II SA/Rz 384/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku W. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [....] stycznia 2018 r. nr [....] w przedmiocie odrzucenia zarzutu dotyczącego przebiegu granicy pomiędzy działkami ewidencyjnymi - postanawia - odmówić przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy. Do skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w przedmiocie odrzucenia zarzutu dotyczącego przebiegu granicy pomiędzy działkami ewidencyjnymi W. B. dołączyła wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zaznaczyła w nim, że ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na konieczność zakwestionowania powyższej decyzji jako wydanej z naruszeniem prawa. Zwróciła uwagę na swoją trudną sytuację finansową. Wskazała, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, pobierając zasiłek przedemerytalny w wysokości 886,40 zł. Podkreśliła, że nie posiada żadnych oszczędności pieniężnych, z których mogłaby pokryć koszty sądowe w niniejszej sprawie. Wnioskodawczyni zajmuje mieszkanie o pow. 49,55 m.kw. Jest także właścicielką dwóch drewnianych domów, z których jeden nie nadaje się do zamieszkania. Jako swój majątek wskazała także samochód osobowy, natomiast jako comiesięczne wydatki: czynsz za mieszkanie – 401,67 zł, energia elektryczna – 51 zł, gaz – 18 zł, telewizja – 108 zł, czynsz za garaż – 100,25 zł, "służebność" – 1,85 zł, "inne wydatki" – 200 zł. Celem uzyskania dodatkowych informacji wezwano skarżącą do uzupełnienia złożonego wniosku o prawo pomocy. W odpowiedzi W. B. podała, że jej średnie miesięczne wydatki na wyżywienie to 200 zł, z tytułu korzystania z telefonu – 18 zł, z tytułu utrzymania dwóch drewnianych domów – 150 zł. Podniosła, że podana we wniosku kwota 85,98 zł obejmowała nie tylko koszt telewizji, ale także Internetu. Z kolei wskazane we wniosku "inne wydatki" to te na leczenie – 100 zł oraz na utrzymanie samochodu – 100 zł. Wnioskodawczyni nadesłała również kserokopię decyzji ustalającej dla niej łączne zobowiązanie pieniężne na 2018 r. w wysokości 161 zł. Ponadto, dołączyła dokumenty, z których wynika, że w lutym 2018 r. otrzymała od ubezpieczyciela łącznie kwotę 2871,62 zł z tytułu odszkodowania. Załączony wyciąg z rachunku bankowego wskazuje saldo końcowe na dzień 3 kwietnia 2018 r.: 2878,94 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: W. B. nie udowodniła, że jej sytuacja materialna wymaga, by udzielone zostało jej wsparcie ze środków publicznych w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie, którą zainicjowała swoją skargą. Analiza jej wniosku oraz odpowiedzi na wezwanie o podanie dodatkowych informacji prowadzi do przeciwnej konkluzji, a mianowicie, że pokrycie powyższego wydatku (obecnie chodzi o kwotę 200 zł tytułem wpisu od skargi) znajduje się w ramach jej możliwości płatniczych. W. B. twierdzi, że utrzymuje się jedynie z zasiłku przedemerytalnego w wysokości 886,40 zł, gdy tymczasem zadeklarowane przez nią średnie miesięczne wydatki są o wiele większe, bowiem jest to kwota ok. 1290 zł. Wskazuje to na uzyskiwanie przez wymienioną jakiegoś dodatkowego, stałego dochodu, którego nie ujawniła we wniosku. Poza tym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", priorytetowe względem należności publicznoprawnych znaczenie mają tylko te wydatki strony, które wiążą się z zaspokojeniem jej podstawowych potrzeb. Zdaniem rozpoznającej wniosek, trudno do tychże zaliczyć wydatek na telewizję i Internet w łącznej kwocie 109 zł miesięcznie. Charakteru wydatku koniecznego, o którym mowa w powołanym art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. nie ma także ten przeznaczany na utrzymanie samochodu w łącznym wymiarze 200,25 zł tj. łącznie z czynszem za garaż oraz na utrzymanie dwóch drewnianych domów, w sytuacji, kiedy strona gospodarstwo domowe prowadzi w mieszkaniu. Wskazany przepis stanowi mianowicie, że prawo pomocy w częściowym wymiarze przeznaczone jest dla osoby, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zwrócenia uwagi wymaga także, iż skarżąca otrzymała w lutym 2018 r. kwotę 2871,62 zł tytułem odszkodowania. Wielkość kosztów sądowych w sprawie to obecnie 200 zł tytułem wpisu od skargi, a kolejne, których konieczność uiszczenia zaistnieje ewentualnie na dalszych etapach sprawy, będą już jednostkowo niższe. Prawo pomocy to instytucja wyjątkowa, o czym świadczy przede wszystkim treść art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którym to przepisem, to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem to inicjujący postępowanie sądowe winien zasadniczo pokryć koszty, które wiążą się w jego w nim udziałem. Dopiero wówczas, gdy jest to z obiektywnych przyczyn niemożliwe, ustawa procesowa – P.p.s.a. daje mu prawo zwrócenia się o wsparcie ze środków Skarbu Państwa w ramach prawa pomocy. Wsparcie jest jednak uzasadnione tylko w przypadku osób ubogich, dla których niełatwe jest zaspokojenie swoich podstawowych potrzeb życiowych. Trudno uznać, że skarżąca mieści się w takiej grupie osób. Ma bowiem stały dochód, zaspokojone potrzeby w zakresie mieszkania. Oprócz mieszkania jest ponadto właścicielką dwóch drewnianych domów. Uzyskała w lutym dodatkowy dochód wielkości kilkukrotnie przekraczającej łączne koszty sądowe w niniejszej sprawie. Poza tym, istnieją wątpliwości co do faktycznego comiesięcznego dochodu wymienionej w kontekście wydatków przekraczających zadeklarowaną we wniosku kwotę 886,40 zł (zasiłek przedemerytalny). Z tych względów uznano, że brak jest podstaw do przyznania W. B. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Bez uszczerbku dla swojego utrzymania może bowiem ona pokryć te koszty. Podstawę niniejszego orzeczenia stanowi art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.