II SA/Rz 4/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Karina Gniewek-Berezowska /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi D. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 20 listopada 2024 r. nr SKO.4116.54.2024 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 14 grudnia 2023 r. nr MGOPS.DW.001805.14.2023.KN. Zaskarżoną przez D.L. (dalej: "Skarżąca" lub "Wnioskodawca"), decyzją z 20 listopada 2024 r. nr SKO.4116.54.2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Przemyślu (dalej: "SKO", "Kolegium", "Organ odwoławczy" lub "Organ II instancji"), działając na podstawie art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 - dalej: "K.p.a.") oraz art. 2 i art. 3 ust. 1, ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j. Dz. U z 2024 r., poz. 1207 - dalej: "u.d.w.") utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] (dalej: "Organ I instancji" lub "Burmistrz") z 14 grudnia 2023 r. nr MGOPS.DW.001805.14.2023.KN w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego. Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wnioskiem z 19 września 2022 r. Skarżąca wystąpiła do Burmistrza o wypłatę dodatku węglowego. W treści wniosku podała adres miejsca zamieszkania: [...] oraz wskazała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, którego głównym źródłem ogrzewania jest trzon kuchenny. Organ I instancji wezwał Wnioskodawczynię do zgłoszenie się do M-GOPS w celu uzupełnienia wniosku o kopię złożonej deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw. Ponadto poinformował stronę, że w przypadku niezgłoszenia się wniosek zostanie pozostawiony bez rozpatrzenia. W wyniku niezastosowania się do ww. wezwania wniosek Skarżącej został pozostawiony bez rozpatrzenia, o czym została ona poinformowana pismem z 16 listopada 2022 r. Wnioskodawczyni pismem z 14 kwietnia 2023 r. zwróciła się do Organu I instancji z zapytaniem w jaki sposób rozpoznany został jej wniosek w sprawie przyznania dodatku węglowego. Organ w odpowiedzi z 25 kwietnia 2023 r. poinformował Skarżącą, że korespondencja skierowana do niej podany we wniosku adres tj. [...], wróciła z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie". Mając na uwadze powyższe, Wnioskodawczyni w dniu 6 czerwca 2023 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na bezczynność administracyjną Burmistrza Miasta i Gminy [...]. WSA w Rzeszowie wyrokiem z 17 października 2023 r., sygn. akt II SAB/Rz 73/23 zobowiązał Burmistrza do rozpoznania wniosku Skarżącej złożonego 19 września 2022 r. w terminie 30 dni od daty zwrotu akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku (pkt I) oraz stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt II). W następnej kolejności, Burmistrz pismem nr MGOPS.420.104.2023 z 17 listopada 2023 r. zawiadomił Wnioskodawcę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie przyznania dodatku węglowego. Organ I instancji ustalił, że Skarżąca nie pobierała dodatku mieszkaniowego w okresie od 1 stycznia 2022 r. do 20 listopada 2023 r. ponadto nie figuruje w ewidencji osób wytwarzających odpady komunalne za 2022 r. i 2023 r. na w/w nieruchomości, nie pobrała w 2022 r. dodatku osłonowego, oraz w roku 2022 i 2023 nie pobiera świadczeń takich jak: zasiłek rodzinny, świadczenie opiekuńcze. Z udostępnienia danych jednostkowych z bazy PESEL wynika, że Skarżąca posiada adres zameldowania na pobyt stały: R. ul. [...] gm. [...]. Data zameldowania na pobyt stały - [...] grudnia 2011 r. W dniu 23 listopada 2023 r. pracownik socjalny udał się pod wskazany we wniosku adres celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w związku ze złożonym wnioskiem o wypłatę dodatku węglowego. Na miejscu, pod adresem [...] okazało się, że przeprowadzenie wywiadu jest niemożliwe, ponieważ jest to, niezamieszkały budynek, po byłym sklepie. Stan obiektu wskazywał, że budynek jest nieużytkowany, obejście jest zaniedbane i nieuczęszczane. Z informacji uzyskanych od mieszkańców wsi wynika, że Wnioskodawczyni nie zamieszkuje pod wskazanym adresem. Organ wskazał, że w aktach sprawy znajduje się deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliw złożona przez Wnioskodawczynię na adres [...], z której wynika, że posiada ona zainstalowane i eksploatowane źródła ciepła: - 1 kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pellet lub inny rodzaj biomasy) z ręcznym podawaniem paliwa/ zasypowy z funkcja c.o., 1 kominek/koza/ogrzewacz powietrza na paliwo stałe (drewno, pellet, lub inny rodzaj biomasy, węgiel) z funkcją c.o. i ogrzewanie elektryczne/bojler elektryczny - 1 szt. z funkcją c.w.u. Rodzaje stosowanych w kotłach paliw stałych to: węgiel i paliwa węgla pochodne, pellet drzewny i drewno kawałkowe. W ww. deklaracji podano dane adresowe osoby wypełniającej formularz: D.L. właściciel ul. [...], [...]. Decyzją nr MGOPS.DW.001805.14.2023.KN z 14 grudnia 2023 r. Burmistrz odmówił przyznania Skarżącej wnioskowanego dodatku węglowego, wskazując iż nie zamieszkuje ona w gminie D. w miejscowości [...]. Powyższa decyzja po dwukrotnej awizacji została zwrócona do Urzędu z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie". Skarżąca pismem z 5 sierpnia 2024 r. zwróciła się do Organu I instancji z wnioskiem o dostarczenie jej decyzji wydanej 14 grudnia 2023 r. na adres: ul. [...], [...]. Burmistrz w odpowiedzi na pismo przesłał Wnioskodawcy kopię prawomocnej decyzji. Dostarczenie decyzji nastąpiło w dniu 21 sierpnia 2024 r. Odwołaniem z 22 sierpnia 2024 r. Skarżąca poddała powyższą decyzję kontroli instancyjnej SKO, nie zgadzając się z przedmiotowym rozstrzygnięciem Organu I instancji. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zwrot sprawy Burmistrzowi w celu jej ponownego rozpoznania. Poinformowała, że decyzja Organu I instancji dostarczona została jej w dniu 21 sierpnia 2024 r. Na podstawie pisma Burmistrza z 26 czerwca 2024 r. pozyskała informację, że Burmistrz uznał dostarczenie w/w decyzji w formie tak zwanego dostarczenia pozornego czyli uznał, iż przesyłka nie została odebrana przez adresata. Z ostrożności procesowej Skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, gdyby ten termin był uchybiony, gdyż ewentualne uchybienie nie nastąpiło z jej winy. Kolegium postanowieniem z 19 września 2024 r. nr SKO.4116.47.2024, odmówiło Skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Następnie pismem z 23 września 2024 r. Skarżąca wniosła o wznowienie postępowania w sprawie prawomocnie zakończonej decyzją Burmistrza z 14 grudnia 2023. W uzasadnieniu poinformowała, że ma zawartą z Pocztą Polską umowę na dostarczanie wszelkich przesyłek i awiz skierowanych ww. adres do skrytki pocztowej numer [...]. Natomiast z pisma Poczty Polskiej Biuro Wsparcia Klientów Regionalnych Dział Obsługi Klientów w Krakowie z dnia 11 września 2024 r. wynika, że przesyłka nr [...] została awizowana przez skrytkę pocztowa nr [...]. Awizo pierwsze w dniu 18 grudnia 2023r., awizo drugie w dniu 28 grudnia 2023r. zostało złożone w skrytce pocztowej numer [...]. Podniosła, że domaga się złożenia przez Organ I instancji reklamacji na wadliwe doręczenie przesyłki poleconej. Burmistrz postanowieniem z 10 października 2024 r. odmówił wznowienia postępowania z wniosku Skarżącej, zakończonego decyzją ostateczną z 14 grudnia 2023 r. Po rozpoznaniu zażalenia na ww. postanowienie, SKO postanowieniem z 24 października 2024 r. nr SKO.420.134.2024, uwzględniło skargę w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Organu I instancji (pkt I) oraz przywróciło termin do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza z 14 grudnia 2024 r. Kolejno postanowieniem z 7 listopada 2024 r. nr SKO.4116.57.2024 uchyliło w całości postanowienie Burmistrza z 10 października 2024 r. W wyniku rozpatrzenia odwołania Wnioskodawczyni od decyzji Burmistrza z 14 grudnia 2023 r. nr MGOPS.DW.001805.14.2023.KN w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego - Organ odwoławczy, opisaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym zdefiniowanym w art. 2 ust. 2 z użyciem określenia "zamieszkiwanie i gospodarowanie". Wobec tego stwierdził, że dodatek węglowy nie może być przyznany Wnioskodawczyni deklarującej prowadzenie gospodarstwa w budynku, w którym faktycznie nie zamieszkuje i nie gospodaruje w rozumieniu w/w przepisu. Wskazał, że dla przyznania dodatku węglowego, kluczową informacją jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego w danym w lokalu, w którym zainstalowane jest odpowiednie źródło ogrzewania. Okolicznością, która przeczy twierdzeniom Wnioskodawczyni o faktycznym zamieszkiwaniu pod wskazanym adresem, jest fakt niezłożenia przez wnioskodawczynię deklaracji wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla ww. nieruchomości. Skargę na powyższe postanowienie do WSA w Rzeszowie wniosła Skarżąca, zarzucając naruszenie: - art. 7 w zw. z art 77 K.p.a. art 84 K.p.a., art. 85 K.p.a. poprzez rażąco wadliwą ocenę zebranego materiału dowodowego i nieustalenie faktycznego stanu materialnego w sprawie, nie przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w budynku zamieszkałym przez Skarżącą a oparcie rozstrzygnięcia na ustaleniach dotyczących budynku który nie stanowi własności Skarżącej; - art. 78 K.p.a. poprzez brak należytego i pełnego rozstrzygnięcia wnioskowanych środków dowodowych, pominięcie zgłoszonych przy piśmie z 31 października 2024 r. wniosków dowodowych polegających na przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, dopuszczeniu dowodu z dokumentów w aktach sprawy sygn. NZ.7411/6/2003 UMiG [...]; - art 81 K.p.a. przez uznanie za udowodnione okoliczności że podany przez Wnioskodawczynię adres [...] to nie jest adres jej budynku mieszkalnego, bez ustalenia czyj faktycznie jest to lokal i bez refleksji, że jest to lokal byłego sklepu i nie może być lokalem mieszkalnym. Przez uznanie, że pisma kierowane do Skarżącej z 14 października 2023 r., 17 listopada 2023 r., 20 listopada 2023 r. - zostały dostarczone, kiedy z akt sprawy jednoznacznie wynika iż wskazanych pism Skarżącej nie dostarczono; - art. 75 § 1 K.p.a. w zw. z art. 134 i 129 K.p.a. przez pominięcie w toku postępowania przed organami obu instancji, wszelkich dowodów mających istotne znaczenie do ustalenia faktycznej prawdy materialnej i nieprzeprowadzenie w żadnym zakresie weryfikacji materiału dowodowego w tym szczególnie pominięcie dowodów znanych organowi z urzędu, jak choćby dowód z zameldowania w tym lokalu mieszkańców, dowodu z decyzji podatkowych, czy ostatecznie dowodów z referatu geodezji kartografii w którym są istotne dokumenty; - art 7. art. 77. art. 234 K.p.a. art. 129 § 2 K.p.a. art. 238 § 1 K.p.a. w zw. z art. 227 K.p.a. przez wadliwą kontrolę zgodności z prawem i stanem faktycznym wniosku z dnia 19 września 2022 roku o wypłatę dodatku węglowego, i prowadzenie sprawy w kierunku z góry założonym celem - odmowę przyznania dodatku. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024, poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 - dalej P.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). Skarga okazała się uzasadniona. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o dodatku węglowym. Dodatek węglowy dla gospodarstwa domowego wynosi 3000 złotych (art. 2 ust. 8 ustawy o dodatku węglowym). Przyznanie dodatku węglowego, co do zasady, nie wymaga wydania decyzji administracyjnej (art. 2 ust. 16 zdanie pierwsze ustawy o dodatku węglowym). Informację o przyznaniu dodatku węglowego przesyła się na wskazany adres poczty elektronicznej. W sytuacji, gdy wnioskodawca nie wskazał adresu poczty elektronicznej we wniosku o wypłatę dodatku węglowego, to organ odbierając ten wniosek od wnioskodawcy ma obowiązek poinformować o możliwości osobistego odebrania informacji o przyznaniu dodatku węglowego (art. 2 ust. 17 ustawy o dodatku węglowym). Nieodebranie informacji o przyznaniu dodatku węglowego nie wstrzymuje wypłaty tego dodatku (art. 2 ust. 17 ustawy o dodatku węglowym). Dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym, gdy głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi (art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym). Jak wynika z akt sprawy Skarżąca zwróciła się o przyznanie dodatku węglowego w związku z mieszkaniem w budynku nr [...] położonym w miejscowości S. gmina [...]. W toku postępowania Organy ustaliły, że budynek nr [...] to budynek byłego sklepu należący do innego podmiotu, a dodatkowo zebrany materiał dowodowy, w tym ewidencja osób wytwarzających śmieci, informacje o korzystaniu ze środków pomocowych nie potwierdziły by Skarżąca mieszkała w tej miejscowości. W opozycji Skarżąca twierdzi, że błędnie wykazała we wniosku, jak i w deklaracji budynek nr [...], w miejsce należącego nie niej budynku nr [...], niemniej jednak Organ I instancji jako organ właściwy również w sprawie ewidencji gruntów i budynków posiadał wiedzę, że jest właścicielką innego budynku położonego w S. a mimo to nie wyjaśnił tego ani nie wezwał Skarżącej do sprecyzowania żądania. Kierując korespondencję na niewłaściwy adres pozbawił ją prawa udziału w postępowaniu uniemożliwiając jej wyjaśnienie powstałych rozbieżności. Zgodzić należy się z Organami, że co do zasady to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności, na podstawie których dochodzi swojego żądania, a z analizy akt sprawy wynika, że zarówno we wniosku o przyznanie dodatku węglowego, jak również w złożonej deklaracji Skarżąca wykazała budynek nr [...] położony w S. Z akt sprawy wynika również, że w tej samej miejscowości Skarżąca posiada inny budynek nr [...] i jak wynika ze składanych przez nią pism to właśnie z tytułu własności tego budynku i zainstalowanego w nim źródła ciepła na paliwo stałe domagała się wypłaty dodatku węglowego. Kwestia nieprawidłowego doręczania kierowanych do Skarżącej pism była już przedmiotem postępowania przed tutejszym Sądem. Wyrokiem z 17 października 2023 r., sygn. akt II SAB/Rz 73/23 Sąd stwierdził bezczynność organu, który prowadząc po raz pierwszy postępowanie pozostawił wniosek bez rozpoznania. Sąd zakwestionował przyjęcie takiego skutku procesowego, w sytuacji nieprawidłowego doręczenia wezwania ( jedno awizo). Również w aktualnie prowadzonym postępowaniu doręczenie było kwestionowane przez Organy. Mianowicie w postanowieniu SKO z 24 października 2024 r., Nr SKO.420.134.2024 wydanym na podstawie art. 54 §3 p.p.s.a. przywrócono termin do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Gminy [...] z 14 grudnia 2023 r., Nr MGOPS.DW.001805.14.2023.KN o odmowie przyznania dodatku węglowego. Stwierdzono bowiem, że decyzja kierowana do Skarżącej na adres do doręczeń ul. [...], [...] skr. pocztowa nr [...] została skierowana na skrytkę pocztową nr [...], pomimo zawartej przez Skarżącą umowy z Pocztą Polską o doręczanie przesyłek na skrytkę pocztową nr [...]. Te prawidłowe wnioski Organu w sprawie przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Organu I instancji nie zostały partycypowane do przebiegu samego postępowania, choć także wywołały podobne skutki. W odwołaniu Skarżąca podnosiła, że nie otrzymała zawiadomienia o mającej miejsce w dniu 23 listopada 2023 r. wizycie pracownika socjalnego. Przesyłka została skierowana na adres do doręczeń, jak w pozostałych przypadkach, nie mniej jednak nie widomo na którą skrytkę. Tej okoliczności Organ nie wyjaśnił, a Skarżąca twierdzi, że przesyłki nie otrzymała. Skarżąca podnosi natomiast, że gdyby była prawidłowo powiadomiona o terminie, stawiłaby się na miejscu i wyjaśniła powstałe wątpliwości. Podała, że od kilku lat modernizuje mieszkanie, prowadzi pasiekę i koncentruje swoje gospodarstwo domowe właśnie w budynku nr [...] położonym w S. gmina [...]. Kwestia ta wymagała ustalenia. Strona miała bowiem prawa do zmiany wniosku i poprawienia błędnie wskazanego numeru budynku, którego wniosek dotyczył, a z okoliczności wynika, że taka sytuacja miała miejsce w sprawie. W świetle powyższego dokonanie ustaleń wyłącznie w oparciu o informacje zawarte we wniosku oraz przeprowadzonym bez udziału Skarżącej wywiadzie środowiskowym stanowiło naruszenie reguł procesowych, które w oczywisty sposób mogły mieć wpływ na wynik tego postępowania. Nie zmienia powyższego dodatkowo przeprowadzone przez Organ postępowanie, z którego wynikało, że Skarżąca nie figuruje w ewidencji osób wytwarzających odpady komunalne za 2022 r. i 2023 r., nie pobierała w tym czasie dodatku mieszkaniowego, osłonowego ani też nie pobiera również takich świadczeń jak zasiłek rodzinny czy świadczenie opiekuńcze. Ustalenia te stanowią dodatkowe źródło dowodu w przypadku wątpliwości co do faktycznego miejsca zamieszkania ( art. 2 ust. 15 a ustawy o dodatku węglowym). O ile zatem brak jakichkolwiek śladów zamieszkania w budynku nr [...] mógł skłonić organ do poszukiwania dodatkowych dowodów, o tyle brak postępowania w sprawie budynku nr [...] przedwczesnym czyni wnioski o potrzebie poszukiwania tych dodatkowych dowodów na obecnym etapie a dezawuuje całkowicie wnioski wyciągnięte na podstawie ustaleń dotyczących budynku nr [...]. Powyższe uzasadnia nieprawidłowość tak decyzji Organu I instancji, jak również utrzymującej ją w mocy decyzji Oranu II instancji, który pomimo formułowanych w tym zakresie zarzutów stwierdził, że wniosek Skarżącej dotyczący nienależącego do niej budynku nr [...] jest nieuzasadniony. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. W ponownie prowadzonym postępowaniu zdaniem Organu I instancji będzie przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w budynku nr [...] pod kątem przesłanek o jakich mowa w art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym.