II SA/Rz 387/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Joanna Zdrzałka po rozpoznaniu w dniu 28 października 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2008r., Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości - postanawia - I. przyznać skarżącemu prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych II. odmówić ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2008r., sygn. akt II SA/Rz 387/08 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wskutek złożonego przez A. B. wniosku o przyznanie prawa pomocy i przedłużenie terminu do złożenia dodatkowego oświadczenia i dokumentów odmówił przedłużenia terminu do złożenia przez skarżącego dodatkowego oświadczenia i dokumentów źródłowych (pkt I postanowienia) oraz odmówił zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata (pkt II). Powyższe postanowienie wraz z pouczeniem o przysługującym prawie do złożenia sprzeciwu, zostało doręczone skarżącemu w dniu 12 sierpnia 2008r. W ustawowym terminie do wniesienia środka zaskarżenia tj. w dniu 13.08.2008r. (data nadania pisma na poczcie) A. B. wniósł sprzeciw na postanowienie referendarza sądowego z dnia 4.08.2008r. i ponownie zawnioskował o przyznanie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych, uzupełniając jednocześnie wcześniej złożony wniosek o prawo pomocy o informacje dotyczące stanu majątkowego i osiąganych dochodach. Wezwaniem z dnia 2 października 2008r., działając na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako P.p.s.a. tut. Sąd wezwał A. B. do złożenia dodatkowego oświadczenia oraz pouczył o konieczności uczynienia zadość wezwaniu w terminie 7 dni pod rygorem rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy wyłącznie w oparciu o informacje zawarte w formularzach PPF zalegających w aktach sprawy. Niniejsze wezwanie zostało doręczone w dniu 07.10.2008r. i odebrane osobiście przez skarżącego. W dniu 14.10.2008r. wpłynęło pismo A. B. będące odpowiedzią na ww. wezwanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 260 P.p.s.a. w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu, tj. gdy nie został on odrzucony, zarządzenie lub postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Uzasadnienie zaś sprzeciwu i dodatkowe oświadczenie stanowi uzupełnienie rozpoznawanego wniosku dotyczącego przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata Zgodnie z art. 245 § 1, § 2 i 3 oraz art. 246 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępcy procesowego m.in. adwokata, radcy prawnego (art. 245 § 2), gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja zwolnienia od kosztów jest wyjątkiem od zasady wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. z której wynika, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Takim szczególnym przepisem jest m.in. art. 246 P.p.s.a. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W doktrynie wyrażono pogląd, iż zwolnienie od ponoszenia opłat sądowych jest odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równomiernego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji i dlatego może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli – (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek –"Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" – Komentarz, wyd. Zakamycze 2005, str. 594). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym musi więc odbywać się przy dokładnym rozpatrzeniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy, przy czym to na stronie ubiegającej się o nie ciąży obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W przedmiotowej sprawie Sąd uznał, iż wniosek A. B. zasługuje na częściowe uwzględnienie, uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienie od kosztów sądowych. Z informacji wskazanych we wniosku złożonym na formularzu PPF, uzasadnieniu sprzeciwu oraz w dodatkowym oświadczeniu wynika, iż wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie wraz z żoną i dwójką studiujących dzieci. Na posiadany przez niego majątek składa się mieszkanie o pow. 53 m² w budynku czterorodzinnym. Wraz żoną są w ¼ współwłaścicielami 4 - arowej działki na której stoi ww. budynek mieszkalny. Źródłem utrzymania jest otrzymywana przez niego renta inwalidzka w wysokości 766,98 zł brutto oraz emerytura żony w wysokości 1075,96 zł brutto, w sumie 1842,94 zł brutto. Żona Z. B. do 31.12.2007r. pracowała na ½ etatu w Gminnym Ośrodku Kultury w S. Wnioskodawca podał, iż ma ustanowione w 3/16 prawo do spadku po ojcu, działka pozostaje w zarządzie matki, która wraz z bratem jest nieodpłatnym jej użytkownikiem. Na jego utrzymaniu pozostają studiujące w K. i R. dzieci – A. i J. B., które otrzymują stypendium socjalne i dodatek mieszkaniowy do akademika. Jak wynika z oświadczenia pomoc ta nie pokrywa wszystkich wydatków związanych z utrzymaniem i nauką. Miesięcznie na leki wydaje ok. 50 zł. A. B. wskazał, iż terminowo opłaca gaz, wodę i wywóz śmieci, jednakże nie gromadzi faktur wskazujących wysokość opłat. Jak podał, obecnie przed Sądem Rejonowym w R. toczą się przeciwko niemu dwa postępowania o wyegzekwowanie kwoty ok. 1500 złotych (sygn. akt [...]) oraz kwoty ok. 400 (sygn. akt [...]) tytułem należności za nieuregulowane faktury za energię elektryczną. Analizując zawarte we wnioskach oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach Sąd uznał, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. obejmującym oprócz zwolnienia od kosztów sądowych także ustanowienie adwokata. Wprawdzie dochód osiągany przez rodzinę A. B. jest niski to jednak sytuacja skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, nie jest na tyle zła, aby A. B. nie mógł partycypować w kosztach postępowania. Sąd uznał, iż przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, będzie wystarczającą formą pomocy ze strony Skarbu Państwa. Brak obowiązku ponoszenia przez skarżącego kosztów postępowania umożliwi mu wygospodarowanie środków na ewentualne ustanowienie fachowego pełnomocnika. W ocenie Sądu wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, nie wskazał również jakie jego i członków rodziny konieczne i uzasadnione potrzeby byłyby wskutek poniesienia tychże kosztów zagrożone. Nie bez znaczenia dla oceny sytuacji majątkowej A. B. ma fakt, iż nie udzielił on informacji w zakresie wysokości ponoszonych w ciągu miesiąca wydatków związanych z utrzymaniem siebie i rodziny oraz opłat związanych z utrzymaniem domu. Nie wskazał także w jakiej wysokości stypendia socjale pobierają jego studiujące dzieci. Brak tych informacji uniemożliwił pełną ocenę sytuacji majątkowej skarżącego warunkującą uwzględnienie wniosku we wnioskowanym zakresie. Sąd zauważa, iż to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek udzielenia pełnych informacji w zakresie aktualnej sytuacji materialno - bytowej i wykazania, iż kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy. Nie jest rzeczą Sądu zbieranie powyższych informacji, a wszelkie uchybienia w tym zakresie obciążają wnioskodawcę i nie mogą być interpretowane na jego korzyść. Mając powyższe na uwadze, tut. Sąd zwolnił A. B. od ponoszenia kosztów sądowych i odmówił ustanowienia adwokata. Z tych względów, na podstawie art. 260 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.