II SA/Rz 392/08
WyrokWSA w Rzeszowie2008-11-06
Skład orzekający: Joanna Zdrzałka, Ryszard Bryk, Jolanta Ewa Wojtyna
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przy ocenie zgodności samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego z przepisami o planowaniu przestrzennym, w kontekście zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., należy brać pod uwagę przepisy obowiązujące w dacie budowy obiektu, czy też w dacie wydawania decyzji o rozbiórce?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przy wykładni art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. należy oceniać zgodność samowolnie wybudowanego obiektu z przepisami o planowaniu przestrzennym obowiązującymi w dacie popełnienia samowoli budowlanej, a nie w dacie wydawania decyzji. Argumentacja oparta na czasie teraźniejszym w przepisie nie jest przekonująca, gdyż inne przesłanki z tego samego artykułu również są formułowane w czasie teraźniejszym, a ich wystąpienie ocenia się według daty popełnienia samowoli. Błędna interpretacja tego przepisu przez organ odwoławczy stanowi naruszenie prawa materialnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła samowolnie wybudowanego budynku letniskowego na działce nr ewid. 33, stanowiącej własność Skarbu Państwa w zarządzie Nadleśnictwa A. Obiekt został wybudowany w 1992 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał rozbiórkę obiektu, uznając go za niezgodny z Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego obowiązującym w dacie budowy. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił tę decyzję, powołując się na nowszą wykładnię NSA, zgodnie z którą zgodność z planem należy oceniać według przepisów obowiązujących w dacie wydania decyzji. Nadleśnictwo A zaskarżyło decyzję Wojewódzkiego Inspektora, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i błędną wykładnię prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, oraz zasądził od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Sędziowie NSA Ryszard Bryk WSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 6 listopada 2008 r. sprawy ze skargi Nadleśnictwa A. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz strony skarżącej Nadleśnictwa A. kwotę 500 zł /słownie: pięćset złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...], wydaną w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania W. S. uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...] nakazującą W. S. rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku letniskowego o wymiarach 3,30 m x 4,70 m, usytuowanego na działce nr ewid. 33 położonej w miejscowości T., będącej własnością Skarbu Państwa, w zarządzie trwałym Nadleśnictwa A (obecnie Nadleśnictwo B), a sprawę przekazał do ponownego rozpoznania.
Z akt administracyjnych i uzasadnienia decyzji wynika, że w toku prowadzonego postępowania dotyczącego legalności budowy budynku letniskowego będącego własnością W. S. pojawiła się wątpliwość w kwestii dokładnej lokalizacji obiektu. Na podstawie operatu pomiarowego dotyczącego wznowienia znaków granicznych ustalono, że przedmiotowy obiekt znajduje się na działce nr ewid. 33 położonej w miejscowości T., będącej własnością Skarbu Państwa, a w zarządzie trwałym Nadleśnictwa A i został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę w 1992 r.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r., Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał W. S. rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku letniskowego o wymiarach 3.30m x 4.70m, usytuowanego na działce o nr ewid. 33.
Na skutek odwołania W. S. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r., Nr [...] uchylił wyżej wymienioną decyzję organu I instancji w całości i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia, uznając, iż postępowanie zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów prawa procesowego, a w szczególności z naruszeniem art. 10 § 1 i art. 102 k.p.a. m.in. poprzez brak zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] listopada 2007 r., Nr [...] ponownie nakazał W. S. rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku letniskowego na działce o nr ewid. 33 położonej w miejscowości T.
W uzasadnieniu organ powołał się na kontrolę przeprowadzoną w dniu [...].08.2005 r., w trakcie której ustalono, że przedmiotowy domek letniskowy wolnostojący usytuowany jest 9,60 m powyżej linii wywłaszczenia Zalewu S. kierunku północno – zachodnim na działce nr ewid. 33, będącej w zarządzie Nadleśnictwa A. Obiekt jest parterowy, niepodpiwniczony o konstrukcji drewnianej balowej o wymiarach 3.30 m x 4.70 m. Posadowiony jest na prefabrykowanych stopach betonowych o wymiarach 40 cm x 50 cm. Dach dwuspadowy o konstrukcji drewnianej krokwiowej, pokryty papą asfaltową o wysokości w kalenicy 4,80 m a w okapie 1,6 m. Obiekt nie posiada instalacji wewnętrznych i zewnętrznych.
Zgodnie z oświadczeniem W. S. obiekt wybudowany został w 1992r., po zawarciu umowy dzierżawy z Zakładem Energetycznym w R.
W tym czasie obowiązywały przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229, ze zm.), a na terenie T. obowiązywał Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego, zatwierdzony uchwałą Nr [...] z dnia [...].01.1990 r. Rady Narodowej Miasta i Gminy U., ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Województwa Nr [...] poz. [...] z [...].03.1990 r. (do 1.01.2003 r.). Zgodnie z tym Planem tereny, na których usytuowany jest obiekt W. S., oznaczone symbolem "O2RL", nie zostały przewidziane pod jakąkolwiek zabudowę, bowiem są to tereny leśne, zadrzewione z ustalonym zakazem zabudowy, za wyjątkiem tworzenia wiat na karmę dla dzikich zwierząt leśnych, budowy urządzeń do hodowli sadzonek drzew do zalesień i szkółek drzew leśnych.
Organ wskazał, iż ww. obiekt letniskowy usytuowany jest niezgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, co uniemożliwia jego legalizację zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24.10.1974 r. – Prawo budowlane.
W odwołaniu złożonym od powyższej decyzji W. S. wniósł o jej uchylenie i wydanie zezwolenia na czasowe korzystanie z obiektu. Podniósł, iż przy budowie domku letniskowego poniósł znaczne nakłady, a wykonanie nakazu rozbiórki byłoby dla niego dotkliwe jak i niemożliwe z uwagi na trudny dojazd i transport. Będąc użytkownikiem domku dba o przyległy teren, utrzymuje go w należytym porządku tj. kosi trawę, oczyszcza brzeg ze śmieci wyrzucanych przez wody zalewu.
Wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W motywach organ wskazał, że przedmiotowy obiekt został samowolnie zrealizowany przed [...].01.1995 r. dlatego zastosowanie mają w tym wypadku przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane. Nie jest on jednak budynkiem wg definicji zawartej w art. 3 pkt 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, gdyż nie posiada fundamentów. Jednakże jest obiektem budowlanym pełniącym funkcję użytkową budynku o przeznaczeniu letniskowym (funkcja rekreacyjna).
Decyzja o rozbiórce przedmiotowego obiektu oparta została na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z 24.10.1974 r. Prawo budowlane wobec usytuowania obiektu niezgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym obowiązującymi w dacie wybudowania przedmiotowego obiektu. Dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych przy rozstrzyganiu spraw na podstawie ww. przepisu wprowadzało zasadę, iż należy badać zgodność samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym obowiązującymi w dacie popełnienia samowoli budowlanej. Organ II instancji wywiódł dalej, iż obecnie Naczelny Sąd Administracyjny przedstawił odmienną wykładnię (wyrok NSA z 18.01.2008 r., sygn. akt II OSK 1893/06, wyrok NSA z 6.11.2007 r., sygn. akt OSK 1454/06), zgodnie z którą treść art. 37 ust. 1 pkt 1 sformułowana została w czasie teraźniejszym. Wobec tego zwrot: "obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę" pozwala na postawienie tezy, iż skutki samowoli budowlanej na gruncie tego artykułu należy oceniać w świetle przepisów o planowaniu przestrzennym obowiązujących w dacie wydanie decyzji, a nie w dacie popełnienia samowoli budowlanej.
W tej sytuacji zasadnym stało się uchylenie zaskarżonej decyzji, a organ I instancji winien zbadać czy będący przedmiotem sprawy obiekt budowlany narusza obecnie obowiązujące przepisy prawa miejscowego określające sposób zagospodarowania terenu na którym jest usytuowany.
Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyło Nadleśnictwo A (obecnie Nadleśnictwo B), wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Decyzji zarzucono rażące naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 138 § 2 w zw. z art. 12 k.p.a. oraz art. 136 k.p.a.
Strona skarżąca wskazała, że skoro organ odwoławczy zarzucił organowi I instancji rozpoznanie sprawy bez uwzględnienia obowiązujących w dacie wydania decyzji przepisów o zagospodarowaniu i planowaniu przestrzennym, to stosownie do dyspozycji art. 136 k.p.a. sam powinien przeprowadzić dodatkowe postępowanie dowodowe tj. ustalić czy działka nr 33 jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz zaznajomić się z przepisami prawa, a nie uchylać decyzję. Samo niezapoznanie się z przepisami nie może stanowić podstawy do uchylenia decyzji, narusza to bowiem zasadę szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 § 1 k.p.a. i zmierza do jego przewlekłości. Rozpoznanie sprawy nie wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w części i nie uzasadniało zastosowania przepisu art. 138 § 2 k.p.a. Organ I instancji rażąco nie naruszył także przepisów postępowania procesowego.
W skardze podniesiono także, iż działka nr ewid. 33 w T. stanowi las. Las ten jest lasem ochronnym, pełni funkcje glebo- i wodochronne (ochrona została nałożona decyzją nr [...] Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia [...].09.199r.). Należy do Wschodniobeskidzkiego Obszaru Chronionego Krajobrazu i podlega dodatkowej ochronie, znajduje się tam bowiem siedlisko – Żyznej Buczyny Górskiej – stanowiska roślin gatunków prawem chronionych (np. języcznika zwyczajnego) i zwierząt chronionych (np. bobra, wydry, wilka) ujętych w Dyrektywie Unijnej obszarów "Natura 2000" w sprawie ochrony siedlisk naturowych oraz dzikiej fauny i flory (Dyrektywa Rady 92/43/EWG z 21.05.1992r) Tak więc działka ta nie może być przeznaczona pod zabudowę. Charakter działki powoduje, iż nawet gdy brak jest planu zagospodarowania przestrzennego, właściciel działki nie otrzyma decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Ponadto ani działka nr 33 ani działki sąsiednie nie posiadają dostępu do drogi publicznej.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, iż organ odwoławczy jest organem o charakterze reformacyjnym, musi uwzględniać zmiany stanu faktycznego i prawnego, które nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ I instancji. W przedmiotowej sprawie nie uległ wprawdzie zmianie stan faktyczny ani prawny, jednakże została zaprezentowana odmienna wykładnia stosowania przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, co skutkuje koniecznością przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego w znacznej części, celem ustalenia czy przedmiotowy obiekt nie narusza ustaleń planu przestrzennego obowiązującego obecnie dla terenu, na którym jest on usytuowany.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) wojewódzki sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja narusza prawo materialne w sposób mający wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uwzględnienie skargi.
Bezsporną okolicznością na gruncie rozpatrywanej sprawy jest wybudowanie obiektu budowlanego będącego domkiem letniskowym na działce nr 33 w T., stanowiącej własność Skarbu Państwa, w zarządzie Nadleśnictwa B, bez wymaganego pozwolenia na budowę. Właścicielem obiektu jest W. S. - dzierżawca nieruchomości na podstawie umowy dzierżawy Nr [...] zawartej na czas nieokreślony w dniu [...].06.1995 r. z C sp. z o.o.
Nie jest także kwestionowana data powstania tego obiektu – 1992 r.
Biorąc pod uwagę takie ustalenia stanu faktycznego organy prawidłowo przyjęły, że z mocy art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118, ze zm.) w niniejszej sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229, ze zm.). Stosownie do art. 37 ust. 1 tej ustawy obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:
1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub
2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Regulacja ta pozostaje w ścisłym związku z przepisem art. 40 wymienionej ustawy, który stanowi, że w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami.
Organ I instancji przyjął, że zachodzą przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. skutkujące wydaniem decyzji o rozbiórce, ponieważ usytuowanie obiektu jest niezgodne z przepisami o planowaniu przestrzennym.
Z ustaleń organu wynika bowiem jednoznacznie, że w dacie popełnienia samowoli na terenie T. obowiązywał Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego, zatwierdzony uchwałą Nr [...] z dnia [...].01.1990 r. Rady Narodowej Miasta i Gminy w U., ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Województwa Nr [...] poz. [...] z [...].03.1990 r., który dla obszaru obejmującego działkę nr 33, oznaczonego symbolem O 2RL ustalał zakaz zabudowy.
Rozstrzygając sprawę w trybie odwoławczym organu II instancji powołał się na zmianę kierunku orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego i przyjął pogląd, że w postępowaniu prowadzonym w oparciu o art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. skutki samowoli budowlanej należy oceniać w świetle przepisów o planowaniu przestrzennym, obowiązujących w dacie wydania decyzji, a nie w dacie popełnienia samowoli. Tego rodzaju pogląd uprawniał organ odwoławczy, w jego ocenie, do uchylenia decyzji organu I instancji celem uzupełnienia postępowania dowodowego, albowiem zachodziła konieczność zbadania zgodności usytuowania obiektu z przepisami o planowaniu przestrzennym obowiązującymi w dacie wydania decyzji.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji poglądu w zakresie interpretacji art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.
Należy podkreślić, że takie kierunki interpretacji wspomnianego przepisu nie są zmianą linii orzecznictwa, pojawiały się one bowiem już wcześniej, jeszcze przed 1 stycznia 2004 r., tj. przed wprowadzeniem reformy sądownictwa administracyjnego i świadczą o rozbieżnościach w orzecznictwie. Wyliczyć tu można wyroki NSA z dnia 4.03.2003 r., SA/Bk 1473/02, nie publ. i z dnia 26.06.2003 r., SA/Bk 348/03, nie publ.
W dominującej linii orzecznictwa wskazywano, że zarówno niezgodność z przepisami obowiązującymi w okresie budowy, jak i wystąpienie dodatkowych przesłanek uzasadniających rozbiórkę przewidzianych w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2, w tym także niezgodność z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, należy oceniać według stanu prawnego i faktycznego obowiązującego w okresie budowy (por. m. in. wyroki NSA z dnia 25.09.1981 r., I SA 1933/81, ONSA 1981/2/94, z dnia 5.06.1985 r., SA/Gd 860/84, nie publ., z dnia 26.01.2005 r., II OSK 1032/94, nie publ., z dnia 19.12.2006 r., II OSK 119/06, nie publ.). W ostatnim z wymienionych wyroków Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że istotne przy dokonywaniu wykładni art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. jest, iż przepis ten określa sankcję administracyjną, mającą zastosowanie w razie wystąpienia określonego rodzaju naruszeń prawa – wybudowanie obiektu bez pozwolenia na budowę w sytuacji, gdy takie pozwolenie było ustawą wymagane. Badając zatem czy zostały spełnione przesłanki warunkujące zastosowanie przedmiotowej sankcji, należy oceniać konkretny stan faktyczny wiążący się z zaistnieniem określonego zdarzenia, w tym wypadku polegającego na realizacji robót budowlanych. Aby dojść do przekonania, że sankcja określona w wymienionej ustawie powinna być zastosowana, konieczne jest stwierdzenie naruszenia prawa obowiązującego w dacie zdarzenia (budowy obiektu budowlanego). Dotyczy to zarówno oceny prowadzenia budowy w aspekcie przepisów budowlanych, a wiec ustalenia czy jest to samowola budowlana, która występuje gdy prawo wymaga pozwolenia na budowę, a inwestor tego warunku nie spełnia, jak i zgodności z przepisami o planowaniu przestrzennym. Oczywiste jest zatem, że działanie inwestora aby mogło podlegać sankcji z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. musi pozostawać w sprzeczności z przepisami o planowaniu przestrzennym obowiązującymi w dacie budowy obiektu.
Zaprezentowana linia orzecznictwa zakwestionowana została w powołanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6.11.2007 r., OSK 1454/06 i z dnia 18.01.2008 r., II OSK 1893/06. Według podniesionej w nich argumentacji przesłanki z art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. w odniesieniu do przepisów o planowaniu przestrzennym oceniać należy zawsze według stanu z daty wydawania decyzji. Za taką interpretacją art. 37 ust. 1 pkt 1 przemawia użycie w tym przepisie czasu teraźniejszego – "...znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony..." .
Argumentacja ta nie jest w ocenie Sądu przekonywująca.
Podobnie w czasie teraźniejszym ustawodawca sformułował drugą przesłankę, zawartą w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., dotyczącą spowodowania niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, a jednak nie ma wątpliwości, że wystąpienie tej przesłanki musi być oceniane w czasie dopuszczenia się samowoli inwestora.
Dokonując wykładni art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. warto też zwrócić uwagę na odmienny charakter regulacji dotyczącej samowoli budowlanej, zawartej w obecnie obowiązującej ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Zasadą przyjętą w art. 48 ust. 1 tej ustawy jest rozbiórka wzniesionego bez pozwolenia na budowę obiektu, natomiast po spełnieniu warunków określonych w ust. 2 tego przepisu możliwa jest jego legalizacja. Legalizacja ta ma wywołać skutki na przyszłość, dlatego też jako jeden z jej warunków ustawodawca wskazał zgodność z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W przypadku natomiast ustawy Prawo budowlane z 1974 r. zasadą była legalizacja samowoli, z tego też względu ustalenie jej charakteru - skutkująca rozbiórką z art. 37 czy nadająca się do legalizacji w trybie art. 40 – musi być dokonywane w oparciu o stan faktyczny i prawny istniejący w dacie jej popełnienia.
Błędna w ocenie Sądu interpretacja przepisu art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. stanowi o naruszeniu prawa materialnego, które Sąd uwzględnił z urzędu i w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
Nie można natomiast zarzucić Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego podnoszonego w skardze naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 136 k.p.a. Uznanie poglądu organu odwoławczego za prawidłowy skutkowałoby bowiem uchyleniem decyzji organu I instancji, jako że organ ten stwierdzając wystąpienie przesłanki z pkt 1 art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. odstąpił od badania drugiej z przesłanek rozbiórki zawartej w pkt 2 tego przepisu.
W postępowaniu ponownym organ rozpatrzy odwołanie W. S., uwzględniając wyrażony w niniejszej sprawie pogląd prawny w zakresie wykładni art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.
Uchylając zaskarżoną decyzję, zgodnie z dyspozycją art. 152 P.p.s.a., Sąd określił, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
O kosztach, które stanowi wpis od skargi, Sąd orzekł w oparciu o art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 209 P.p.s.a., uwzględniając w tym zakresie wniosek strony skarżącej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło