II SA/Rz 398/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Maciej Kobak WSA Ewa Partyka Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2016 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności wypłaconych tytułem świadczeń z funduszu alimentacyjnego I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz adwokata T. M. wynagrodzenie w wysokości 442,80 /słownie: czterysta czterdzieści dwa 80/100 złotych/ w tym 82,80 /słownie: osiemdziesiąt dwa 80/100 złotych/ tytułem podatku VAT. Podaniem z dnia 1 czerwca 2015 r. (data wpływu do organu) AK zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [.] o umorzenie zadłużenia z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej w kwocie 4 268,69 zł wraz z odsetkami z uwagi na "niezwykle ciężką sytuację osobistą, rodzinną, majątkową i dochodową". Podał, że jest bezrobotnym, bez prawa do zasiłku. Mieszka w altance na działce swojej siostry na teranie miasta [.] i posługuje się jej adresem korespondencyjnym. Utrzymuje się ze zbierania złomu i dorywczych prac polowych, żywi się w jadłodajni. Zaległe zaliczki wypłacano na rzecz jego małoletniej córki NK. Podanie to przekazane zostało do rozpatrzenia Prezydentowi Miasta [.]. Organ ten decyzją z dnia [.] czerwca 2015 r. nr [.] odmówił uwzględnienia wniosku, jednak rozstrzygnięcie to zostało uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [.] decyzją z dnia [.] września 2015 r. nr [.], a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. W podstawie prawnej powołano art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2015 r., poz. 267 ze zm.) zwana dalej w skrócie k.p.a. Decyzją z dnia [.] listopada 2015 r. nr [.] Prezydent Miasta [.] odmówił wnioskodawcy umorzenia ww. zaległości. W podstawie prawnej podano art. 2 pkt 9 oraz art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2015 r., poz. 859 ze zm.) zwana dalej ustawą. W uzasadnieniu podano, że Prezydent Miasta [.] jest właściwy w sprawie jako organ właściwy dłużnika, stosownie do art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zaliczka alimentacyjna wypłacana była przez Prezydenta Miasta [.] w okresie od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. oraz od 1 października 2007 r. do 30 września 2008 r., łącznie 4080 zł. Kwota podlegająca zwrotowi wynosi zaś 4284 zł. Z informacji uzyskanych od komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [.] wynika, że od zobowiązanego egzekwowano zadłużenie w różnych kwotach w latach 2006 – 2009 i w roku 2013. Ponadto w latach 2014 – 2015 r. strona samodzielnie dokonywała wpłat na rachunek organu tytułem zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. W świetle art. 30 ust. 1 i art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy, nie został spełniony warunek do umorzenia części lub całości zaległości, a to ze względu, że prowadzona egzekucja nie była skuteczna przez wymagany w ustawie czas i w wysokości egzekwowanych kwot określonej w powołanym przepisie. Nieregularne ściąganie należności nie daje prawa do przyznania ulgi i nie ma na to decydującego wpływu sytuacja materialna strony. W odwołaniu AK zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 19 k.p.a. w zw. z art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w zw. z art. 6 i 8 k.p.a. z uwagi na naruszenie przepisów o właściwości, jako że zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organem właściwym wierzyciela jest Prezydent Miasta [.], a występując z wnioskiem o umorzenie zaległości powoływał się na ten właśnie przepis. Decyzją z dnia [.] stycznia 2016 r. nr [.], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [.] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając w całości ustalenia faktyczne i ocenę prawną organu I instancji. W uzasadnieniu podano, że należność objęta wnioskiem powstała na skutek wypłaty przez organ właściwy wierzyciela zaliczek alimentacyjnych NK w trybie przepisów ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej, która to ustawa została uchylona przez art. 47 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Obecna ustawa przewiduje w art. 30 dwa organy właściwe w sprawach umarzania zaległości, tj. organ właściwy dłużnika oraz organ właściwy wierzyciela. W pierwszej kolejności winno się rozważać możliwość umorzenia należności na podstawie przesłanek określonych w ust. 1, a dopiero w razie stwierdzenia ich braku ocenić, czy nie występują przesłanki określone w ust. 2. W zależności od tego, z którym przypadkiem ma się do czynienia, właściwy będzie jeden z tych organów. Mając na względzie powyższe Kolegium uznało, że Prezydent Miasta [.], będący w rozumieniu ustawy organem właściwym dłużnika, mógł rozpoznać wniosek AK w kontekście przesłanek określonych w art. 30 ust. 1 ustawy. Na podstawie informacji od komornika sądowego nie można było jednak przyjąć ziszczenia się przesłanek określonych w tym przepisie. W skardze pełnomocnik AK ustanowiony na zasadzie prawa pomocy podniósł zarzut naruszenia przez organy przepisów o właściwości, tj. art. 19 K.p.a. i art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, gdyż właściwym do rozpoznania wniosku AK miał być Prezydent Miasta [.], co rodzi nieważność wydanych decyzji. Wniosek o umorzenie zaległości oparto bowiem na przepisie art. 30 ust. 2 ustawy pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zarzucono też niespełnienie wymagań przewidzianych dla uzasadnienia decyzji administracyjnych, gdyż odniesiono się do zarzutów odwołania jedynie w sposób lakoniczny. Skarżący domaga się stwierdzenia nieważności decyzji lub ich uchylenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [.] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2014, poz.1647). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a., z którego wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Poddawszy zaskarżoną decyzję ocenie legalności w zakresie wyżej przywołanych przepisów Sąd doszedł do przekonania, że skarga okazała się niezasadna. Najdalej idącym zarzutem w niniejszej sprawie jest zarzut naruszenia właściwości miejscowej organu, gdyż według pełnomocnika skarżącego wniosek skarżącego winien rozpatrzyć Prezydent Miasta [.]. Wnioskiem z dnia 21 maja 2015 r. AK zwrócił się do Prezydenta Miasta [.] o umorzenie należności z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej w kwocie 4 268,69 zł wraz z odsetkami z uwagi na ciężką sytuację życiową i poinformował, że aktualnie mieszka w altance na działce na działkach w [.] i do korespondencji podął adres swojej siostry w [.] przy ul. [.] . Prezydent Miasta [.] pismem z dnia 2 września 2015 r. działając na podstawie art. 30 ust. 1 przekazał wniosek skarżącego o umorzenie należności z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej do Prezydenta Miasta [.] zgodnie z właściwością. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO wskazało, że Prezydent miasta [.], jako organ właściwy dłużnika Stosownie do art. 2 pkt 9 ustawy, właściwość miejscową organu ustala się według miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego, a nie strony, jak stanowi art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. Jest to jedyna odmienność ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w zakresie ustalania właściwości miejscowej organu właściwego dłużnika, w stosunku do norm art. 21 § 1 i 2 k.p.a. W konsekwencji, na mocy art. 2 pkt 9 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a., właściwość miejscową organu właściwego dłużnika należy ustalić według miejsca pobytu dłużnika alimentacyjnego. Dlatego tez w sytuacji, gdy dłużnik alimentacyjny nie ma stałego miejsca zamieszkania, organem właściwym dłużnika będzie wójt gminy na terenie, której przebywa. W okolicznościach niniejszej sprawy nie jest sporne, że skarżący przebywa w [.], co również zostało potwierdzone przez jego pełnomocnika na rozprawie. Zatem wniosek skarżącego z dnia 21 maja 2015 r. o umorzenie należności z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej w kwocie 4 268,69 zł mógł być procedowany tylko przez Prezydenta Miasta [.]. Wbrew twierdzeniom skarżącego Prezydent Miasta [.] nie był organem właściwym do rozpatrzenia wniosku skrzącego. Przechodząc natomiast do oceny treści żądania zawartego we wniosku skarżącego to w uzasadnieniu powołana jest sentencja wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, dotycząca art. 30 ust. 2 ustawy, która w ocenie skarżącego odnosi się do jego sytuacji. W przypadku wszczęcia postępowania, czy to na wniosek, czy z urzędu obowiązkiem organu jest ustalenie stanu faktycznego i stanu prawnego dla prowadzonej sprawy administracyjnej. W niniejszej sprawie wniosek jednoznacznie wskazywał na żądanie umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, z tych względów organy obydwu isnatcji prawidłowo działały na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zgodnie z tym przepisem organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1,2 i 4 ustawy. Przepis ten wprowadza gradację wysokości umarzanej 30%, 50 %, 100% kwoty warunkując ją skuteczną egzekucją kwoty nie niższej niż zasądzone alimenty odpowiednio przez okres 3 lat, 5 lat i 7 lat. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że skarżący nie spełnia kryteriów do skorzystania z możliwości umorzenia, bowiem egzekucja należności alimentacyjnych nie spełnia nawet najkrótszego 3 letniego czasokresu płacenia alimentów w kwocie nie niższej niż została zasądzona. Organ egzekucyjny wyjaśnił, ze skarżący w 2014 r. i 2015 r. dokonywał wpłat w wysokości od 100 zł do 250 zł. Wyrokiem Sądu Rejonowego w [.] II Wydziału Rodzinnego z dnia [.] października 2013 r. sygn. akt II [.] skarżący był obowiązany do płacenia alimentów w wysokości 500 zł. miesięcznie. Z tych przyczyn Sąd uznał, że skarga okazał się niezasadna na podstawie art. 151 P.p.s.a skarga została oddalona. Podstawa do przyznania wynagrodzenia dla adwokata skarżącego działającego w ramach przyznanej pomocy prawnej stanowi art. 250 P.p.s.a.