzeczono na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.