II SA/Rz 383/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2014 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wykonanego stawu - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wykonanego stawu, J. C. wniósł o zwolnienie od tej opłaty. Następnie na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy rozszerzył swoje żądanie przez zaznaczenie, że domaga się zwolnienia od wszelkich kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku, jak również z dodatkowych, przedstawionych na wezwanie, danych wynikało, że strona mieszka samotnie w domu stanowiącym własność syna. Jest właścicielem (udział 4/6) nieruchomości rolnej o powierzchni 1,9 ha oraz dwóch samochodów tj. Volkswagena Transportera z 2000 r. oraz Nissana z 1985 r., przy czym korzysta tylko z pierwszego z nich. Użytkownikiem drugiego jest natomiast syn, który ponosi także związane z tym koszty. Jedyne źródło utrzymania skarżącego to emerytura w wysokości netto 815,48 zł, z której pokrywane są następujące średnie miesięczne wydatki: 75 zł (energia elektryczna), 75 zł (gaz), 47 zł (woda i kanalizacja), 60 zł (telefon), 100 zł (utrzymanie samochodu), 220 zł (lekarstwa). Skarżący nie pobiera dopłat rolniczych. Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika, przez którego strona działa w niniejszej sprawie to 800 zł. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono, co następuje: Analiza podanych przez J. C. informacji w kontekście obowiązujących regulacji prawnych wskazuje na brak podstaw do przychylenia się do jego żądania. W pierwszej kolejności należy wskazać, że strony postępowania sądowoadministracyjnego są obowiązane do ponoszenia jego kosztów, z mocy art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Jest to zasada, od której wyjątek stanowią przepisy normujące instytucję prawa pomocy. Jej celem jest wsparcie ze środków publicznych osób, które nie dysponują żadnymi dochodami bądź też posiadają jedynie niewielkie środki finansowe, nie wystarczające do pokrycia wydatków związanych z postępowaniem sądowym. Ze względu na to, że przedmiotowa pomoc ma wyjątkowy charakter, a źródłem jej finansowania są środki Skarbu Państwa, jej udzielenie uwarunkowane jest nie budzącym wątpliwości spełnieniem ustawowych przesłanek w tym zakresie, wykazanie czego spoczywa na wnioskodawcy (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Skoro więc to w interesie tego ostatniego leży uzyskanie dochodzonego dofinansowania, to winien on w sposób rzetelny przedstawić i uwiarygodnić wszelkie dane dotyczące jego stanu rodzinnego, majątkowego i dochodu tak, by nie było wątpliwości, że jego sytuacja życiowa kwalifikuje go do otrzymania powyższego. W razie zaś skierowania do strony wezwania w trybie art. 255 P.p.s.a. (dotyczącego wskazania dodatkowych danych i ewentualnie przedstawienia dodatkowych dokumentów), winna ona w pełni je wykonać. Jak bowiem podkreśla się w orzecznictwie sądowym, brak właściwej reakcji strony na takie wezwanie tzn. milczenie wobec niego bądź też tylko wybiórcze zastosowanie się do jego treści może skutkować odmownym załatwieniem jej żądania. I tak np. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 8 sierpnia 2013 r. (II FZ 628/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, że niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie strony pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dlań rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji Sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony. Do J. C. wystosowano wezwanie, w którym zażądano podania wysokości i źródła pokrycia wynagrodzenia występującego w sprawie pełnomocnika (adwokata), jak też przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych strony za określony czas. W odpowiedzi wskazane zostało, że wynagrodzenie profesjonalnego zastępcy prawnego w niniejszej sprawie wynosi 800 zł. Skarżący nie podał natomiast, z czego pochodzą środki na pokrycie powyższego. Odpowiedź na to pytanie mogłaby mieć tymczasem istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiocie złożonego wniosku. Z oświadczeń skarżącego wynika bowiem, że jego miesięczny dochód to kwota 815 zł netto, zaś średnie miesięczne wydatki tj. na leczenie i utrzymanie domu to ok. 580 zł. Pozostała do dyspozycji skarżącego kwota ok. 240 zł musi być zatem z pewnością przeznaczana na wyżywienie. Z podanego zestawienia wynika, że z zadeklarowanego przez stronę dochodu praktycznie niemożliwym byłoby wygospodarowanie kwoty odpowiadającej wysokości wynagrodzenia pełnomocnika. Pojawia się zatem domniemanie, że wnioskodawca dysponuje dodatkowym źródłem dochodu, którego jednakże nie ujawnił. W warunkach niniejszej sprawy wydaje się, że otrzymuje on pomoc od synów, jednak nie wiadomo w jakiej częstotliwości i w jakiej wysokości. Wątpliwości powyższe pogłębia fakt nienadesłania przez stronę wyciągów z rachunków bankowych, przy jednoczesnym braku oświadczenia, że nie jest posiadaczem takich rachunków. Ponadto, w sprawie niniejszej istnieją także wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego w zakresie nieruchomości. Zarówno w skardze, jak i we wniosku J. C. jako swój adres zamieszkania wskazał: K., ul. K. [...]. Natomiast załączone do wniosku dokumenty w postaci rachunków za media i telefon wskazują jako adres strony: K., ul. K. [...]. Zgodnie z wyjaśnieniami strony, budynek mieszkalny znajdujący się pod tym ostatnim adresem to dom syna, w którym skarżący nieodpłatnie mieszka. Nie jest w tej sytuacji jasne, czyją własność stanowi dom położony przy ul. K. [...] w K. Wobec zatem niejasności co do rzeczywistej sytuacji materialnej J. C. odmówiono zwolnienia go od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Uznano bowiem, że skarżący nie wykazał – zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. – że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.