II SA/Rz 399/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SNSA Małgorzata Wolska po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. C. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia [...] stycznia 2014 r., Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu technologicznego zakładu - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 4 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 399/14, wydanym przez referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, po rozpoznaniu wniosku K. C. o zwolnienie od kosztów sądowych odmówiono wyżej wymienionemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W otwartym terminie do wniesienia środka zaskarżenia K. C. złożył sprzeciw i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwolnienie go z kosztów sądowych. Podał, że wydane przez referendarza sądowego postanowienie nie odpowiada prawu, nadto błędnie ustalono stan majątkowy i finansowy skarżącego. W dalszej części wskazał na brak znajomości przez wydającego rozstrzygnięcie "realiów życiowych polskiej rodziny rolniczej" oraz "realiów działalności gospodarczej". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - określanej dalej w skrócie jako "P.p.s.a.") w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na wstępie zaznaczenia wymaga, że w niniejszej sprawie wniosek o udzielenie pomocy prawnej dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z treścią art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego i może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podstawową zasadą obowiązującą na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego, a dotyczącą kosztów postępowania, jest określona w art. 199 P.p.s.a. zasada, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W doktrynie wyrażono pogląd, że zwolnienie od ponoszenia opłat sądowych jest odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równomiernego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji i dlatego może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli – (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek –"Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" – Komentarz, wyd. Zakamycze 2005, str. 594). Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy a w szczególności do sytuacji materialnej i życiowej skarżącego, Sąd uznał, że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie złożonego przez skarżącego wniosku na urzędowym formularzu PPF oraz dodatkowego oświadczenia Sąd ustalił, że K. C. wraz z żoną M. C. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Jedynym źródłem ich utrzymania jest dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie 560 zł (280 zł na osobę). Natomiast posiadany Zakład [...] nie przynosi dochodu. Na posiadany przez wyżej wymienionych majątek składa się dom o powierzchni 80m2 (przy czym jego połowę zajmuje córka wraz z rodziną, która prowadzi odrębne gospodarstwo domowe), nieruchomość rolna o powierzchni 7,36 ha oraz Zakład [...]. Wnioskodawca podkreślił, że nie posiada jakichkolwiek oszczędności, udziałów ani obligacji, jak też żadnych wartościowych przedmiotów. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego wnioskodawca sprecyzował, że wydatki na comiesięczne utrzymanie dwóch osób to kwoty: 60 zł (gaz z butli), 50 zł (prąd), 40 zł (telefon), 30 zł (środki higieny), 30 zł (lekarstwa), 50 zł (podatki i opłaty), 300 zł (wyżywienie). Skarżący nadesłał także wyciąg z rachunku bankowego związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą z saldem wynoszącym 54 zł (za okres 25.02.-20.05.14r.), zestawienie zbiorcze z podatkowej księgi przychodów i rozchodów obejmujące okres od stycznia do marca 2014 r., które wskazuje na nadwyżkę wydatków nad dochodami (ok. 2877 zł). K. C. podkreślił, że wydatki związane z bieżącym utrzymaniem składników materialnych Zakładu [...] oraz wynagrodzeniem pełnomocnika wchodzą w rozliczenie prowadzonej działalności gospodarczej. Wartość posiadanych pojazdów mechanicznych nie przekracza 3 tys. euro, a dopłaty bezpośrednie z UE są dopłatami do produkcji rolnej, a nie opłat sądowych. Po dokonaniu analizy wniosku, dodatkowego oświadczenia oraz informacji zawartych w sprzeciwie, Sąd uznał, że zawarte tam informacje nie potwierdzają spełnienia przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, a sam wnioskodawca nie wykazał w sposób przekonywujący, że spełnia wymogi pozwalające na skorzystanie ze zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie Sądu przedstawione dane o wysokości uzyskiwanych dochodów są niewiarygodne. Wnioskodawca oświadcza, że osiąga niewielki dochód z prowadzonego gospodarstwa. Z księgi przychodów i rozchodów wynika natomiast, że ponosi straty w prowadzonej działalności (zakład mleczarski) i to ponad pięciokrotnie większe niż deklarowany dochód (dane z pierwszego kwartału 2014 r.). Nadto wnioskodawca uchyla się od podania informacji w jakiej wysokości otrzymuje dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych otrzymywanych z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa czy też przedstawienia zaświadczenia z urzędu gminy o dochodowości gospodarstwa rolnego. Nadto ze znajdującego się w aktach administracyjnych pisma z dnia 30.04.2013 r. stanowiącego wniosek o zamiarze przejścia z dotychczasowej działalności na produkcję marginalną wynika, że M. C. przebywa na rencie inwalidzkiej. Mimo wezwania K. C. nie udzielił wyjaśnień w tej kwestii. Podkreślić należy, że kryterium udzielenia przyznania prawa pomocy jest kryterium dochodowe. Tym samym ukrywanie faktycznej wysokości dochodów i ponoszonych wydatków, nie może pozostawać bez wpływu na ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy. Użyty w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. zwrot "gdy wykaże" jednoznacznie wskazuje, że to na osobie ubiegającej się o prawo pomocy ciąży obowiązek wykazania, że spełniona została przesłanka do pozytywnego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to na wnioskodawcy spoczywał obowiązek wykazania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy oraz ujawnienia wszystkich dochodów i ponoszonych wydatków. W jego interesie "leżało" przedłożenie wszelkich możliwych dokumentów źródłowych oraz przytoczenie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem jego wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. GZ 146/2004 NSA, publ. LexPolonica nr 375745). Wybiórczo przedstawiona sytuacja majątkowa K. C. nie pozwala stwierdzić, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym uszczerbek o którym mowa musiałby dotyczyć jedynie najbardziej podstawowych potrzeb tj. potrzeby zaspokojenia głodu, uzyskania lekarstw czy też potrzeby mieszkania. Te zaś potrzeby, w ocenie Sądu na bieżąco są zaspokajane. Z tych względów na mocy art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.