II SA/Rz 390/09

23 czerwca 2009 r. POSTANOWIENIE Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Referendarz sądowy Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2009 r., na posiedzeniu niejawnym wniosku M. C. i S.C. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz o ustanowienie adwokata, w sprawie dotyczącej skargi wyżej wymienionych, na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...], o uchyleniu decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] o ustaleniu warunków zabudowy, - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. S. C. oraz M. C. we wspólnie podpisanym wniosku PPF z dnia 2 czerwca 2009 r., zwrócili się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. Skarżący w uzasadnieniu swego żądania opisali wadliwości działań podjętych w ich sprawie przez organy administracji publicznej. W skład wspólnego gospodarstwa S. C. oraz M. C. wchodzi pięć osób. Na utrzymaniu wnioskodawców pozostaje trójka, niepełnoletnich na dzień rozpoznawania wniosku, dzieci. Rodzina C. zamieszkuje w mieszkaniu o pow. 120 m². Prowadzi gospodarstwo rolne o pow. 1,07 ha. Jedyny dochód rodziny stanowi renta S. C. w wysokości 839, 48 zł. S. C. jest niezdolny do pracy, został zaliczony do drugiej grupy inwalidzkiej. Kserokopię orzeczenia obwodowej komisji lekarskiej, potwierdzającej niezdolność do pracy, załączono do wniosku o prawo pomocy. W dniu 15 czerwca 2009 r. wyznaczony do rozpoznania wniosku referendarz wezwał wnioskodawców do uzupełnienia złożonych we wniosku oświadczeń oraz nadesłania oznaczonych w treści wezwania dokumentów. Strony skarżące zostały wezwane do wyjaśnienia : wysokości miesięcznych wydatków ponoszonych na bieżące utrzymanie rodziny, czy członkowie rodziny są właścicielami samochodów osobowych, telefonów komórkowych, czy otrzymują dopłaty do gruntów rolnych, czy którykolwiek z członków rodziny otrzymuje świadczenia pieniężne lub niepieniężne od instytucji publicznych, w przypadku gdy rodzina z takiej pomocy nie korzysta należało podać przyczyny nie ubiegania się o pomoc. Jeżeli jedynym dochodem rodziny jest renta S. C. należało podać inne źródła pokrycia wydatków niezbędnych dla utrzymania pięcioosobowej rodziny. Wezwanie obejmowało także obowiązek nadesłania wyciągów z rachunków bankowych, będących w posiadaniu członków rodziny, przedstawiających operacje na rachunkach za okres miesiąca czerwca i maja 2009 r. W odpowiedzi, S.C. wyjaśnił, że jego rodzina prowadzi małe gospodarstwo rolne. Dzięki tym zabiegom, oszczędza na zakupie podstawowych środków żywnościowych. Produktami spożywczymi, których nie dostarcza gospodarstwo rolne są: chleb, cukier oraz sól. Wymienione produkty muszą być nabywane przez rodzinę. Wydatki konieczne stanowią w szczególności: środki czystości (ok. 40 zł), energia elektryczna (190 zł), gaz (130 zł), woda (164 zł), wywóz śmieci (15 zł). Żaden z członków rodziny nie posiada samochodu osobowego oraz telefonu komórkowego. Rodzina nie korzysta z usług pomocy społecznej; nie posiada oszczędności. Oprócz renty, dochód rodziny stanowi dopłata do gruntu w kwocie 800 zł. Do pisma, Strona załączyła fakturę za zakup wody i odprowadzenie ścieków w okresie od 1 stycznia 2009 r. do 31 marca 2009 r. na kwotę – 164, 25 zł, fakturę za zakup energii elektrycznej na kwotę 190,61 zł (okres od 5 marca 2009 r. do 14 maja 2009 r.), fakturę za dostarczony w okresie od 9 marca 2009 r. do 6 maja 2009 r. gaz na kwotę 131, 71 zł, a także fakturę za wywóz odpadów komunalnych za okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 czerwca 2009 r. opiewającą na wysokość 84,11 zł. Stwierdzono jednoznacznie, że rodzina nie korzysta z usług pomocy społecznej. Wnioskodawcy nie odpowiedzieli na pytanie o przyczyny nie wystąpienia do instytucji pomocy społecznej z wnioskiem o udzielenie odpowiedniej dla ich sytuacji bytowej pomocy. Nie nadesłano także wyciągów z rachunków bankowych. Wezwania referendarza sądowego nie wykonała M. C.. Stwierdzono, co następuje: Wniosek S. C. oraz M. C. nie może zostać uwzględniony zarówno w całości jak i w części. Sprawa ze skargi wyżej wymienionych osób dotyczy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydanej w sprawie ustalenia warunków zabudowy. Wnioskodawcy z tytułu wniesienia skargi sądowoadministracyjnej zobowiązani są uiścić solidarnie wpis sądowy w kwocie 500 zł. Zakończenie sprawy może się wiązać dla skarżących z obowiązkiem poniesienia także innych kosztów sądowych w postaci wpisu od zażaleń, skargi kasacyjnej, a także opłaty kancelaryjnej. Ponadto sporządzenie skargi kasacyjnej wymaga ustanowienia przez stronę fachowego pełnomocnika. Strony skarżące ubiegają się o zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata. Wobec tego powinny ponad wszelką wątpliwość wykazać, że koszty uczestniczenia w sprawie sądowoadministracyjnej odbiją się negatywnie na poziomie ich utrzymania koniecznego oraz pozostałych członków rodziny. Przesłanki przyznania prawa w zakresie całkowitym ustala art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.). Ciężar wykazania warunków przyznania prawa pomocy obciąża wyłącznie wnoszącego o prawo pomocy. Inkwizycyjność sądu ogranicza się do wzywania wnioskującego o usunięcie braków formalnych oraz merytorycznych wniosku. Należy dodać, że przedstawiane przez skarżących oświadczenia i dowody podlegają swobodnej ocenie referendarza sądowego wyznaczonego do rozpoznania wniosku. Zdolność do ponoszenia kosztów postępowania ocenia się na podstawie całokształtu okoliczności istotnych dla kwestii przyznania prawa pomocy. Referendarz nie może uznać za udowodnione takie twierdzenie wnioskującego, którego wiarygodność będą podważać zebrane w sprawie dowody oraz zasady logiki i doświadczenia życiowego. Nie ulega wątpliwości, iż przyznanie prawa pomocy w jakiejkolwiek części na podstawie okoliczności nieodpowiadających prawdzie obiektywnej skutkować będzie nieuzasadnionym pozbawieniem Skarbu Państwa należnych mu dochodów. W niniejszej sprawie nie wykazano w wymaganym stopniu przesłanek przyznania prawa pomocy. Skarżący nie przedstawili bowiem wszystkich istotnych dla oceny ich zdolności majątkowych okoliczności faktycznych. Wniosek wspólnie złożony przez S. C. oraz M. C. wzbudził wątpliwości, co do zgodności z prawdą w zakresie rzeczywistego dochodu rodziny. W rubryce o nr 10, strony wyraźnie wskazały, iż jedyny dochód stanowi renta S. C. w kwocie 839,48 zł brutto. Z przekazu pocztowego załączonego do wniosku wynika, że po potrąceniu zaliczki na podatek oraz ubezpieczenia zdrowotnego rodzina otrzymuje 723, 93 zł. Z kwoty netto po odjęciu deklarowanych przez strony wydatków koniecznych ponoszonych w okresach miesięcznych, pozostaje do dyspozycji ok. 467,78 zł. Z tej kwoty wnioskodawcy zmuszeni są pokrywać wydatki na zakup chleba, cukru, soli, odzieży oraz obuwia dla pięciu osób. Do wydatków rodziny należy doliczyć kwoty przeznaczane na dojazdy dzieci do szkół, zakup książek i innych pomocy szkolnych, lekarstw, a przede wszystkim koszty prowadzenia gospodarstwa rolnego (np. koszty sadzonek, nawozów, podatek od nieruchomości). Uwzględniając wysokość wydatków koniecznych rodziny, a także liczbę osób wchodzących w skład wspólnego gospodarstwa rolnego nie można uznać, iż zadeklarowane przez wnioskodawców dochody z renty oraz dopłat do gruntów rolnych stanowią jedyne źródło utrzymania rodziny C. Do braku wiarygodności oświadczeń strony skarżącej przekonuje fakt nieskorzystania przez członków rodziny z usług pomocy społecznej. Jeżeli sytuacja rodziny byłaby rzeczywiście tak niekorzystna jak twierdzą wnioskodawcy, to powinni wystąpić do organów pomocy społecznej o pomoc kompensującą im przynajmniej w części ciężary wydatków o charakterze koniecznym. Przedstawiony we wniosku PPF, stan ubóstwa rodziny pozwala starać się o świadczenia pieniężne z pomocy społecznej, albowiem dochody osób tworzących gospodarstwo nie przekraczają ustalonych w przepisach ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm.) kryteriów. Pomimo dochodów niepozwalających egzystować nawet na poziomie minimum socjalnego, żaden z członków gospodarstwa domowego nie wystąpił o udzielenie pomocy publicznej. Wnioskujący nie przedstawili przekonujących argumentów powstrzymujących rodzinę przed ubieganiem się o przyznanie tej pomocy. Postawa stron dowodzi przeciwko wiarygodności opisanych okoliczności majątkowych oraz rodzinnych, a jednocześnie pozwala przypuszczać o istnieniu innych niż deklarowane źródeł dochodów. Przyczyną powstrzymywania się od wystąpienia o pomoc publiczną w postaci świadczeń z pomocy społecznej może być obawa przed negatywnymi następstwami ujawnienia innych niż renta źródeł zarobkowania. O braku wiarygodności wniosku o prawo pomocy świadczy też nie nadesłanie na żądanie referendarza sądowego wyciągów z rachunków bankowych oraz nie wyjaśnienie przyczyn niewykonania wezwania. Tego obowiązku nie wypełnia złożone do sprawy oświadczenie S. C. o braku oszczędności. Ponieważ nie wyjaśniono powodów nie korzystania z pomocy społecznej oraz nie nadesłano wyciągów z rachunków bankowych, orzeczono o odmowie przyznania prawa pomocy w oparciu o art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.