II SA/Rz 396/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa NSA Małgorzata Wolska /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2018 r. sprawy ze skargi K. J. i R. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium szkolnego -skargę oddala- Decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] Prezydent Miasta [...], po rozpoznaniu wniosku R. J. i K. J., odmówił przyznania stypendium szkolnego dla E. J. Za podstawę odmownej decyzji organ przyjął przekroczenie kryterium dochodowego. W odwołaniu złożonym od tej decyzji R. J. i K. J. nie precyzując kierunku jej weryfikacji podali, że nie zgadzają się z wydanym rozstrzygnięciem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W podstawie prawnej wskazało art. 17 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 90d ust. 1, ust. 7, ust. 8 i art. 90o ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2017 r., poz. 2198 ze zm. – dalej "u.s.o.") i art. 8 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm. – zwana dalej "u.p.s."). Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 90d ust. 1 u.s.o., stypendium szkolne, które jest pomocą materialną dla ucznia o charakterze socjalnym, może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności w sytuacjach wymienionych tym przepisem. Miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia ubiegającego się o stypendium, nie może być wyższa niż kwota o jakiej mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. (obecnie 514 zł) i jest ustalana na zasadach określonych w art. 8 ust. 3-13 u.p.s. SKO zauważyło też, że stosowny wniosek o stypendium składa się do 15 września danego roku szkolnego (art. 90n ust. 6 u.s.o.). Stypendium szkolne przyznawane jest na okres nie krótszy niż miesiąc i nie dłuższy niż 10 miesięcy w danymi roku szkolnym (art. 90d ust. 10 u.s.o.), co oznacza, że organy przyznają stypendium szkolne na okres nie dłuższy niż od września do czerwca następnego roku. W okolicznościach sprawy R. J. i K. J. złożyli wnioski o przyznanie pomocy materialnej o charakterze socjalnym, tj. stypendium szkolnego na troje małoletnich dzieci, w tym: E. J. Do wniosków dołączyli zaświadczenie Starosty [...] z [...] sierpnia 2017 r. potwierdzające, że R. J. jest osobą bezrobotną od dnia [...] lutego 2016 roku i nie posiada prawa do zasiłku dla bezrobotnych, a także ich oświadczenia z [...] września 2017 r. złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (zgodnie z art. 90n ust. 5a ustawy), że R. J. otrzymuje z MOPR w [...] świadczenia rodzinne i zasiłek pielęgnacyjny w łącznej kwocie 730 zł miesięcznie, a K. J. w sierpniu 2017 r. nie pracował zarobkowo, nie był zarejestrowany w urzędzie pracy i nie pobierał żadnych świadczeń. SKO wskazało, że ustalony dochód pięcioosobowej rodziny za miesiąc poprzedzający złożenie wniosku, tj. za sierpień 2017 r., wyniósł 730,00 zł, tj. 146,00 zł na osobę w rodzinie, zatem dochód ten uprawniał ucznia J. J. do uzyskania prawa do stypendium szkolnego. Jednakże we wrześniu 2017 r., sytuacja materialna rodziny ucznia zmieniła się, gdyż R. J. uzyskała wynagrodzenie za pracę w kwocie 2 770,00 zł (netto 2 001,11 zł). W aktach zalega także oświadczenie R. J., że w takiej samej wysokości zostało wypłacone wynagrodzenie za miesiąc październik i prawdopodobnie takie samo będzie w listopadzie i grudniu 2017 r. (jeżeli nie nastąpią nieprzewidziane okoliczności). Uzyskanie przez członka rodziny ucznia dochodu spowodowało, że dochód rodziny ucznia zmienił się i wyniósł 2 731,11 zł miesięcznie, tj. 546,22 zł na osobę w rodzinie i przekroczył kwotę kryterium dochodowego wskazanego w art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s., tj. kwotę 514,00 zł uprawniającą do uzyskania prawa do stypendium szkolnego. Ta sytuacja uzasadnia odmowę przyznania stypendium szkolnego dla ucznia. SKO wyjaśniło, że organ udzielający stypendium może przyznać je na okres nie krótszy niż miesiąc i nie dłuższy niż 10 miesięcy w danym roku szkolnym, a to oznacza, że może przyznać stypendium tylko na okres miesiąca, albo dwóch, czy trzech miesięcy, byleby nie na okres dłuższy niż 10 miesięcy. Przyznawanie stypendium szkolnego następuje na podstawie jednokrotnego wniosku złożonego w określonym w ustawie terminie do dnia 15 września. W związku z powyższym organ nie ma obowiązku badania, jak dochód rodziny ucznia zmienia się w trakcie roku szkolnego, na którego wnioskowano o przyznanie stypendium szkolnego. Powiadomienie organu o ustaniu przyczyn, które stanowiły podstawę przyznania stypendium szkolnego (art. 90o ust. 4 u.s.o.) powoduje wstrzymanie lub cofnięcie stypendium szkolnego (art. 90z ust. 4 u.s.o.). Jak zaznaczyło Kolegium skoro zmiana dochodu rodziny wyłączająca możliwość uzyskania przez ucznia stypendium nastąpiła już we września 2017 r., tj. od miesiąca od którego można przyznać stypendium, zatem zasadnym była odmowa przyznania stypendium szkolnego dla ucznia. Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zaskarżyli K. J. i R. J. wnosząc o jej uchylenie, a także uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zarzucili naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 11, art. 35, art. 36, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 K.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji organu I instancji, niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy, brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, błąd w ustaleniach faktycznych w zakresie w jakim organ przyjął, że dochód uzyskany w miesiącu wrześniu 2017 r. stanowi podstawę do przyznania stypendium szkolnego za miesiąc wrzesień 2017 r., w sytuacji gdy w miesiącu sierpniu 2017 r. dochód rodziny wynosił 146,00 zł na osobę w rodzinie, nie przekraczał kryterium dochodowego, co uzasadniało przyznanie stypendium szkolnego. Skarżący zwrócili także uwagę, że organ nie poinformował ich o nie załatwieniu sprawy w terminie i przyczynach takiego stanu i nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy. Wnoszący skargę zarzucili nadto naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. i art. 90d ust. 1ust. 7 i ust. 8, art. 90o ust. 4 u.s.o. oraz art. 8 ust. 1 i 3 u.p.s. prowadzące do wadliwego przyjęcia, że uzyskanie dochodu na osobę w rodzinie, w miesiącu wrześniu 2017 r., przekraczającego kryterium dochodowe, jest podstawą do odmowy przyznania stypendium szkolnego za miesiąc wrzesień, w sytuacji gdy dochód uzyskany na osobę w rodzinie w miesiącu sierpniu 2017 r. nie przekraczał kwoty kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, z przyczyn będących podstawą wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sądy administracyjne, jak stanowi art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1188) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że ocenie w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz wykładni tych przepisów. Przy rozpatrywaniu sprawy nie badają natomiast ani celowości, ani słuszności zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przy czym, z mocy art. 133 § 1 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej "P.p.s.a." sąd orzeka na podstawie akt sprawy i w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach. Dokonując według powyższych wskazań kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa i dlatego skarga, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., podlegała oddaleniu. Przede wszystkim nie jest trafny zarzut skargi, jakoby organy naruszyły przepisy o postępowaniu administracyjnym, tj. art. 7, art. 77 1, art. 80 i art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., jak i argumentacja go mająca wspierać. Przypomnieć w związku z tym należy, że naruszenie przepisów postępowania może polegać w szczególności na niedopełnieniu wynikających z tych przepisów obowiązków organu lub uniemożliwieniu stronie skorzystania z przysługujących jej uprawnień procesowych albo też błędnej wykładni tych przepisów. Treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. jednoznacznie stanowi, że warunkiem uwzględnienia skargi z tego powodu jest ustalenie, iż stwierdzone naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji (postanowienia), a więc na ukształtowanie w nich stosunku administracyjnoprawnego materialnego lub procesowego (zob. T. Woś, H. Knysiak – Molczyk "Postępowanie sądowoadministracyjne", Wyd. Prawnicze LexisNexis, W – wa 2004 r., s. 305). Postępowanie sądowe nie dostarczyło podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy naruszyły prawo w zakresie wskazanym w cyt. wyżej art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Zebrany w sprawie niniejszej materiał dowodowy nie pozwala przyjąć, że nie zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności sprawy, ani też by nie były w toku postępowania respektowane zasady rzetelnej procedury zawarte w art. 7 K.p.a. (legalizmu, prawdy obiektywnej, wyważania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli). Postępowanie dowodowe przeprowadzone zostało z zachowaniem wymogów określonych w art. 75 i nast. K.p.a., co pozwoliło organom na ocenę zebranych dowodów zgodną z regułami art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. i w konsekwencji też uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia sprawy, odpowiadającego warunkom określonym w art. 107 § 3 K.p.a. W prawnomaterialnej podstawie zaskarżonej decyzji powołano art. 90d ust. 1, 7 i 8, art. 90o ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2017 r., poz. 2198) oraz art. 8 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.), a zarzut naruszenia tych przepisów podniesiony został w skardze. Sąd nie podziela również tego zarzutu, jak i nie uznaje za trafne – o czym wcześniej już wspomniano – kwestionowanie uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Wbrew bowiem poglądowi skargi, uzasadnienie to zawiera szczegółowe wyjaśnienie podstawy prawnej podjętego rozstrzygnięcia z podaniem argumentacji wspierającej to rozstrzygnięcie. Przede wszystkim należy wskazać, że pomoc materialna dla uczniów przyznawana jest na podstawie art. 90b – 90u ustawy o systemie oświaty. Udzielana jest ona uczniom w celu zmniejszenia różnic w dostępie do edukacji, umożliwienia pokonywania barier dostępu do edukacji wynikających z trudnej sytuacji materialnej ucznia, a także wspierania edukacji zdolnych. Jedną z form pomocy materialnej o charakterze socjalnym jest stypendium szkolne. Zgodnie z art. 90d ust. 1 tej ustawy stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełnienia funkcji opiekuńczo – wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe, z zastrzeżeniem ust. 12. W myśl zaś ust. 10 wskazanego przepisu stypendium szkolne jest przyznawane na okres nie krótszy niż miesiąc i nie dłuższy niż 10 miesięcy w danym roku szkolnym. Z powyższych przepisów wynika więc, że ustawodawca nie przewidział obowiązku udzielania stypendium szkolnego na pełne dziesięć miesięcy. Organ udzielający stypendium może przyznać je na okres nie krótszy niż miesiąc i nie dłuższy niż 10 miesięcy w danym roku szkolnym, a to oznacza, że może przyznać stypendium tylko na okres miesiąca, dwóch, czy trzech miesięcy, byle tylko nie na okres dłuższy niż 10 miesięcy. Rok szkolny we wszystkich szkołach i placówkach rozpoczyna się 1 września każdego roku, a kończy z dniem 31 sierpnia następnego roku (art. 63 ustawy). Stypendium nie przysługuje w sytuacji przekroczenia kryterium dochodowego (art. 90d ust. 1 w zw. z art. 90d ust. 7 ustawy o systemie oświaty). Jeżeli zatem wnioskodawca, nawet nieznacznie przekracza kryterium dochodowe na osobę w rodzinie nie ma podstaw do przyznania stypendium szkolnego (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 22 października 2008 r.). Stosownie do treści art. 90o ustaw rodzice ucznia otrzymującego stypendium szkolne są obowiązani niezwłocznie powiadomić organ, który przyznał stypendium, o ustaniu przyczyn, które stanowiły podstawę przyznania stypendium szkolnego (ust. 1), zaś w przypadku ustania przyczyn, które stanowiły podstawę przyznania stypendium szkolnego, stypendium szkolne wstrzymuje się albo cofa (ust. 4). Trzeba też wskazać, że miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może być większa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2017 r., poz. 1769 i 1985), tj. aktualnie 514 zł na osobę w rodzinie (art. 90d ust. 7 ustawy), przy czym – jak stanowi ust. 8 art. 90d – jest ona ustalana na zasadach określonych w art. 8 ust. 3 – 13 ustawy o pomocy społecznej, z tym że do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej, o których mowa w art. 90c ust. 2 i 3). Z ustaleń dokonanych zaskarżoną decyzją wynika, że rodzice ucznia J. J. do złożonego w dniu [...] września 2017 r. wniosku o przyznanie stypendium szkolnego złożyli opisane w uzasadnieniu decyzji dokumenty, które stanowiły podstawę ustalenia dochodu na osobę w tej rodzinie – za m – c sierpień wyniósł on 146 zł i ustalenia w tym zakresie nie są kwestionowane w skardze, również Sąd nie kwestionuje prawidłowości tych ustaleń. Przedmiotowy wniosek załatwiony został ostatecznie decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. o odmowie przyznania stypendium szkolnego, co podyktowane zostało przekroczeniem kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Dochód w rodzinie ucznia w m-cu wrześniu 2017 r. wyniósł 2.731,11 zł, przekraczając tym samym wskazaną w w/w przepisie kwotę 514 zł. Z akt sprawy wynika, że R. J. (matka E.) w dniu [...] października 2017 r. złożyła oświadczenie, z którego wynika, że w m – cu wrześniu 2017 r. otrzymała wynagrodzenie za pracę – netto w wysokości 2001,11 zł (na podstawie umowy o pracę). Nadto na wezwanie organu I instancji z dnia [...] października 2017 r. nadesłała oświadczenie z dnia [...] listopada 2017 r. potwierdzające stałą wysokość wynagrodzenia. Jak z powyższego wynika, organ orzekający w pierwszej instancji załatwiając w grudniu 2017 r. przedmiotowy wniosek (złożony w dniu [...] września 2017 r.) dysponował już dowodami, że dochód na osobę w rodzinie ucznia bez wątpienia przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do przyznania stypendium szkolnego już w m – cu wrześniu 2017 r., tj. w m – cu, od którego może zostać przyznane to stypendium w tym roku szkolnym (1.09.2017 r./31.08.2018 r.). Wobec wcześniej wskazanych regulacji ustawy, a więc m.in. pozostawieniu organowi uznania w zakresie okresu przyznawania stypendium, a zarazem braku możliwości rozstrzygania w danym roku szkolnym kilkoma odrębnymi decyzjami – w zależności od tego jak kształtuje się kryterium dochodowe na osobę w rodzinie ucznia – uwzględnienie przy podejmowaniu decyzji niekwestionowanej zmiany wysokości dochodu od września 2017 r., czyli – co należy podkreślić – od okresu początkowego, na który stypendium może zostać przyznane - nie jest nieprawidłowe. W rozpoznawanej sprawie uwzględnienie tej zmiany istotnie skutkowało przekroczeniem kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, w konsekwencji dając podstawę do odmowy przyznania stypendium szkolnego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.