II SA/Rz 4/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie NSA Marian Ekiert AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 26 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2004 r. Nr [...] do wyroku z dnia 26 października 2005 r. Decyzją z dnia [...] października 2004 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 17 pkt 1 i art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 KPA po rozpoznaniu wniosku J. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].10.2004 r., Nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...].08.1996 r., Nr [...] zatwierdzającej projekt podziału działki nr 415, stanowiącej własność H. W., położonej w J. obręb Nr [...], na nowe nr 415/1 i 415/2 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu podano, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu wniosku J. B., wyżej powołaną decyzją z dnia [...].10.2004 r. na podstawie art. 157 § 3 KPA odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...].08.1996 r., Nr [...] zatwierdzającej projekt podziału działki nr 415, stanowiącej własność H. W., położonej w J. obręb Nr [...], na nowe nr 415/1 i 415/2. Rozstrzygnięcie Kolegium uzasadniło m.in. rym, iż na tle unormowania z art. 10 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30 poz. 127 ze zm.) - ustawy, która stanowiła podstawę wydania przez Kierownika Urzędu Rejonowego decyzji z dnia [...].08.1996 r., Nr [...] – J. B. nie posiadał przymiotu strony postępowania dot. podziału działki nr 415. Działka ta w dacie wydania przez organ I instancji decyzji o zatwierdzeniu jej podziału stanowiła własność H. W. J.B. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Domagał się wszczęcia postępowania. Upatruje on swój interes prawny w tym, że jest właścicielem sąsiedniej nieruchomości, oznaczonej jako działka nr 391. Argumentuje, iż w postępowaniu podziałowym ustalona została prawna granica pomiędzy jego działką nr 391, a działkami nr 415/1 i 415/2. Ustalenie granicy dotyczy jego interesu prawnego, przysługuje mu zatem przymiot strony postępowania w sprawie zakończonej zatwierdzeniem projektu podziału działki nr 415. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...].08.1996 r. w sprawie zatwierdzenia projektu podziału działki nr 415, położonej w J. obręb Nr [...], stanowiącej własność H. W., nastąpiła w związku z tym, że żądanie zostało wniesione przez właściciela działki sąsiedniej, a więc przez podmiot nie będący stroną w sprawie. Brak posiadania przez J. B. przymiotu strony postępowania w przedmiocie podziału działki nr 415, uzasadniono szeroko w decyzji z dnia [...].10.2004 r. J. B. nie występował na prawach strony w postępowaniu poprzedzającym zatwierdzenie projektu podziału działki nr 415, gdyż działka ta nie stanowiła jego własności i nie przysługiwało mu w dacie orzekania żadne inne prawo rzeczowe. Także obecnie, co wynika z treści wniosku, J. B. nie wykazał praw do przedmiotowej nieruchomości. Powyższa okoliczność stanowi przesłankę z art. 157 § 3 KPA do wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności. Skoro J. B. w ponownym wniosku nie wniósł nowych okoliczności do sprawy, które świadczyć by mogły, że posiada tytuł prawny do nieruchomości, to trudno jest zgodzić się z jego stanowiskiem, że ma on interes prawny i przysługuje mu przymiot strony postępowania w rozumieniu art. 28 KPA. Brak przymiotu strony postępowania podziałowego powoduje zaś, iż nie ma podstawy do wnikania w istotę sprawy zakończonej ostateczną decyzją administracyjną, a tym samym do badania zasadności zarzutów podniesionych w złożonym wniosku. Zakwestionowanie przebiegu granic nieruchomości nosi znamiona sporu granicznego, rozstrzyganego w postępowaniu administracyjnym o rozgraniczenie nieruchomości. Sprawa w zakresie granic nieruchomości wykracza poza obręb niniejszej sprawy. Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zaskarżył J. B. domagając się jej uchylenia oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji z [...].10.2004 r., nr [...]/. W uzasadnieniu skargi podano, że domaga się stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...].08.1996 r., Nr [...] w sprawie zatwierdzenia podziału nieruchomości nr 415 na działki nr 415/1 i 415/2 położone w J. Powyższą decyzją Urząd Rejonowy zatwierdził projekt podziału nieruchomości obejmującej działki nr 415 własności A. i P. B., graniczącej z jego działką nr 391. W przedmiotowej decyzji określono współrzędne punktów granicznych pomiędzy działkami 415 i 391. Z tego wynika, że decyzja zatwierdzająca projekt podziału zatwierdziła również przebieg granicy pomiędzy działkami nr 415/1 i 415/2 a działką nr 391. W postępowaniu tym skarżący nie brał udziału mimo iż dotyczy ono jego nieruchomości. Granice działki zostały ustalone bez jego wiedzy i zgody w sposób sprzeczny z odpowiadającym prawu przebiegiem. W tej sytuacji decyzja ta jest nieważna i powinna być wycofana z obrotu prawnego. Wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wskazał, że w postępowaniu wskazano punkty rozgraniczenia wydzielonych działek z działkami sąsiednimi, dlatego powinien on brać udział w postępowaniu jako strona. SKO po ponownym rozpatrzeniu sprawy zajęło identyczne stanowisko jak w decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego. Główny Geodeta Kraju w uzasadnieniu decyzji z dnia [...].01.2003 r., Nr [...] stwierdził, że dokumentacja podziału działki nr 415 graniczącej działką nr 391 wskazuje, że w postępowaniu podziałowym określono także współrzędne punktów granicznych pomiędzy działkami 391 i 415, a sporządzony wówczas operat pomiarowy przyjęto do powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w J. W decyzji tej wyrażono pogląd zupełnie sprzeczny ze stanowiskiem SKO zajętym w zaskarżonych decyzjach. Stwierdzono, że "ostateczna decyzja o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości zatwierdziła więc również przebieg granicy pomiędzy działkami nr 415/1,415/2 i 391". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło ojej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny sprowadza się do badania go pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269) przy czym sąd - z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) - nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli aktu administracyjnego we wskazanych wyżej granicach Sąd uznał, że zaskarżona decyzja w obrocie prawnym ostać się nie może. Stan sprawy w zakresie niezbędnym do jej rozstrzygnięcia przedstawia się w sposób następujący. Decyzją z dnia [...].08.1996 r., Nr [...] Kierownik Urzędu Rejonowego zatwierdził projekt podziału działki nr 415 położonej w J., stanowiącej własność H. W. na działki 415/1 i 415/2. J. B. domaga się w niniejszym postępowaniu stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...].08.1996 r., Nr [...] twierdząc, że w akcie tym ustalono nowy przebieg granicy pomiędzy działkami 415/1 i 415/2, a działką stanowiącą jego własność oznaczoną nr 391. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanego wyżej aktu stając na stanowisku, że w świetle regulacji przepisu art. 10 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30 poz. 127 ze zm.), który stanowił podstawę wydania przez Kierownika Urzędu Rejonowego decyzji z dnia [...].08.1996 r. J. B. nie posiadał przymiotu strony postępowania dot. podziału działki nr 415. Działka ta w dacie wydania przez organ I instancji decyzji o zatwierdzeniu jej podziału stanowiła bowiem własność H. W. Zakwestionowanie przebiegu granic nieruchomości nosi - zdaniem organu - znamiona sporu granicznego rozstrzyganego w postępowaniu o rozgraniczenie nieruchomości. Nie budzi wątpliwości Sądu, że w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...].08.1996 r., Nr [...], wszczętej na wniosek J. B., jako sprawy nowej w stosunku do sprawy, która zakończona została decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...].08.1996 r., J. B. przymiot strony przysługuje. Wynika to z jego zarzutu, że rozstrzygnięcie o ewentualnym stwierdzeniu nieważności aktu rzutuje na jego prawa i obowiązki, bowiem w sposób odmienny od dotychczasowego reguluje przebieg granicy działki nr 391 stanowiącej jego własność z działkami nr 415/1 i 415/2. Jest to konsekwencją rozpoznawania przez organ nowej sprawy w stosunku do załatwionej kwestionowaną decyzją. W tej mierze organ winien był wszcząć i prowadzić postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności wskazanego wyżej aktu administracyjnego. Odmienną kwestią rzutującą na sposób rozstrzygnięcia wniosku o stwierdzenie nieważności aktu jest problem, czy J. B. przysługiwał przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...].08.1996 r., Nr [...]. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia będzie miało decydujące znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy o stwierdzenie nieważności wskazanej wcześniej decyzji. Rozstrzygając sprawę w tym zakresie wskazać należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, 77 i 107 § 3 KPA. Uzasadnione i mające odzwierciedlenie w orzecznictwie NSA i doktrynie jest stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że w świetle regulacji art. 10 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30 poz. 127 ze zm.), który stanowił podstawę wydania przez Kierownika Urzędu Rejonowego decyzji z dnia [...].08.1996 r. przymiot strony w postępowaniu dot. podziału działki posiada wyłącznie jej właściciel. Motywem takiego stanowiska jest okoliczność, że podział działki nie oddziałuje w żaden sposób na działki sąsiednie nieruchomości, a więc ich właściciele nie mają w takim postępowaniu swojego interesu prawnego. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni to stanowisko aprobuje. Zauważyć jednak należy, że zarzuty J. B. kierowane pod adresem decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...].08.1996 r., Nr [...] idą w kierunku twierdzenia, że przy okazji dokonywania podziału działki nr 415 doszło jednocześnie do zmiany przebiegu granicy pomiędzy nowoutworzonymi działkami nr 415/1 i 415/2 stanowiącymi własność H. W., a działką 391 stanowiącą własność J. B. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przeszło nad tym zarzutem do porządku twierdząc, że nie ma on dla rozstrzygnięcia sprawy żadnego znaczenia, a w przypadku kwestionowania granic przez skarżącego winien on doprowadzić do wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy wskazanymi wyżej działkami. Z takim stanowiskiem organu zgodzić się nie można. Jeżeli na wniosek H. W. zostało wszczęte postępowanie mające za przedmiot podział działki nr 415 w J. to w ramach tego postępowania nie można było w żadnym wypadku decydować o granicach zewnętrznych tej działki. Postępowanie w tej sprawie mogło dotyczyć jedynie podziału wewnątrz działki, a jej zewnętrzne granicy musiały pozostać w stanie, jaki był wykazany w ewidencji gruntów przed dokonaniem podziału. Jeżeli organ prowadzący postępowanie w sprawie podziału działki nr 415 w rzeczywistości zaaprobował zmianę przebiegu zewnętrznych granic dawnej działki nr 415 dopuścił się rażącego naruszenia przepisu art. 10 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, bowiem w rzeczywistości, w oparciu o przepis art. 10 powołanej wcześniej ustawy dokonał rozgraniczenia nieruchomości, z naruszeniem przepisów art. 29 i n. ustawy z dnia 17.05.1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. Nr 30, poz. 163 z późn. zm.). W takiej sytuacji stanowisko organu, że ewentualna zmiana przebiegu granicy pomiędzy wskazanymi wyżej działkami jest bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i odesłanie skarżącego na drogę postępowania rozgraniczeniowego nie może zostać zaaprobowane przez Sąd. Organ nie wyjaśnił w toczącym się postępowaniu, czy przy okazji podziału działki nr 415 na działki nr 415/1 i 415/2 doszło rzeczywiście do zmiany przebiegu granicy tych działek z działką nr 391 w stosunku do stanu ewidencyjnego. Okoliczność ta w sposób zasadniczy rzutuje na sposób rozstrzygnięcia sprawy. O ile doszło do takiej sytuacji żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...].08.1996 r., Nr [...] jest uzasadnione, bowiem w zakresie granicy wskazanych wyżej działek dokonano z rażącym naruszeniem przepisów art. 29 i n. ustawy z dnia 17.05.1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. Nr 30, poz. 163 zpóźn. zm.). Jeżeli jednak przy dokonywaniu podziału działki nr 415 granice nowopowstałych działek nr 415/1 i 415/2 w stosunku do ewidencyjnej granicy działki nr 391 sprzed wykonania podziału nie zmieniły się wniosek J. B. nie może zostać uwzględniony. Ponownie rozpoznając sprawę organ uzupełni materiał dowodowy w kierunku wyżej wskazanym przez Sąd i stosownie do poczynionych ustaleń wyda decyzję. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.