II SA/Rz 400/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uregulowania stosunków wodnych na gruncie postanawia przyznać wnioskodawczyni Z. S. prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z. S. wezwana wraz z siostrą M. S. do solidarnego uiszczenia wpisu w kwocie 300 zł. od wniesionej przez nie skargi na decyzję SKO z dnia [...] stycznia 2012 r. Nr [...], wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wg treści tego wniosku, jedynym jej źródłem utrzymania jest posiadana nieruchomość rolna o pow. 1,92 ha oraz hodowana krowa. Mimo złego stanu zdrowia nie stać jej na leczenie. Pomimo wspólnego zamieszkiwania z siostrą M. S. i przysługującego im prawa współwłasności budynku mieszkalnego oraz zabudowań gospodarskich, prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Ze złożonego przez wnioskodawczynię w wyniku wezwania dodatkowego oświadczenia i dołączonych do niego załączników wynikało ponadto, że: - korzysta z regularnego finansowego wsparcia ośrodka pomocy społecznej, tj. zasiłków celowych na dofinansowanie potrzeb bytowych (w tym zakupu żywności i opału) oraz pokrycie kosztów leczenia w wysokości 400 zł. (styczeń 2012 r.), 400 zł. (marzec 2012 r.), 300 zł. (maj 2012 r.), - wydatki na zakup żywności i utrzymanie domu są sporadyczne i ograniczone do niezbędnego minimum (opłaty za energię elektryczną i gaz ponosi po połowie z siostrą), - obciążają ją zaległości w opłatach składek ubezpieczeniowych KRUS od 2006 r. (na dzień 3 kwietnia 2012 r. wynoszą one 7264 zł.), - dopłaty do gruntów rolnych z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w wysokości 1573 zł. przeznaczyła na zakup nawozów oraz paliwa do ciągnika rolniczego (stanowiącego współwłasność z siostrą); grunty te w wyniku zalewania utraciły urodzajność skutkującą znacznym zmniejszeniem uzyskiwanych plonów. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Dochodzone przez Z. S. prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata dotyczy jego przyznania w zakresie całkowitym, czego warunkiem w przypadku osoby fizycznej jest wykazanie braku możliwości poniesienia przez nią jakichkolwiek kosztów postępowania - art. 245 § 2 w/z z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a. Głównym wyznacznikiem możliwości wywiązania się z ustawowego obowiązku poniesienia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.) jest więc sytuacja materialna osoby wnioskującej, związana z uzyskiwanymi dochodami i ponoszonymi wydatkami oraz posiadanymi wartościowymi składnikami majątkowymi. W kontekście powyższego należy stwierdzić, że udzielone przez Z. S. informacje potwierdzają spełnienie przez nią powyższej przesłanki. Nie posiada ona żadnego stałego źródła dochodów, korzystając w zakresie zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych (zakup żywności, opału, wydatki związane z leczeniem) z systematycznego wsparcia właściwego dla niej miejscowo ośrodka pomocy społecznej. Swoich potrzeb w tym zakresie nie jest w stanie w pełni zaspokoić z posiadanej nieruchomości rolnej, stanowiącej oprócz domu jedyny wartościowy składnik jej majątku. Mimo że jest ona dla niej istotnym źródłem zaopatrzenia w żywność i na jej uprawę wydatkuje środki uzyskiwane tytułem dopłat rolniczych, możliwość jej pełnego i racjonalnego wykorzystania została mocno ograniczona w wyniku powodziowego zalewania gruntów. Trudności finansowe znajdują dobitne potwierdzenie w ciążących na niej wieloletnich zaległościach w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Przy braku jakichkolwiek oszczędności oraz możliwości pozyskania środków finansowych, sytuacja materialna Z. S. bez wątpienia nie pozwala jej na poniesienie związanych ze sprawą kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępcy prawnego z wyboru. Mimo wspólnego zamieszkiwania w jednym domu z siostrą M. S. – abstrahując od deklarowanego prowadzenia przez nie oddzielnych gospodarstw domowych - brak jest podstaw do uznania, że może liczyć na jej pomoc; analiza złożonego jednocześnie wniosku M. S. o przyznanie w analogicznym zakresie prawa pomocy także wskazuje na jej trudną sytuację materialną. Powyższe przesądza zatem o uznaniu zasadności wniosku Z. S., co pozostaje w ścisłym związku z celem instytucji prawa pomocy, jakim jest zapewnienie osobie wnioskującej szeroko rozumianego prawa do sądu i możliwości skorzystania bez względu na sytuację materialną z wszystkich przysługujących jej jako stronie postępowania uprawnień (sytuacja ta stanowi jedyny wyznacznik decydujący o przyznaniu bądź odmowie prawa pomocy). W tym stanie rzeczy, stwierdzając obiektywną niemożliwość wygospodarowania przez Z. S. środków na pokrycie chociażby części kosztów postępowania bez uszczerbku dla swojego utrzymania, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.