II SA/Rz 398/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2014 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku I. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków umowy dzierżawy nieruchomości rolnych - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. I. Z., w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi (w kwocie 200 zł) na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w przedmiocie odmowy ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków umowy dzierżawy nieruchomości rolnych, złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podniosła, że jedynym źródłem dochodu jej trzyosobowej rodziny, w skład której wchodzą jeszcze mąż i syn jest przysługujący temu ostatniemu zasiłek rodzinny w kwocie 106 zł. Majątek rodziny to dom o powierzchni 100 m. kw. oraz nieruchomość rolna o powierzchni 0,95 ha. Z uwagi na lakoniczność uzasadnienia powyższego wniosku wezwano składającą go do wskazania (w terminie 7 dni): źródła utrzymania trzyosobowej rodziny, ze względu na to, że podana we wniosku kwota 106 zł jest zupełnie nieadekwatna do zaspokojenia jej podstawowych potrzeb egzystencjalnych, średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie rodziny (w tym na żywność i inne istotne potrzeby), średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie domu (z wyszczególnieniem opłat za gaz, energię elektryczną, wodę i kanalizację, opał), średnich miesięcznych wydatków z tytułu korzystania z telefonu (jeśli ma to miejsce), wszystkich posiadanych pojazdów mechanicznych oraz kosztów miesięcznych ich utrzymania oraz czy wnioskodawczyni oraz jej mąż uzyskują dopłaty ze środków Unii Europejskiej w związku z posiadaniem nieruchomości rolnych (a jeśli tak, to w jakiej kwocie). Wezwanie dotyczyło również przedłożenia wyciągów z posiadanych przez skarżącą i jej męża rachunków bankowych za okres od 1 lutego 2014 r. do dnia wykonania wezwania (obejmujących dokonane operacje oraz wskazanie ich salda końcowego). Doręczenie tego wezwania bezpośrednio tj. do rąk adresatki, jak wskazuje zwrotne potwierdzenie jego odbioru, miało miejsce w dniu 16 kwietnia 2014 r. Termin do dokonania wskazanych w nim czynności upłynął względem skarżącej z dniem 23 kwietnia 2014 r. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych, czego domaga się w niniejszej sprawie I. Z. wchodzi w zakres tzw. częściowego prawa pomocy, jak wskazuje brzmienie art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." Dofinansowanie strony ze środków publicznych we wskazanym wymiarze dopuszczalne jest wówczas, gdy jej sytuacja wskazuje na niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Ze względu na to, że przyznanie prawa pomocy możliwe jest na wniosek strony, to w jej interesie leży wykazanie przesłanek powyższego, o czym zresztą przesądził w sposób jednoznaczny ustawodawca w powołanym ostatnio przepisie. Wynika to także z obowiązującej na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Wszystko to przesądza o tym, że tylko należyte przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności istotnych z punktu widzenia przesłanek przedmiotowej instytucji może skutkować wyłączeniem w odniesieniu do konkretnego podmiotu (wnioskodawcy) wynikającego ze wskazanego wyżej art. 199 P.p.s.a. obowiązku sfinansowania swego udziału w danym postępowaniu. Przyznanie prawa pomocy może zatem nastąpić, gdy brak jest wątpliwości co do prawdziwości przedstawionych przez stronę informacji, a co za tym idzie jej faktycznych możliwości płatniczych. W celu usunięcia powyższych ustawodawca przewidział w art. 255 P.p.s.a. instrument w postaci wezwania o podanie dodatkowych danych i przedłożenie dodatkowych dokumentów. Ma on ułatwić stronie należyte wykazanie, że jej sytuacja materialna kwalifikuje ją do uzyskania wsparcia od państwa. Postawa strony stanowiąca odpowiedź na powyższe determinuje zatem kierunek rozstrzygnięcia w przedmiocie złożonego przez nią wniosku. To w istocie od wnioskodawcy zależy bowiem skuteczność zgłoszonego przez niego żądania. Brak jakiejkolwiek odpowiedzi I. Z. na skierowane do niej wezwanie przedstawienia określonych danych i przedłożenia określonych dokumentów przesądził więc o niemożności uwzględnienia jej wniosku w jakimkolwiek zakresie. Prawo pomocy może mieć bowiem zastosowanie tylko w odniesieniu do osób rzeczywiście wsparcia takiego wymagających, gdy brak jest przy tym wątpliwości co do powyższego. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżąca jako jedyny dochód trzyosobowej rodziny wskazała kwotę 106 zł, stanowiącą pobierany przez małoletniego syna zasiłek rodzinny. Oczywistym jest jednak, że wartość ta jest zupełnie nieadekwatna do zaspokojenia choćby najbardziej podstawowych potrzeb egzystencjalnych takiej liczby osób. Oznacza to równocześnie, że do faktycznej dyspozycji wnioskodawczyni pozostaje większy dochód, którego jednak źródła, a przede wszystkim wysokości nie wskazała. Sytuacja powyższa stanowi więc niewątpliwie przeszkodę do sfinansowania kosztów udziału skarżącej w niniejszym postępowaniu ze środków Skarbu Państwa, a więc wszystkich obywateli. Wydatkowanie tych ostatnich musi mieć bowiem miejsce z należytą ostrożnością ze względu na ogromny zakres potrzeb, które muszą być z nich zaspokajane. Uznając zatem, że I. Z. nie rozwiała występujących co do jej faktycznej sytuacji materialnej wątpliwości, a tym samym, iż nie wykazała, że jej sytuacja wymaga zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu, odmówiono uwzględnienia jej żądania w jakimkolwiek zakresie. Podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.