II SA/Rz 39/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie NSA Małgorzata Wolska NSA Maria Zarębska-Kobak /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 20 lutego 2009 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków z tytułu opieki I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. II SA/Rz 39/09 U Z A S A D N I E N I E Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].10.2008 r. nr [...] wydana w wyniku odwołania A. S. od decyzji Burmistrza [...] z dnia z dnia [...].08.2008 r. nr [...], mocą której uchylono decyzję Burmistrza z dnia [...].10.2006 r. nr [...] o przyznaniu A. S. prawa do zasiłku rodzinnego na rzecz syna J. S. w wysokości 48 zł oraz dodatku do tego zasiłku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w wysokości 400 zł oraz przyznany zasiłek rodzinny na córkę J. S. w wysokości 48 zł miesięcznie, od dnia 23.04.2007 r. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia wskazano przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 21, art. 23a ust. 5, art. 23a ust. 6 ustawy z dnia 28.01.2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz. U. z 2006, nr 139, poz. 992 ze zm./. Z akt sprawy oraz z uzasadnienia decyzji wynika, że decyzją z dnia [...].10.2006 r. nr [...] Wójt Gminy [...] przyznał A. S. zasiłek rodzinny na rzecz małoletniego J. S. ur. [...].2005 r. i J. S. ur. [...].2006 r. w kwocie 48 zł od 1.09.2006 r. do 31.03.2007 r. natomiast decyzją z dnia [...].12.2006 r. nr [...] przyznał dodatek do tego zasiłku z tytułu opieki nad małoletnim J. w kwocie 400 zł od dnia 1.12.2006 r. do 31.03.2007 r. W/w decyzje uzyskały walor decyzji ostatecznych. Informacja, że mąż A. S. P. S. podjął legalnie zatrudnienie w Irlandii i jest uprawniony od 23.04.2007 r. do świadczeń rodzinnych dała podstawę do wszczęcia postępowania weryfikacyjnego w sprawie przyznanych w/w świadczeń rodzinnych. Burmistrz [...] decyzją z dnia [...].08.2008 r. nr [...] działając w oparciu o art. 104 i 163 k.p.a. w zw. z art. 5, art. 6 ust. 1, art. 8 ust. 1-7, art. 9, art. 10, art. 20 ust. 1 i 3, art. 23a, art. 24, art. 32 ust. 1, art. 47 ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz. U. nr 139, poz. 992, z 2006 r./ oraz na podstawie rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2.06.2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne /Dz. U. nr 105, poz. 881/ uchylił decyzję z dnia [...].10.2006 r. w ten sposób, że przyznał zasiłek rodzinny na rzecz małoletniego J. S. ur. ur. [...].2005 r. w kwocie 48 zł za okres od 1.09.2006 do 31.03.2007 r. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w kwocie 400 zł za okres od 1.12.2006 r. do 31.03.2007 r. oraz zasiłek rodzinny na rzecz J. S. w kwocie 48 zł od 1.09.2006 r. do 31.03.2007 r. W uzasadnieniu wyjaśnił, że ojciec małoletnich P. S. rozpoczął legalne zatrudnienie w Irlandii od 23.04.2007 r. i stał się od tej daty uprawniony do świadczeń rodzinnych, dlatego też przyznany zasiłek oraz dodatek po tej dacie został uchylony. W odwołaniu od powyższej decyzji odwołująca A. S. nie precyzując kierunku weryfikacji zaskarżonej decyzji wyjaśniła, że znajduje się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, a mąż po wyjeździe za granicę nie utrzymuje z nią żadnych kontaktów i faktycznie jest w nieformalnej separacji z nim. Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło odwołania, niemniej jednak uchyliło zaskarżoną decyzję w całości ponieważ sentencja decyzji nie odpowiadała wymogom określonym w przepisie art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych i orzeczono, że powyższe świadczenie oraz dodatek nie przysługuje po 23.04.2007 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zostało wyjaśnione, że podstawę materialno prawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych, które określają warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznania i wypłacania tych świadczeń. Świadczeniami rodzinnymi jest m. in. zasiłek rodzinny i dodatki do tego zasiłku. W niniejszej sprawie podstawą prawną działania stanowi przepis art. 23a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, iż w przypadku wyjazdu członka rodziny do państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, po wydaniu przez organ właściwy decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W przypadku gdy marszałek województwa ustali, że w/w przepisy mają zastosowanie, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne, od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Następnie marszałek województwa wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W ocenie organu odwoławczego w związku z zawiadomieniem, że ojciec małoletnich P. S. stał się uprawniony do świadczeń rodzinnych w Irlandii od dnia 23.04.2007 r. prawidłowo organ I instancji wszczął postępowanie w celu zmiany przyznania czasookresu przyznanego wcześniej zasiłku i dodatku do niego. Ponieważ sentencja decyzji w ocenie organu odwoławczego nie odpowiada wymogom określonym w przepisie art. 23a ust. 5, dlatego też organ odwoławczy w tym zakresie dokonał zmiany tej decyzji. Co się tyczy zarzutów odwołującej, zostało wyjaśnione, że świadczenia przyznane nie mają charakteru uznaniowego i muszą wynikać z zapisu ustawowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżąca nie sprecyzowała kierunku weryfikacji zaskarżonej decyzji, powtórzyła argumentację jak w odwołaniu wskazując na bardzo trudną sytuację materialną i zdrowotną swojej rodziny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna z przyczyn całkowicie odmiennych niż zostało w niej podniesione. Kontrola tegoż Sądu sprowadza się do badania zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej /art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z 2002 r Nr 153 poz. 1269/, przy czym Sąd ten z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U Nr 153 poz. 1270/ zwana dalej P.p.s.a., nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach w granicach sprawy, której dotyczy skarga , jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia /art. 135 ustawy/. W związku członkostwem w Unii Europejskiej – dokonywana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej sprawowana pod względem zgodności z prawem obejmuje również kontrolę pod względem zgodności z prawem wspólnotowym , które od dnia 1 maja 2004 roku stało się częścią obowiązującą w Polsce porządku prawnego, w tym także aktami normatywnymi wydanymi przez organy Unii Europejskiej w randze rozporządzeń. Wyrażona w art. 6 k.p.a. zasada praworządności / zasada legalności/ , zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, oznacza bowiem, iż począwszy od dnia przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, organy administracji publicznej obowiązane są przestrzegać nie tylko przepisów prawa krajowego ale i prawa wspólnotowego. Do postępowań uregulowanych w ustawie o świadczeniach rodzinnych, w tym postępowań w sprawach realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczeń społecznych, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, o ile ustawa nie stanowi inaczej, w tym ogólne zasady w nim wyrażone. W niniejszej sprawie niespornym jest fakt, że skarżącej został przyznany zasiłek rodzinny na rzecz małoletniego syna J. S. ur. [...].2005 r i córki J. S. ur.[...].2006 r w kwocie 48 zł od 1.IX.2006 r do 31 sierpnia 2007r /decyzja z dnia [...].10.2006 r nr [...]/ natomiast odrębną decyzją z dnia [...].12.2006 r nr [...] został przyznany dodatek do tego zasiłku z tytułu opieki nad synem J. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w kwocie 400 zł miesięcznie od 1.12.2006 r do 31.08.2007 r. Informacja, że mąż skarżącej P. S. uprawniony został do świadczeń rodzinnych w Irlandii od dnia 23 kwietnia 2007 r w związku z legalnym zatrudnieniem w tym kraju spowodowała, że zostało z urzędu wszczęte postępowanie weryfikacyjne dotyczące przyznanych skarżącej świadczeń rodzinnych w oparciu o przepis art. 163 k.p.a. w zw. 32 ust.1, ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku / Dz.U z 2003 r Nr 139 poz. 992 ze zm./, które to postępowanie zostało zakończone decyzją Burmistrza [...] z dnia [...].08.2008 r. nr [...], która w wyniku odwołania została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].10.2008 r. nr [...] – będąca przedmiotem skargi. Przechodząc do legalności zaskarżonej decyzji podkreślenia wymaga fakt, że skarżącej przyznano uprawnienia do świadczeń rodzinnych dwoma decyzjami tj, decyzją z dnia [...].10 2006 r nr. [...] w której przyznano prawo do zasiłku rodzinnego na J. i J. S. w kwocie 48 zł od 1.09.2006 r do 31.08.2007 r oraz decyzją z dnia [...].12.2006 r nr [...] w której przyznano prawo do dodatku na rzecz J. S. z tytułu opieki nad mał. J. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego od 1.12.2006 r do 31.08.2007r. W/w decyzje uzyskały walor decyzji ostatecznych. Ustalenie organu co do faktu legalnego zatrudnienia ojca małoletnich dzieci skarżącej w Irlandii od 23 kwietnia 2007 r. i przysługującego mu uprawnienia do tego rodzaju świadczeń, w ocenie Sądu stanowiła podstawę do wszczęcia postępowania weryfikacyjnego co do przyznanych świadczeń za okres zasiłkowy od 23 kwietnia 2007 r. do 31 sierpnia 2007 roku, jednak postępowaniem tym należało również objąć postępowanie zakończone decyzją z dnia [...].12.2006 r. nr [...]. Organy obu instancji orzekające w sprawie pominęły to postępowanie i w konsekwencji pozostawiły w obrocie prawnym decyzję z dnia [...].12.2006 r. nr [...]. W niniejszej sprawie zgodzić należy się z organami orzekającymi że mają tu zastosowanie przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r o świadczeniach rodzinnych /Dz.U z 2006 r Nr 139 poz. 992 ze zm./, zwana dalej ustawą zgodnie z którymi zadania w zakresie świadczeń rodzinnych, jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej, oraz postępowanie w tych sprawach prowadzi organ właściwy, czyli wójt, burmistrz, lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie/ art. 20 ust.1 i 2 w z. z art. 3 pkt 11 ustawy . W sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego na mocy art. 21 ust.1 pkt 2 oraz art. 23 a wymienionej ustawy- decyzje wydaje marszałek województwa, który pełni funkcje instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskie w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego określa natomiast przepis art. 3 pkt 15 a ustawy. Art.23 a w ust. 1 ustawy stanowi, że - przypadku gdy członek rodziny osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami do marszałka województwa, w ust.2 -w przypadku wyjazdu członka rodziny do państwa w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego , po wydaniu decyzji przez organ właściwy decyzji przyznającej świadczenie rodzinne, organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, w ust.3 – w przypadkach o których mowa w ust.1 –2, marszałek województwa ustala, czy w przekazanej sprawie maja zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, w ust.4 – w przypadku gdy marszałek województwa w sytuacji o której mowa w ust.1, ustali , że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego , wydaje decyzję zgodnie z art. 21, w ust. 5 – w przypadku gdy marszałek województwa w sytuacji o której mowa w ust.2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenie rodzinne od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. w ust. 6 – w przypadku , o którym mowa w ust.5, marszałek województwa wydaje decyzje w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W/w przepisy określają zasady jakie należy zastosować w przypadku wyjazdu członka rodziny do kraju w granicach Unii Europejskiej i Europejskiego Systemu Gospodarczego po wydaniu decyzji przyznającej świadczenie rodzinne a taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Do zasad w nim wymienionych organ orzekający nie zastosował się. Po ponownym rozpoznaniu sprawy w pierwszej kolejności; 1/ należy objąć postępowaniem weryfikacyjnym postępowanie zakończone decyzjami z dnia [...].10 2006 r nr. [...] oraz z dnia [...].12.2006 r nr [...] co do przyznanych świadczeń za okres zasiłkowy od 23 kwietnia 2007 r do 31 sierpnia 2007 r. 2/ następnie po wyczerpaniu procedury określonej w ust. od 2 – 4 art. 23 a ustawy możliwe jest wydanie decyzji uchylającej decyzje o przyznaniu świadczeń rodzinnych od dnia w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie wyłącznie w oparciu o art. 23 a ust. 5 ustawy . Wskazać należy , że przepis art. 23 a ust. 5 jest przepisem procesowym szczególnym uprawniającym organ do uchylenia własnej decyzji i łączenie tego przepisu z przepisem art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. jest nieuprawnione. Z tych wzglądów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a uchylił decyzje obu instancji. Orzeczenie, ze zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu znajduje wsparcie w art.152 P.p.s.a.