II SA/Rz 383/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia SO (del.) Elżbieta Mazur-Selwa po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2014 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wykonanego stawu - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. J. C. – w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wykonanego stawu – złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Z żądania tego, jak też dodatkowych, przedstawionych na wezwanie, danych wynika, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, mieszkając nieodpłatnie w domu syna i utrzymując się z emerytury wynoszącej netto 815,48 zł. Miesięczne wydatki strony to: 75 zł (energia elektryczna), 75 zł (gaz), 47 zł (woda i kanalizacja), 60 zł (telefon), 100 zł (utrzymanie samochodu), 220 zł (lekarstwa). Skarżący nie pobiera dopłat rolniczych. Jest on współwłaścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 1,9 ha (udział 4/6). Na jego majątek składają się także dwa samochody tj. Volkswagen z 2000 r. oraz Nissan z 1985 r., z których użytkuje tylko ten pierwszy (drugi z pojazdów użytkowany jest natomiast przez syna, ponoszącego jednocześnie koszty jego utrzymania). Postanowieniem z dnia 9 maja 2014 r., w oparciu o przedstawione wyżej dane, referendarz sądowy tut. Sądu odmówiła przyznania J. C. prawa pomocy z uwagi na niejasności co do rzeczywistej sytuacji materialnej strony. W ustawowym terminie 7 dni J. C. złożył sprzeciw od tego postanowienia wskazując, że nie jest w stanie pokryć wydatków związanych z niniejszym postępowaniem sądowym. Zaznaczył, że koszt wynagrodzenia ustanowionego z wyboru adwokata pokryła jego siostra. Siostra wnioskodawcy udziela mu także pomocy w zakresie przyrządzania posiłków. Odrębny sprzeciw imieniem J. C. złożył także jego pełnomocnik zarzucając nieuwzględnienie całokształtu sytuacji majątkowej jego mocodawcy i w konsekwencji niezasadną odmowę przyznania prawa pomocy. Wskazał, że skarżący nie dysponuje możliwościami finansowymi pozwalającymi na pokrycie wpisu od skargi. Wysokość pobieranej przez niego emerytury pozwala mu bowiem jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Celem uzupełnienia wniosku o prawo pomocy wezwano J. C. do przedłożenia wyciągów z posiadanych przez niego rachunków bankowych za okres od 1 marca do 31 maja 2014 r., wyznaczając termin 7 dni na dokonanie powyższej czynności. Wezwanie to doręczone zostało pełnomocnikowi strony w dniu 3 czerwca 2014 r. Do dnia orzekania w przedmiocie niniejszego wniosku nie został on uzupełniony w podanym wyżej zakresie. Wojewódzki sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu go wniesiono, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wniosek J. C. nie zasługuje na uwzględnienie. Dotyczy on przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie, które zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Przesłankę udzielenia wsparcia w powyższych granicach przewiduje art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stanowiąc, że jest nią niemożność poniesienia przez stronę pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle brzmienia tego ostatniego przepisu wykazanie, że strona znajduje się w tego rodzaju sytuacji spoczywa właśnie na niej. Winna ona zatem w zawartym w formularzu wniosku oświadczeniu podać dokładne dane o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, tak by umożliwić sądowi rzetelne rozpoznanie jej żądania. W razie natomiast skierowania do niej wezwania w trybie art. 255 P.p.s.a. powinna ściśle zastosować się do jego treści. Regulacja ta pozwala na uzyskanie od strony dodatkowych, nie podanych dotychczas we wniosku danych, jak też dodatkowych dokumentów, jeśli zostanie uznane, że oświadczenie strony jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych bądź też budzi wątpliwości. W niniejszej sprawie tego rodzaju wątpliwości powstały. Skarżący uzyskując emeryturę w wysokości 815 zł pokrył bowiem wynagrodzenie ustanowionego w niniejszej sprawie z wyboru pełnomocnika w wysokości 800 zł. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego wyjaśnił, że koszt powyższego sfinansowała jego siostra. W tej sytuacji strona skarżąca wezwana została do nadesłania wyciągów z posiadanych rachunków bankowych. Wezwanie takie kierowane było przy tym już drugi raz, bowiem wcześniej uczynił to już referendarz sądowy. W obydwu wypadkach wnioskodawca nie odniósł się do niego w jakikolwiek sposób. Tymczasem kwestia posiadania środków pieniężnych, w szczególności oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych jest istotna dla oceny faktycznych możliwości płatniczych strony ubiegającej się o prawo pomocy. Brak więc wykonania wezwania w powyższym zakresie uniemożliwia pełne zobrazowanie sytuacji finansowej wnioskującego o tego rodzaju pomoc.. Jak już zaś zaznaczono, to na składającym wniosek o dofinansowanie z budżetu państwa spoczywa, w myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., ciężar dowodu w odniesieniu do okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiocie zgłoszonego żądania. Instytucja prawa pomocy ma bowiem wyjątkowy charakter, a strony co do zasady obowiązane są do ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.). Z podanych powodów odmówiono przyznania J. C. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, działając na podstawie art. 260 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.