II SA/Rz 398/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Magdalena Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2016 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku AK o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi AK na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [.] z dnia [.] stycznia 2016 r. nr [.] w przedmiocie odmowy umorzenia należności wypłaconych tytułem świadczeń z funduszu alimentacyjnego - p o s t a n a w i a - odmówić przywrócenia terminu. W dniu 24 marca 2016 r. AK, reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu ustanowionego w ramach instytucji prawa pomocy, za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [.] wniósł skargę na decyzję tego organu z dnia [.] stycznia 2016 r. nr [.] w przedmiocie odmowy umorzenia należności wypłaconych tytułem świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Z wyjaśnień pełnomocnika skarżącego oraz akt sprawy wynika, że decyzję Kolegium doręczono skarżącemu w dniu 25 stycznia 2016 r. W dniu 19 lutego 2016 r. skarżący skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem z dnia 26 lutego 2016 r. sygn. II SO/Rz 7/16 referendarz sądowy przyznał wnioskodawcy prawo pomocy obejmujące ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W dniu 14 marca 2016 r. wpłynęła do Sądu informacja od Okręgowej Rady Adwokackiej w [.] z dnia 9 marca 2016 r. o wyznaczeniu adwokata, sprostowana w zakresie osoby wyznaczonego pełnomocnika pismem z dnia 16 marca 2016 r. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu pełnomocnik podał, że informację o ustanowieniu go pełnomocnikiem skarżącego odebrał 21 marca 2016 r. i niezwłocznie podjął czynności w celu wniesienia skargi. Uchybienie terminu spowodowane było faktem wystąpienia przez skarżącego z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, a w konsekwencji oczekiwaniem na rozpoznanie jego żądania przez Sąd. Wniosek o przyznanie prawa pomocy zgłoszono jednak przed upływem terminu do wniesienia skargi, a powodem ubiegania się o ustanowienie pełnomocnika była nieporadność samego skarżącego niemogącego samodzielnie sporządzić skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) dalej zwanej: "Ppsa", czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. W myśl jednak przepisu art. 86 § 1 Ppsa, jeżeli uchybienie terminowi nie było zawinione Sąd na wniosek strony postanowi o jego przywróceniu. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu (art. 87 § 3 Ppsa). Czynności tej należy dokonać w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 Ppsa). Wniosek spóźniony podlega odrzuceniu (art. 88). Obowiązkiem podmiotu ubiegającego się o przywrócenie terminu jest uprawdopodobnienie braku winy w jego uchybieniu (art. 87 § 1 Ppsa). Brak winy zachodzi, gdy uchybienie terminu było niezależne od strony, gdy pomimo dołożenia przez nią szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej termin nie został dotrzymany. Przywrócenie terminu jest instytucją o wyjątkowym charakterze i może nastąpić tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W przypadku strony działającej przez pełnomocnika przy ocenie winy w uchybieniu czynności procesowej ocenia się zachowanie tak samej strony, jak i jej pełnomocnika. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że wniosek o przywrócenie terminu wniesiony został z zachowaniem ustawowego terminu, jednak strona skarżąca ponosi winę w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [.] zawierała prawidłowe pouczenie o prawie, terminie i sposobie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Termin do wniesienia skargi upłynął bezskutecznie 24 lutego 2016 r. Skarżący nie dokonał tej czynności, a jedynie w dniu 22 lutego 2016 r. wniósł do Sądu o przyznanie mu prawa pomocy. Nie spowodowało to jednak odroczenia lub przerwania biegu terminu do wniesienia skargi (brak regulacji podobnych do zawartych w przepisach art. 177 Ppsa znajdujących zastosowanie na etapie postępowania kasacyjnego), którą wniesiono dopiero 24 marca 2016 r., a więc z miesięczną zwłoką. Wniesienie skargi nie było jednak obarczone przymusem "radcowsko-adwokackim", a więc pismo to nie musiało spełniać szczególnych wymagań formalnych (poza określonymi w art. 46 i 57 Ppsa, jednak ewentualne braki formalne i tak podlegają uzupełnieniu na wezwanie przewodniczącego stosownie do art. 49), w tym nie musiał go sporządzać adwokat lub radca prawny. Skarżący miał zatem realną możliwość dokonania tej czynności procesowej z zachowaniem ustawowego terminu, a nie wskazał żadnych obiektywnych i niezależnych od niego okoliczności, które usprawiedliwiałyby uchybienie terminu. Analiza wniosku o prawo pomocy wskazuje zresztą, że był świadomy możliwości dokonania tej czynności i wyrażał taką wolę. Winien zatem nie ograniczać się w dniu 22 lutego 2016 r. do zgłoszenia wniosku o prawo pomocy, lecz jednocześnie, nie później niż 24 lutego, połączyć tę czynność procesową z wniesieniem skargi i oczekiwać na rozpoznanie wniosku o prawo pomocy już po zainicjowaniu postępowania sądowego w sprawie kontroli decyzji Kolegium. Wszak zgłaszając żądanie o prawo pomocy nie miał gwarancji, że zostanie on uwzględniony w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Ponadto rozpoznanie wniosku i wyznaczenie osoby pełnomocnika w ciągu 2 dni tj. do 24 lutego, z praktycznego punktu widzenia nie było przecież możliwe. Jeżeli chodzi zaś o czynności samego pełnomocnika Sąd przyjął jako wiarygodne wyjaśnienie o doręczeniu pisma informującego o wyznaczeniu go pełnomocnikiem 21 marca 2016 r. Uprawdopodobniono zatem, że wniosek o przywrócenie terminu zgłoszono w terminie 7 dni od zdarzenia określonego przez wnioskodawcę jako powód uchybienia terminu, tj. powzięcia przez pełnomocnika informacji o jego ustanowieniu. Nie miało to jednak wpływu na ocenę winy w uchybieniu terminu, gdyż ta wynikała z nienależytej dbałości skarżącego o własne sprawy. Z podanych względów, na podstawie art. 86 § 1 Ppsa, orzeczono jak w sentencji postanowienia.