II SA/Rz 379/25
WyrokWSA w Rzeszowie2025-08-19
Skład orzekający: Maria Mikolik, Karina Gniewek - Berezowska, Jolanta Kłoda-Szeliga
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ sanitarny może obciążyć gminę opłatą za pomiary oświetlenia w szkole, jeśli norma dotycząca oświetlenia została zastąpiona nowszą, a gmina kwestionuje stosowanie norm technicznych jako podstawy prawnej do nałożenia opłaty?Ratio decidendi
Organ sanitarny może obciążyć gminę opłatą za pomiary oświetlenia, nawet jeśli norma techniczna została zastąpiona nowszą, pod warunkiem, że pomiary zostały przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami i normami. Dobrowolność stosowania Polskich Norm nie wyklucza ich wykorzystania do konkretyzacji pojęcia "właściwego oświetlenia", zwłaszcza gdy przepisy rozporządzeń odsyłają do norm technicznych w celu zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy oraz nauki.Stan faktyczny
Gmina została obciążona opłatą za pomiary oświetlenia w szkole, które wykazały nieprawidłowości w stosunku do normy PN-EN 12464-1:2022. Gmina kwestionowała zastosowanie tej normy, argumentując, że powinna być stosowana starsza norma PN-EN 12464-1:2012, a stosowanie Polskich Norm jest dobrowolne. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję o nałożeniu opłaty, wskazując na wycofanie starszej normy i potrzebę stosowania aktualnych standardów dla zapewnienia bezpieczeństwa. Gmina wniosła skargę do WSA, podtrzymując swoje zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maria Mikolik Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie z dnia 17 stycznia 2025 r. nr SN.906.1.2025 w przedmiocie ustalenia obowiązku uiszczenia opłaty za wykonanie pomiaru oświetlenia - oddala skargę -
Przedmiotem skargi Gminy [...] (dalej w skrócie: "strona skarżąca"; "Gmina") jest decyzja Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie (dalej: "PPWIS") z 17 stycznia 2025 r. nr SN.906.1.2025 w przedmiocie ustalenia obowiązku uiszczenia opłaty za wykonane pomiary oświetlenia.
W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.), art. 10 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 910 ze zm.), art. 365 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 60 ze zm.), § 2, § 3, § 4, § 5 i § 6 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne i inne czynności wykonane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2010 r. Nr 36, poz. 203 ze zm. – zwane dalej: rozporządzeniem z 5 marca 2010 r."), art. 2 § 2, art. 47 § 1, art. 63 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm. – dalej: "O.p."), art. 60 pkt 7 i art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1530), § 2 i § 9 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz. U. z 2020 r., poz. 1604 ze zm. – dalej: "rozporządzenie z 31 grudnia 2002 r."), § 26 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 ze zm. – dalej: "rozporządzenie z 26 września 1997 r.").
Jak wynika z uzasadnienia i akt administracyjnych 27 lutego 2024 r. w Szkole Podstawowej im. [...] w [...] przeprowadzona została kontrola sanitarna, z której sporządzony został protokół kontroli nr PSN.9020.41.3.2024. W jej trakcie wytypowano sale lekcyjne nr 9, 10, 11 i 12 do przeprowadzenia pomiarów oświetlenia sztucznego.
Pomiary oświetlenia zostały przeprowadzone 14 listopada 2024 r. Z ich przebiegu sporządzono sprawozdanie z badań nr 2/24/HP/N z 21 listopada 2024 r. Stwierdzono, że 75 z 79 punktów pomiarowych nie spełniało wymogów określonych w obowiązującej Polskiej Normie PN-EN 12464-1:2022.
Decyzją z 5 grudnia 2024 r. nr PSN.9020.41.3.2024 Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] (dalej: "PPIS") ustalił obowiązek uiszczenia przez Gminę [...] opłaty za wykonane, w związku ze sprawowaniem nadzoru sanitarnego, pomiary natężenia oświetlenia w Szkole Podstawowej im. [...] w [...], w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji w kwocie 2 213 zł.
Odwołanie od tej decyzji złożyła Gmina [...] domagając się jej uchylenia i stwierdzenia braku podstaw do obciążenia Gminy opłatą. Wskazała, że postępowanie kontrolne powinno być ograniczone jedynie do punktów w stosunku do których stwierdzono niewłaściwe natężenie oświetlenia na podstawie parametrów określonych w Polskiej Normie PN-EN 12464-1:2012. Ewentualnie uchylenie w/w decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organom I instancji.
Gmina zarzuciła naruszenie art. 187 O.p. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu zebranego materiału dowodowego co doprowadziło, że 76 wśród 79 zbadanych punktów pomiarowych średnie natężenie oświetlenia elektrycznego nie odpowiada Polskiej Normie PN-EN 12464-1:2022 "Światło i oświetlenie. Oświetlenie miejsc pracy. Część 1: Miejsca pracy we wnętrzach" podczas gdy wskazana norma nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie. W ocenie Gminy 40 spośród 79 zbadanych punktów pomiarowych spełnia wymogi określone w Polskiej Normie PN-EN 12464-1:2012, która powinna mieć zastosowanie w sprawie. Strona odwołująca zarzuciła także naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: § 26 rozporządzenia z 26 września 1997 r. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że oświetlenie elektryczne w zbadanych punktach pomiarowych nie spełnia wymogów określonych w Polskich Normach, podczas gdy na mocy aktualnie obowiązujących przepisów do pomiarów natężenia oświetlenia rekomendowana jest Polska Norma PN-EN 12464-1:2012 zgodnie z którą wymagany poziom natężenia światła w klasach lekcyjnych wynosi 300 luxów.
Wskazaną na wstępie decyzją z 17 stycznia 2025 r. PPWIS w Rzeszowie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że głównym celem właściwego oświetlenia wnętrz placówek oświatowo - wychowawczych jest zapewnienie bezpieczeństwa pracy i nauki dzieci, które w nich przebywają. Według przepisów prawa do obowiązków dyrektora placówki należy zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pobytu dzieci i młodzieży w placówce. Dyrektor placówki jako pracodawca jest zobowiązany do utrzymywania pomieszczenia pracy w czystości i porządku oraz zapewnić ich okresowe remonty i konserwacje w celu zachowania wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy. Natomiast do zadań organu prowadzącego szkołę lub placówkę należy w szczególności wykonywanie remontów obiektów szkolnych oraz zadań inwestycyjnych w tym zakresie.
W pomieszczeniach szkoły i placówki powinno być zapewnione odpowiednie oświetlenie, wentylacja i ogrzewanie, a pracodawca ma obowiązek zapewniać oświetlenie dzienne na poszczególnych stanowiskach pracy, dostosowanych do rodzaju wykonywanych prac i wymaganej dokładności, które powinno spełniać wymagania określone w Polskiej Normie. Normą określającą wartości jakie powinno spełniać oświetlenie w placówkach oświatowo - wychowawczych jest norma PN-EN: 12464-1:2022 "Światło i oświetlenie - Oświetlenie miejsc pracy - Część 1: Miejsca pracy we wnętrzach".
Organ wyjaśnił, że z informacji opublikowanych na stronach Polskiego Komitetu Normalizacyjnego wynika, że norma PN-EN: 12464-1:2012, na którą powołuje się Gmina, została wycofana i zastąpiona przez PN-EN: 12464-1:2022. W treści tej normy zawarta jest informacja o wycofaniu normy PN-EN: 12464-1:2012.
Wyjaśniono także, że organ przeprowadzający badania i sporządzający sprawozdania z badań zobligowany jest do opierania się na aktualnie obowiązujących aktach prawnych. Dlatego w sprawozdaniu z badań oświetlenia z 21 listopada 2024 r. nr 2/24/HP/N sporządzonym przez Oddział Laboratoryjny Powiatowej Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej w [...] przywoływana jest norma PN-EN: 12464-1:2022.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Gmina [...] wniosła o uchylenie wyżej opisanej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Strona skarżąca kwestionowanej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 36 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej poprzez:
- niezastosowanie tej regulacji i nieodstąpienie od pobrania opłaty za badania laboratoryjne i inne czynności wykonywane w związku ze sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego, w sytuacji kiedy rozstrzygnięcie o rzekomo występujących nieprawidłowościach i decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] w przedmiocie nakazania zapewnienia oświetlenia elektrycznego o parametrach zgodnych z Polską Normą PN-EN 12464-1:2022, jest nieprawomocna i została zaskarżone przez Skarżącą odwołaniem z dnia 7 lutego 2025 r.,
- obciążenie skarżącą opłatą w sytuacji, kiedy w chwili orzekania przez organy obu instancji w niniejszej sprawie w obrocie prawnym nie znajdowała się ostateczna decyzja administracyjna stwierdzająca jakiekolwiek naruszenie przepisów.
2. § 2-6 rozporządzenia z dnia 5 marca 2010 r. poprzez naliczenie skarżącej opłaty w wysokości 2213 zł za przeprowadzenie czynności, w sytuacji, kiedy brak jest prawomocnego rozstrzygnięcia przesądzającego o naruszeniu przez skarżącą wymagań higienicznych i zdrowotnych.
3. § 9 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 grudnia 2002 r. poprzez nieprawidłowe zastosowanie i nieznajdujące potwierdzenia w okolicznościach faktycznych stwierdzenie, że strona skarżąca nie zapewniła właściwego oświetlenia w placówce - Szkole Podstawowej im. [...] w [...], w sytuacji, kiedy:
- jedynym uchybieniem stwierdzonym przez organ było to, że średnie natężenie oświetlenia elektrycznego nie odpowiada aktualnej polskiej normie PN-EN 12464-1:2022,
- stosowanie aktualnej polskiej normy nie jest warunkiem uznania, że zapewnione zostało "odpowiednie" oświetlenie i brak jest podstaw do stwierdzenia uchybień w zakresie zapewnienia dzieciom i młodzieży bezpiecznych i higienicznych warunków pobytu w placówce,
- Polski Komitet Normalizacyjny nie jest organem mającym kompetencje do stanowienia regulacji powszechnie obowiązujących i wycofanie przez ww. podmiot jednej normy i zastąpienie jej inną nie powoduje delegalizacji normy poprzednio obowiązującej, a co za tym idzie – stwierdzenia nieprawidłowości w tym zakresie.
4. art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o normalizacji poprzez pominięcie okoliczności, że z ustawy wprost wynika, że stosowanie Polskich Norm jest dobrowolne - nie są one same w sobie źródłami prawa powszechnie obowiązującego. Powoływanie się na te normy jest zasadne tylko wówczas, gdy przepis ustawy bądź rozporządzenia bezpośrednio odwołuje się do wymogu ich stosowania, co w realiach analizowanego stanu faktycznego nie ma jednak miejsca. Wycofanie normy nie przesądza o możliwości dalszego korzystania z niej, a system ten nie zabrania stosowania takich norm.
Strona skarżąca zarzuciła ponadto obrazę przepisów postępowania a mianowicie:
1. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z § 9 ust. 1 rozporządzenia z 31 grudnia 2002 r. poprzez:
- dokonanie pobieżniej a przy tym nieprawidłowej analizy stanu faktycznego pod kątem powyższej regulacji i pominięcie okoliczności, że żaden przepis ww. rozporządzenia nie definiuje ani nie precyzuje pojęcia "właściwego" oświetlenia. Takiej definicji nie przewiduje także ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, na podstawie której powyższe rozporządzenie zostało wydane, przez co nie można przyjąć, aby organ sanitarny, posiadający kompetencję w zakresie kontroli przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, w tym dotyczących higieny pomieszczeń w szkołach i innych placówkach oświatowo-wychowawczych, nie mógł w związku z § 9 ust. 1 rozporządzenia stwierdzić nieprawidłowości,
- pominięcie okoliczności, że powyższe rozporządzenie nie odsyła do Polskich Norm, które miałyby regulować jak rozumieć pojęcie obowiązku zapewnienia "właściwego oświetlenia" w placówkach oświatowych i nie wskazuje normy PN-EN 12464-1:2022 jako normy wiążącej podmioty kontrolowane.
2. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez poczynienie błędnych, nieuprawnionych ustaleń, m.in. dotyczących stwierdzenia, że organ przeprowadzający badania i sporządzający sprawozdania z badań zobligowany jest do opierania się na aktualnie obowiązujących aktach prawnych. Dlatego w sprawozdaniu z badań oświetlenia z 21 listopada 2024 r. nr 2/24/HP/N sporządzanym przez Oddział Laboratoryjny Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w [...] powoływana jest norma PN-EN 12464-1:2022, w sytuacji gdy Polskie Normy nie są prawem, zostały przyjęte w drodze konsensusu i zatwierdzone przez jednostkę normalizacyjną, zawarte w nich zapisy wynikają z wiedzy technicznej i stanowią opracowane przez ekspertów wskazówki, dlatego też ich stosowanie jest dobrowolne i nie należą one do źródeł powszechnie obowiązującego prawa.
3. art. 6, art. 7 i art. 8 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez:
- pominięcie, że sam Polski Komitet Normalizacyjny - jednostka powołana na podstawie art. 12 ustawy o normalizacji dla zapewnienia realizacji celów normalizacji krajowej zgodnie z określonymi w art. 4 ww. ustawy zasadami (w tym ze wspomnianą wyżej zasadą jawności i powszechnej dostępności, a także dobrowolności uczestnictwa w procesie opracowywania i stosowania norm) - wyraził pogląd, w myśl którego: "Powołanie się na PN w przepisie prawnym nie zmienia jej dobrowolnego statusu, chyba że ustawodawca świadomie chce ten status zmienić, co jest możliwe przez wyraźne wskazanie tylko w postanowieniach innej ustawy,
- pominięcie, że wycofania normy nie można utożsamiać z unieważnieniem normy, które było działaniem właściwym jedynie dla poprzedniego systemu normalizacji. Unieważnienie normy nie powołuje automatycznego zakazu czy nieprawidłowości jej stosowania. W normalizacji, u której podstaw leży dobrowolne stosowanie normy, wycofanie normy oznacza jedynie wyłączenie jej ze zbioru norm aktualnych ze względu na dezaktualizację jej treści.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zawarte w kwestionowanej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ wyjaśnił, że wydanie decyzji opłatowej i nakazowej powodowane jest dokonaniem oceny tego samego stanu faktycznego, jednakże dotyczą one odrębnych kwestii. Brak jest podstaw do wyciągania wniosku, że istnieje kolejność w wydawaniu decyzji. Odnośnie natomiast stosowania aktualnych norm wyjaśnił, że zasadnym jest aby w trosce o bezpieczeństwo dzieci opierać się na najnowszych normach, które zostały stworzone w celu polepszenia warunków pracy i nauki a przede wszystkim zapobieganiu ewentualnym negatywnym skutkom zdrowotnym
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Orzekając w tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy organ sanitarny mógł obciążyć skarżącą stosowną opłatą. Skarżąca negowała ustalenie obowiązku opłaty w toku postępowania administracyjnego jak i w skardze wskazując, że w obrocie prawnym brak jest prawomocnej decyzji w przedmiocie nałożenia określonego obowiązku, oraz, że stosowanie Polskich Norm jest dobrowolne, a normy nie stanowią źródła prawa i żaden przepis nie definiuje pojęcia "odpowiedniego oświetlenia". Ponadto wskazała, że w sprawie powinna zostać zastosowana norma PN-EN:1264-1:2012, która została wymieniona w załączniku nr 1 do rozporządzenia MI w sprawie warunków jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a podana przez organ norma PN-EN: 1264-1:2022, która ją zastąpiła.
Zgodnie z art. 36 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej:
1. Za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania, z zastrzeżeniem ust. 2. Opłaty ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych.
2. Za badania laboratoryjne i inne czynności wykonywane w związku ze sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie pobiera się opłat od osób oraz jednostek organizacyjnych obowiązanych do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych, jeżeli w wyniku badań nie stwierdzono naruszenia tych wymagań. (...)
W sprawie w wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono protokolarnie, że na 79 punktów pomiarowych w 75 istnieją nieprawidłowości w zakresie natężenia oświetlenia. Norma wzorcowa wynosiła zdaniem Organów 500 i wynikała z Polskich Norm, podczas gdy pomierzone wielkości były niższe.
Powyższe stwierdzone zostało w decyzji PPWIS z 10 marca 2025 r., Nr SN.906.2.2025 na którą skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił wyrokiem z 13 sierpnia 2025 r., sygn.. akt II SA/Rz 609/25.
W sporze rację należy przyznać Organom.
W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 5 ustawy o normalizacji stosowanie norm polskich odbywa się na zasadzie dobrowolności.
1. Polska Norma jest normą krajową, przyjętą w drodze konsensu i zatwierdzoną przez krajową jednostkę normalizacyjną, powszechnie dostępną, oznaczoną - na zasadzie wyłączności - symbolem PN.
2. Polska Norma może być wprowadzeniem normy europejskiej lub międzynarodowej. Wprowadzenie to może nastąpić w języku oryginału.
3. Stosowanie Polskich Norm jest dobrowolne.
4. Polskie Normy mogą być powoływane w przepisach prawnych po ich opublikowaniu w języku polskim.
Zatem aby odpowiedzieć na zarzut skargi dotyczący braku podstawy prawnej do nałożenia opłaty należy powołać przepisy, z których obowiązek przestrzegania norm polskich wynika.
I tak zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 6 ustawy o inspekcji sanitarnej: Do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie zapobiegawczego nadzoru sanitarnego należy kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczących:
6) higieny pomieszczeń i wymagań w stosunku do sprzętu używanego w szkołach i innych placówkach oświatowo-wychowawczych, szkołach wyższych oraz w ośrodkach wypoczynku;
7) higieny procesów nauczania;
Z kolei w zakresie działalności oświatowo zdrowotnej Państwowa Inspekcja Sanitarna zgodnie z art. 6 ustawy o PIS inicjuje, organizuje, prowadzi, koordynuje i nadzoruje działalność oświatowo-zdrowotną w celu ukształtowania odpowiednich postaw i zachowań zdrowotnych, a w szczególności:
1) inicjuje i wytycza kierunki przedsięwzięć zmierzających do zaznajamiania społeczeństwa z czynnikami szkodliwymi dla zdrowia, popularyzowania zasad higieny i racjonalnego żywienia, metod zapobiegania chorobom oraz umiejętności udzielania pierwszej pomocy;
2) pobudza aktywność społeczną do działań na rzecz własnego zdrowia;
3) udziela porad i informacji w zakresie zapobiegania i eliminowania negatywnego wpływu czynników i zjawisk fizycznych, chemicznych i biologicznych na zdrowie ludzi;
4) ocenia działalność oświatowo-zdrowotną prowadzoną przez szkoły i inne placówki oświatowo-wychowawcze, szkoły wyższe oraz środki masowego przekazywania, podmioty lecznicze oraz inne podmioty, instytucje i organizacje, a także udziela im pomocy w prowadzeniu tej działalności ( art. 6 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej).
Zgodnie z § 9 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach ( Dz.U. z 2020 r., poz. 1604)
1. W pomieszczeniach szkoły i placówki zapewnia się "właściwe oświetlenie", wentylację i ogrzewanie.
2. Sprzęty, z których korzystają osoby pozostające pod opieką szkoły lub placówki, dostosowuje się do wymagań ergonomii.
3. Szkoły i placówki nabywają wyposażenie posiadające odpowiednie atesty lub certyfikaty.
Zgodnie z kolei z § 26 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i heminy pracy ( Dz.U. 2003 r., Nr 169, poz. 1650):
1. Oświetlenie dzienne na poszczególnych stanowiskach pracy powinno być dostosowane do rodzaju wykonywanych prac i wymaganej dokładności oraz powinno spełniać wymagania określone w Polskiej Normie.
2. Niezależnie od oświetlenia dziennego w pomieszczeniach pracy należy zapewnić oświetlenie elektryczne o parametrach zgodnych z Polskimi Normami.
W ocenie Sądu pomimo tego, że brak jest przepisu definiującego pojęcie "właściwego oświetlenia" to jednak na podstawie powołanych przepisów pojęcie to daje się wyinterpretować właśnie przy użyciu norm technicznych. Jak wskazał w wyroku z dnia 20 stycznia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, sygn. akt. IV SA/Po 728/22, które Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela, że konkretyzacji tego określenia organ administracji jest władny dokonać poprzez odesłanie do norm technicznych - tu: Polskich Norm - które zasadniczo bazują na wskazaniach płynących właśnie z wiedzy naukowej lub technicznej.
Skoro rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej odsyła do tych norm jako gwarantów zapewnienia prawidłowych warunków pracy to tym bardziej normy te znajdą zastosowanie w szkołach na stanowiskach tak pracy jak i nauki, jako wyczerpujące desygnaty pojęcia właściwego oświetlenia. Nie ma bowiem racjonalnego wytłumaczenia dla przyjęcia, że standardy oświetlenia stanowiska pracy są wyższe aniżeli stanowiska przeznaczone do nauki, a nad ich prawidłowością czuwa inspekcja sanitarna.
Nie ma również racji skarżąca, że jako obwiązującą w zakresie oświetlenia należy przyjąć normę podaną w załączniku do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz.U. z 2022 r., poz. 1225). Rozporządzenie to wydano na podstawie przepisów prawa budowlanego określa warunki jakim mają odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a nie warunki higieniczne i sanitarne, które zostały uregulowane odrębnie.
W świetle powyższego nie budzi wątpliwości zastosowana przez organ obowiązująca norma polska, a nie poprzednia norma zastąpiona nową normą. Nie zgłoszono zarzutów co do prawidłowości wykonania badań, a te przeprowadzono w zgodzie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy ( Dz.U. z 2023 r., poz. 419), nie odnotowano również zastrzeżeń co do przyrządu którym dokonano badań, ten posiadał odpowiedni atest.
Wobec prawidłowości zastosowanych przepisów a także potwierdzonych protokolarnie wielkości natężenia światła nie powinna budzić wątpliwości kwestia stwierdzonych nieprawidłowości.
Skoro tak, to również zastosowanie art. 36 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej i ustalonej opłaty za dokonanie pomiarów jest w pełni uzasadnione.
Całkowicie chybione są zarzuty dotyczące braku prawomocnej decyzji nakładającej na skarżącą obowiązki będące następstwem stwierdzonych nieprawidłowości.
Wprawdzie decyzja została zaskarżona ale Sąd wyrokiem z 13 sierpnia 2025 r., sygn. akt II SA/Rz 609/25, skargę oddalił.
Podkreślenia wymaga, że przedmiotem zaskarżonej decyzji nie było rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzonych nieprawidłowości podczas kontroli sanitarnej w ramach bieżącego nadzoru sanitarnego, bo to zostało skonsumowane skargą w opisanej wyżej sprawie, lecz ustalenie opłaty za przeprowadzenie czynności kontrolnych w związku ze sprawowaniem tego nadzoru. Opłata ta została prawidłowo nałożona na podstawie przytoczonych przepisów ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
Mając to wszystko na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło