II SA/Rz 38/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia I. Zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w 1/2 części, II. Ustanowić dla skarżącego adwokata. Po opłaceniu wpisu w wysokości 100 zł. od skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2012 r. Nr [...] oraz wyznaczeniu terminu rozprawy, A. H. wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wniesionym na obowiązującym w tym zakresie formularzu PPF zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazał, że nie stać go na pokrycie kosztów postępowania, a stan zdrowia nie pozwala mu na podjęcie jakiejkolwiek pracy. Jak wynika z treści tego wniosku oraz złożonego przez niego w wyniku wezwania dodatkowego oświadczenia, zamieszkuje on samotnie, a jedyne jego źródło utrzymania stanowi gospodarstwo rolne z dochodami ok. 500 zł./m-c (sprzedaż mleka od krów – ok. 113 – 150 zł./m-c oraz od czasu do czasu zwierząt), przy niezbędnych nakładach na jego prowadzenie ok. 5 – 5,5 tys. rocznie i dopłatach do produkcji rolnej - 8416 zł. Posiadany przez niego majątek obejmuje dom (50 m²) i nieruchomość rolną (7,36 ha); nie dysponuje żadnymi pojazdami mechanicznymi, w tym do pracy w rolnictwie i za większość świadczonych mu w tym zakresie usług musi płacić. Jako ponoszone przez siebie wydatki wskazał opłaty za energię elektr. (50 – 100 zł.), zakup żywności – ok. 300 zł., opału (ok. 100 zł./m-c), odzieży, obuwia i środków higieny (ok. 50 zł./m-c), leczenie (choroba kręgosłupa - ok. 100 – 200 zł./2-3 razy na rok), składki KRUS (366 zł./kwartał). Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata wiąże się z przyznaniem jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, co warunkowane jest wykazaniem przez nią braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Ocena tej przesłanki w stosunku do wnioskodawcy nie wykazała podstaw do całkowitego uwzględnienia jego wniosku, co znajduje chociażby potwierdzenie w fakcie wygospodarowania przez niego środków na opłacenie wpisu sądowego w kwocie 100 zł. Przeciwko uznaniu jej spełnienia przez skarżącego przemawia także utrwalone w orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie stanowisko, że prawo pomocy w zakresie całkowitym – a więc objętym złożonym wnioskiem - ma zastosowanie wyłącznie wobec osób charakteryzujących się ubóstwem, jak bezrobotni bez prawa do zasiłku lub osoby pozbawione całkowicie środków do życia (takie stanowisko zaprezentowane zostało w Komentarzu do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi autorstwa B. Dautera, B. Gruszczyńskiego, A. Kabata i M. Niezgódki – Medek - Kantor Wydawniczy Zakamycze 2005). Kryteriów tych A. H. bez wątpienia nie spełnia, posiadając zaspokojone potrzeby mieszkaniowe oraz zabezpieczające podstawy jego egzystencji gospodarstwo rolne. Z tej przyczyny brak jest obiektywnych podstawy do całkowitego wyłączenia względem niego ustawowego obowiązku ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie, a złożony przez niego wniosek może być oceniany tylko pod względem zasadności przyznania mu częściowego prawa pomocy; uzależnione jest to od wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analizując wg tego kryterium sytuację materialną skarżącego i wynikające z tego jego możliwości płatnicze uznano, iż spełnia on ten warunek. Opłacenie przez niego kosztów sądowych (oprócz uiszczonego już wpisu od skargi), które mogą wyniknąć w niniejszej sprawie w przyszłości oraz ustanowienie pełnomocnika z wyboru z całą pewnością przekracza jego aktualne możliwości finansowe i nie mogłoby się odbyć bez narażania go na niemożność zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; oprócz ewentualnych wydatków na ustanowienie pełnomocnika z wyboru, do najbardziej prawdopodobnych kosztów sądowych, które mogą (nie muszą) wystąpić w przyszłości należy opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi oraz wpis od skargi kasacyjnej w przypadku jej wnoszenia od wyroku Sądu I instancji – obydwie opłaty w wysokości po 100 zł. Sytuacja ta nie pozostawia wątpliwości, że takim obciążeniom finansowym A. H. nie będzie w stanie podołać. Wyważając jego możliwości płatnicze względem posiadanych dochodów oraz obciążających go wydatków związanych z niezbędnym utrzymaniem siebie, domu i zabezpieczającego jego byt gospodarstwa rolnego, uznano, że zasadnym będzie przyznanie mu w niniejszej sprawie zwolnienia od kosztów sądowych w ½ części oraz ustanowienie zastępcy prawnego w osobie adwokata; tym samym jednocześnie stwierdzono, że skarżący będzie miał możliwość opłacenia kosztów sądowych w zakresie, w jakim nie został od nich zwolniony, co stosownie do powyższego może w praktyce dotyczyć potrzeby ewentualnego opłacenia połowy opłaty kancelaryjnej i wpisu od skargi kasacyjnej, tj. 2 x 50 zł. W świetle już dokonanej przez niego płatności na taką samą kwotę (tj. opłacenia wpisu od skargi), nie wydaje się to nadmiernym obciążeniem, stwarzającym zagrożenie dla podstaw jego egzystencji. Ubocznie należy zwrócić uwagę wnioskodawcy, że przyznane zwolnienie od kosztów sądowych nie rozciąga się na opłacony wpis od skargi, gdyż wniosek o prawo pomocy wywiera skutki od daty jego wniesienia i nie obejmuje kosztów, które strona uiściła przed jego złożeniem (nie podlegają one zwrotowi ani zaliczeniu na poczet kosztów nie objętych zwolnieniem). W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 245 § 2, 3 i 4 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji postanowienia.