II SA/Rz 400/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Sp. z o.o. w likwidacji siedzibą w [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w [....] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za niezgodne z przepisami wyłączenie gruntów rolnych pod eksploatację kruszywa - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu w kwocie 100 000 zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie ustalenia opłaty za niezgodne z przepisami wyłączenie gruntów rolnych pod eksploatację kruszyw A. Sp. z o.o. w likwidacji złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Działający jej imieniem likwidator oświadczył, że Spółka nie posiada środków finansowych na poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych z uwagi na znaczną stratę finansową, zakończenie działalności oraz prowadzone postępowanie likwidacyjne. Kapitał zakładowy Spółki to 6 683 248,40 zł, brak jest środków trwałych, a strata za ostatni rok obrotowy według bilansu to 8 611 521,97 zł. Na trzech rachunkach bankowych Spółki znajdują się następujące kwoty: 771 926,07 zł, 2 101 369,68 zł oraz 58 253,83 zł. Wskazano także na zobowiązania Spółki w łącznej kwocie 78 164,47 zł, jak też należności od odbiorców w kwocie 1.530 518,15 zł. W dołączonym do wnioski piśmie wskazano, że dnia 29 czerwca 2015 r. otwarta została procedura likwidacyjna Spółki. Prowadzone postępowanie likwidacyjne Spółki ogranicza się do zaspokojenia wymagalnych wierzytelności, bowiem składniki materialne przedsiębiorstwa zostały już zbyte. Podkreślono, że wprawdzie na rachunkach bankowych znajdują się znaczne kwoty, jednak mają one zostać przeznaczone na spłatę wierzytelności. Podniesiono także, iż Sąd Okręgowy w Krakowie wydał przeciwko Spółce nakaz zapłaty dotyczący obowiązku uiszczenia kwoty 8 205 528 zł. Wprawdzie Spółka zgłosiła zarzuty, jednak bardzo prawdopodobne jest zasądzenie od niej wskazanej kwoty wraz z kosztami postępowania. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Prawo pomocy to wyjątkowa instytucja mająca na celu wspieranie osób i podmiotów, które z obiektywnych przyczyn nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów związanych z danym postępowaniem sądowym, w którym biorą udział. Wskazuje na to brzmienie art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wyjątkowość przedmiotowej instytucji widoczna jest zwłaszcza w przypadku, gdy wnioskodawcą jest osoba prawna bądź jednostka organizacyjna nieposiadająca takiego przymiotu. Takiemu bowiem podmiotowi prawo pomocy nie musi zostać przyznane nawet w wypadku spełnienia określonych w art. 246 § 2 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. przesłanek, a uwzględnienie wniosku pozostawione zostało uznaniu rozpoznającego go. Jeśli przedmiot wniosku stanowi prawo pomocy w zakresie częściowym, to przesłanką tą jest brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przy czym środki te to nie tylko środki finansowe, ale także kapitał zakładowy czy środki trwałe. Kapitał zakładowy Spółki 6 683 248,40 zł, natomiast obecnie Spółka nie dysponuje już środkami trwałymi. Już sama wysokość podanej wyżej kwoty znacznie przewyższa wielkość wpisu w niniejszej sprawie, jak też wymiar ewentualnych dalszych kosztów sądowych. Nadto, niezwykle istotne jest, że stan wszystkich podanych przez Spółkę jej rachunków bankowych wynosi 2 931 549,6 zł, która to kwota również znacznie przekracza wielkość wszystkich ewentualnych kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Brak jest zaś podstaw do przyznania pierwszeństwa w regulacji przez Spółkę należności cywilnoprawnych przed tymi o publicznoprawnym charakterze, na którą to okoliczność powołała się Spółka. Z tego samego powodu nie można jako argumentu uzasadniającego przyznanie prawa pomocy przyjąć okoliczności, że w stosunku do Spółki zapadł nakaz zapłaty na kwotę 8 205 528 zł, jako że powyższe zobowiązanie wynika z prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej. Konieczność regulowania zobowiązań cywilnoprawnych związanych z prowadzoną działalnością, nie może zaś uzasadniać sama w sobie zwolnienia z opłacenia należności publicznoprawnej, jaką jest obecnie wpis od skargi. Ponadto, szczególnie od osób biorących udział w postępowaniach sądowych w związku z prowadzoną przez siebie profesjonalną działalnością gospodarczą należy wymagać przezorności i zapobiegliwości w zakresie zdobycia środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym. Ze swej istoty wiąże się ona bowiem z ryzykiem ponoszenia wszelkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów sądowych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 czerwca 2008r., sygn. akt l GZ 147/08, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy też podkreślić, że kategorii dochodu w sensie podatkowym nie można utożsamiać z rzeczywistym wynikiem finansowym przedsiębiorstwa. Strata jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, a jej powstanie nie oznacza jeszcze przecież całkowitej utraty możliwości płatniczych, o czym świadczy przedstawiony wyżej stan rachunków bankowych Spółki (por. postanowienie NSA z 9.03.2011 r. II FZ 43/2011, publ.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Kwoty te wskazują zresztą na prowadzenie przez Spółkę działalności o znacznej dochodowości. Fakt, iż aktualnie prowadzona jest procedura likwidacyjna nie może uzasadniać przychylenia się do żądania wnioskodawcy, skoro dysponuje on środkami w wysokości pozwalającej na samodzielne sfinansowanie kosztów swojego udziału w niniejszym postępowaniu, a – jak już wyżej zaznaczono – nie istnieją żadne obiektywnie uzasadnione przyczyny, by priorytetowo potraktować zobowiązania cywilnoprawne Spółki związane z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą nastawioną na zysk dla wspólników. Należy jeszcze zwrócić uwagę, że strona ubiegająca się o prawo pomocy reprezentowana jest przez zawodowego pełnomocnika, którego udział w aktualnym stanie sprawy nie jest obligatoryjny w świetle odpowiednich zapisów P.p.s.a., a z którym z pewnością związane są określone wydatki. W takiej sytuacji, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że Spółka spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. Dlatego też orzeczono o odmowie zwolnienia jej od kosztów sądowych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.