II SA/Rz 395/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Robert Sawuła Protokolant: sek. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. Ch. na decyzję Wojewody z dnia [...]marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego - oddala skargę - II SA/Rz 395/04 U Z A S A D N I E N I E Wojewoda decyzją z dnia [...] marca 2004 r. /.../, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz. 960 ze zm./ po rozpatrzeniu odwołania M. Ch. od decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] lutego 2004 r. /.../ o wymeldowaniu jej z pobytu stałego w miejscowości S. nr 75, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W jej uzasadnieniu podano, że na wniosek M. Ch. /właściciela/ Wójt Gminy K. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania M. Ch. z pobytu stałego z domu mieszkalnego w S. nr 75. W trakcie postępowania M. Ch. sprzedał przedmiotowy budynek /Akt notarialny z dnia 15.07.2003 r. Rep.A nr [...]/ A. i W. W., którzy podtrzymali wniosek o wymeldowanie M. Ch. Organ I instancji, orzekając o wymeldowaniu w/w z pobytu stałego w S. nr 75 podał, że zostały spełnione wymienione w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przesłanki do wymeldowania odwołującej się z przedmiotowego lokalu, bowiem wyprowadziła się ona dobrowolnie ze spornego lokalu w grudniu 2001 r. i nie mieszka w nim do dnia wydania decyzji. Odwołanie od tej decyzji złożyła M. Ch., podając w nim w szczególności, że nie jest prawdą, iż opuściła dom z własnej woli z zamiarem zamieszkiwania gdzie indziej, jak też, że nie czyniła żadnych zabiegów aby dostać się do domu. Opuściła dom z powodu zachowania męża, który sprzedał dom bez konsultacji z nią. Wniósł też sprawę o rozwód /sygn. akt I C [...]/. Organ II instancji uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. /Dz. U. nr 78, poz. 716/, o niezgodności art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej organ meldunkowy nie bada w chwili obecnej w postępowaniu meldunkowym kwestii uprawnień do lokalu w świetle art. 15 ust. 2 ustawy, który to przepis wprost odsyła do uprawnienia określonego w art. 9 ust. 2. W związku z powyższym organ meldunkowy bada jedynie kwestię opuszczenia lokalu w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i obecnie wydaje na wniosek lub z urzędu decyzję o wymeldowaniu osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Sprawę niniejszą rozpatrywano pod kątem spełnienia przesłanek do wymeldowania osoby z pierwszego ze stanów faktycznych określonych w art. 15 ust. 2 cyt. ustawy. M. Ch. jak wynika z zebranego przez organ I instancji materiału dowodowego, opuściła lokal mieszkalny w Strażowie nr 75 w grudniu 2001 r. i nie mieszka w nim do dnia wydania decyzji. Fakt ten potwierdza sama odwołująca się do protokołu z rozprawy administracyjnej w dniu 3 września 2003 r. i 14 stycznia 2004 r., a także świadkowie słuchani podczas rozprawy w dniu 14 stycznia 2004 r. W czasie tej rozprawy nowy właściciel budynku mieszkalnego nr 75 w S. A. W. zeznał, że w dniu jego zakupu nikt w nim nie zamieszkiwał i nie było w nim rzeczy osobistych M. Ch. W tej sytuacji odstąpiono od przeprowadzenia oględzin przedmiotowego lokalu. Opuszczenie lokalu przez M. Ch. należy rozpatrywać w aspekcie "zamiaru powrotu do dotychczasowego miejsca pobytu stałego", nie można przy tym opierać się wyłącznie na deklaracjach osoby wyrażającej jej wolę wewnętrzną z pominięciem czynników obiektywnych pozostających w sprzeczności z tą wolą i uniemożliwiających jej realizację. Przez "zamiar" w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy bowiem pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla jego oceny istotne będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanego, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do tych okoliczności należeć będzie m. in. koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, przebywanie w nim w sensie fizycznym, oraz obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Zebrany materiał dowodowy sprawy jednoznacznie wskazuje, że życie osobiste M. Ch. skoncentrowane jest poza lokalem usytuowanym w S. nr 75. Dlatego deklarowany przez nią zamiar powrotu do spornego lokalu jest subiektywny i nie znajduje potwierdzenia w okolicznościach stanu faktycznego. Poruszone przez nią sprawy natury cywilno-prawnej /sprzedaż domu, opieka nad dzieckiem/ nie są przedmiotem oceny organów meldunkowych w postępowaniu o wymeldowanie – należą do sfery prawa cywilnego bądź rodzinnego i właściwe do rozstrzygania tego typu spraw są sądy powszechne. Odnosząc się do twierdzenia odwołującej się, że do opuszczenia lokalu została zmuszona nagannym zachowaniem męża wskazano, iż nie wynika z akt sprawy aby występowała we właściwym czasie na drogę prawną w celu przywrócenia utraconego posiadania. Znajdujące się w aktach sprawy pisma z Policji świadczą jedynie o konflikcie natury rodzinnej i majątkowej /własność budynku/ pomiędzy nią a jej mężem, co nie jest przedmiotem oceny w postępowaniu o wymeldowanie. Opisaną decyzję Wojewody zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie M. Ch. Uzasadniając skargę podała, że w grudniu 2001 r. powodowana karygodnym postępowaniem męża zmuszona była opuścić dom wraz z dzieckiem. Udała się do domu rodziców – Strażów 117, gdzie przebywa do dnia dzisiejszego. Nie jest prawdą, że opuściła sporny lokal dobrowolnie, pozostały w nim jej rzeczy osobiste razem "ze wspólnym majątkiem – dorobkiem". Swoje starania o powrót do domu rozpoczęła od interwencji Policji. Od stycznia 2002 r. w ich domu nikt nie mieszkał. Wszelkie próby skontaktowania się z mężem "w temacie powrotu do domu" kończyły się kłótnią. Faktem jest, że wszystkie jej czynności życiowe skoncentrowane są poza lokalem S. nr 75, ale nie jest to wynikiem jej wolnego wyboru tylko przymusem. W tajemnicy przed nią mąż w dniu 15 lipca 2003 r. sprzedał dom i w tej sytuacji nic już nie mogła zrobić, bezzasadny jest zarzut bezczynności w świetle podejmowanych przez nią działań w celu uzyskania dostępu do domu. Zdaniem skarżącej decyzja o wymeldowaniu jej z pobytu stałego w lokalu S. 75 jest bezzasadna i wysoce niesprawiedliwa, przeczy stosownym przepisom prawa, a przede wszystkim "legalizuje bezprawie – w postaci pozbawienia obywatela dostępu do własności prywatnej". W odpowiedzi na skargę Wojewoda wnosił o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany dotychczasowego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga nie zawiera uzasadnionych podstaw. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269/ kontrola zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny sprowadza się do badania go pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270/, nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zatem zaskarżoną decyzję w omówionym zakresie, Sąd nie stwierdził by przy jej wydaniu doszło do naruszenia prawa. Obowiązek meldunkowy osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ustanawia art. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz. U. z 2001 r., nr 87, poz. 960 ze zm./. Zgodnie z art. 4 powyższej ustawy on między innymi zameldowanie w miejscu pobytu stałego lub czasowego /pkt 1/ i wymeldowanie z miejsca pobytu stałego lub czasowego /pkt 2/. Ustawa powyższa służy państwowym celom ewidencyjnym i prawidłowemu wykonywaniu przez organy publiczne ich funkcji, bowiem posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu obywateli umożliwia racjonalizację działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Ewidencja ludności polegająca na rejestracji danych, co do miejsca pobytu /adresie/ służy też interesom obywateli /poszukiwanie np. spadkobierców/ oraz ochronie praw osób trzecich /poszukiwanie np. dłużników/. Okoliczność, że obowiązek meldunkowy należy uznać w świetle Konstytucji RP za instytucję wynikającą z klauzuli ochrony porządku prawnego, mająca również związek z ochroną praw i interesów jednostki prowadzi do wniosku, że zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie powinno odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy. Instytucja ta nie powinna natomiast służyć "fikcji meldunkowej", tj. odzwierciedleniu stanu faktycznie nie istniejącego, co do miejsca zamieszkania danej osoby. W art. 15 ust. 2 powyższej ustawy, ze względu na jej cel /rejestracja faktów objętych ewidencją/, przewidziano wymeldowanie w formie decyzji administracyjnej wydawanej z urzędu bądź na wniosek podmiotów mających w tym interes prawny, w sytuacji, gdy osoba zobowiązana nie dopełniła obowiązku wymeldowania. Przesłanki wymeldowania, w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, określał powołany wyżej art. 15 ust. 2 stanowiący, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 4 ust. 2 i bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego albo osoby, która bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Ze względu na utratę mocy przepisu art. 9 ust. 2 ustawy w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 /Dz. U. nr 78, poz. 716/, stwierdzającym jego niezgodność z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji RP i nie dokonanie zmiany w art. 15 ust. 2 w tej części, w której odwołuje się on do przepisu art. 9 ust. 2 /zmian wprowadzona z dniem 1.05.2004 r. – Dz. U. nr 93, poz. 887/ - trafnym jest pogląd zaskarżonej decyzji, iż od dnia 19 czerwca 2002 r. dla wymeldowania w drodze decyzji administracyjnej wystarczające jest wykazanie opuszczenia miejsca dotychczasowego pobytu stałego bez wymeldowania. W ocenie Sądu, pogląd organów orzekających w sprawie, że okoliczność opuszczenia przez skarżącą dotychczasowego miejsca pobytu /lokal w Strażowie nr 75/ w znaczeniu dobrowolnego zerwania z nim więzi i skoncentrowania interesów życiowych w innym miejscu pobytu /u swoich rodziców w S. nr 117/ została w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym wykazana, zasługuje na akceptację. Skarżąca przyznała fakt opuszczenia lokalu w S. nr 75 w grudniu 2001 r., jak i to, że nadal nie mieszka w nim – do protokołu z rozprawy administracyjnej w dniu 3 września 2003 r. i 14 stycznia 2004 r., a także w skardze. Jest także niesporne, a przede wszystkim przyznane przez skarżącą, że mieszka u swoich rodziców w S. nr 117. Fakt, że skarżąca nie zamieszkuje w lokalu S. nr 75 potwierdzony został również przez świadków słuchanych podczas rozprawy w dniu 14 stycznia 2004 r., a także nowego właściciela budynku nr 75 w S. /A. W., który też poparł wniosek o wymeldowanie skarżącej/. Nie można natomiast zgodzić się ze skarżącą, że do opuszczenia lokalu została zmuszona zachowaniem nagannym męża i nie było ono dobrowolne. Z akt sprawy w sposób wyraźny wynika, że skarżąca we właściwym czasie nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych w celu przywrócenia utraconego posiadania, a więc umożliwiających powrót do lokalu. Pisma z Policji, znajdujące się w aktach sprawy /K. 17, 19 akt administracyjnych/ świadczą jedynie o konflikcie skarżącej z mężem M. Ch. dotyczącym spraw rodzinnych /opieka nad dzieckiem/ i majątkowych /własność budynku/, które nie są przedmiotem oceny organów prowadzących postępowanie w sprawie wymeldowania /do rozstrzygania tego typu spraw właściwe są sądy powszechne/. Deklarowany przez skarżącą zamiar powrotu do lokalu S. 75, trafnie oceniony został w zaskarżonej decyzji jako subiektywny. Przede wszystkim jednak w ustalonym niespornie stanie faktycznym sprawy, nie jest możliwa jego realizacja. Nowy właściciel budynku nr 75 w S. podtrzymał bowiem wniosek o wymeldowanie skarżącej, nie wyraża tez zgody na realizację takiego jej zamiaru. Zarzut skarżącej, jakoby wskutek wymeldowania została pozbawiona dostępu do własności prywatnej jest bezzasadny. Zameldowanie bowiem nie przesądza o jakimkolwiek prawie do lokalu. Zarzuty skargi dotyczące niesprawiedliwości decyzji nie podlegały ocenie Sądu, który – jak wyjaśniono na wstępie – kontroluje zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem i uwzględnia skargę tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa w stopniu określonym ustawą z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270/. Z powyższych względów na podstawie art. 151 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga została oddalona.