II SA/Rz 396/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku S. L. i E. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z ich skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie nałożenia na wymienionych grzywny w celu przymuszenia S. L. i E. L. zawarli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Do skargi tej dołączyli odrębny wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony na urzędowym formularzu (PPF). Wskazali, że nie są w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego swojej rodziny. Oboje są rencistami ze świadczeniami wynoszącymi 548,14 zł i 1121,37 zł. Podkreślili, że nie mają innych źródeł utrzymania. Posiadają gospodarstwo rolne, lecz z racji stanu zdrowia nie są w stanie go uprawiać tym bardziej, że są to grunty niskiej klasy. Do wspólnego z nimi gospodarstwa domowego wchodzi dwoje dzieci: 15 i 19 lat. Rodzina mieszka w domu o pow. 90 m. kw., położonym na czterdziestoarowej działce. Nie posiadają żadnych oszczędności. Ze względu na zbyt małą ilość danych potrzebnych do rozpoznania wniosku skarżących wezwano ich do jego uzupełnienia. W złożonej odpowiedzi skarżący podali, że ich średnie miesięczne wydatki są następujące: wyżywienie – 650 zł, leczenie – 400 zł, utrzymanie domu – 500 zł, telefon i Internet – 120 zł, edukacja dzieci – 230 zł. Wskazali ponadto, że otrzymują także środki z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, które w przeliczeniu na miesiąc wynoszą 320 zł. Nadto załączony został także wyciąg z rachunku bankowego E. L. z saldem na dzień 6 maja 2016 r. wynoszącym 40,93 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Sytuacja majątkowa S. i E. L. nie została przez nich zobrazowana w dostateczny sposób, co powoduje wątpliwości co do konieczności przyznania wymienionym prawa pomocy. Na wstępie zaznaczyć należy, że wszystkie osoby posiadające jakiekolwiek dochody powinny partycypować w kosztach postępowania przez nich zainicjowanego, co wynika z brzmienia art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Zgodnie bowiem z tym przepisem, to strony postępowania ponoszą związane z nim koszty. Ich obecna wysokość w niniejszej sprawie to 100 zł z tytułu wpisu od skargi, następne zaś najbardziej prawdopodobne koszty mogą wynieść 200 zł (w tym 100 zł za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem w razie oddalenia skargi oraz 100 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej). W świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., prawo pomocy w częściowym zakresie, a zatem np. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, adresowane jest do osób, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym, z jednoznacznego brzmienia tego przepisu wynika, że to wnioskodawca winien wykazać tego rodzaju sytuację. Jeśli zaś nie jest ona do końca jasna, to brak podstaw do czynienia w przypadku strony wyjątku od wymienionej wyżej zasady ponoszenia kosztów postępowania. Taka niejasność występuje tymczasem w przypadku wnioskodawców w niniejszej sprawie, bowiem deklarowane przez nich comiesięczne wydatki przekraczają o ok. 230 zł uzyskiwane dochody. Poza tym, wątpliwości w kontekście konieczności wydatkowania budzi kwota 120 zł przeznaczana na Internet i telefon. Tylko zaś wydatki, którym można przypisać walor niezbędności mają pierwszeństwo przed kosztami postępowania sądowego jako należnością o publicznoprawnym charakterze. Wynika to z treści powołanego wyżej art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., w którym mowa jest o wydatkach na tzw. konieczne utrzymanie rodziny. Wskazać także trzeba, że we wniosku składający go zaznaczyli, że nie posiadają poza pobieranymi rentami żadnych innych źródeł utrzymania, natomiast w odpowiedzi na skierowane do nich wezwanie wskazali dodatkowo na środki otrzymywane z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, które jednak – jak twierdzą – wykorzystali na remont łazienki. Mając zatem powyższe na uwadze uznano, że skarżący nie wykazali zasadności przyznania im prawa pomocy. Dlatego też odmówiono zwolnienia ich od kosztów sądowych, o czym orzeczono na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.