II SA/Rz 400/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego -skargę oddala- Przedmiotem skargi M.H. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego , dalej "Kolegium", z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego. Wnioskiem z dnia 3 grudnia 2018 r. M.H. wystąpiła do Dyrektora MOPS o przyznanie jej zasiłku celowego specjalnego na zakup żywności w postaci diety cukrzycowej w kwocie 500 zł. W uzasadnieniu złożonego żądania zainteresowana wskazała, że jest osoba samotną, nie posiadającą dzieci, męża, rodziców. Źródłem jej utrzymania jest emerytura pracownicza w kwocie 1.203 zł (netto) ale do wypłaty otrzymuje tylko kwotę 845 zł. Ponadto wnosząca zaznaczyła, że nie posiada żadnego majątku, mieszka w lokalu o pow. użytkowej 26 m2, wydatki, które musi ponosić z otrzymywanej emerytury to: za użytkowany lokal, telefon, energię i spłatę kredytu - jest to kwota 589,11 zł, więc pozostaje jej kwota 255,89 zł na żywność i pozostałe potrzeby co uzasadnienia jej zdaniem złożony wniosek o przyznanie pomocy w kwocie 500 zł z przeznaczeniem na dietę cukrzycową. Wnosząca zaznaczyła, że z przyznanych środków będzie mogła zakupić stosownie do diety cukrzycowej do 31.12.2018 r. Po przeprowadzeniu w dniu 21.12.2018 r. u wnioskodawczym aktualizacji wywiadu środowiskowego działający z upoważnienia Prezydenta Miasta [....] Kierownik Sekcji Realizacji Świadczeń decyzją z dnia [...].12.2018 r. Nr [...] przyznał M.H. pomoc pieniężną w formie zasiłku celowego specjalnego w kwocie 250 zł z przeznaczeniem na zakup żywności w postaci diety cukrzycowej i jednocześnie odmówił przyznania pomocy pieniężnej w formie zasiłku celowego specjalnego w kwocie 500 zł z przeznaczeniem na zakup żywności w postaci diety cukrzycowej. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ wskazał, że dochód wnoszącej z miesiąca listopada 2018 r. to kwota 1.289,59 zł. W świetle wykazanych potrzeb przez wnioskodawczynię oraz potwierdzonych wydatków - w ocenie organu - zasadnym pozostaje przyznanie wnioskowanej pomocy w wys. 250 zł, gdyż pomoc społeczna ma udzielać jedynie wsparcia w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych i zabezpieczenia najpilniejszych potrzeb bytowych, a nie dostarczać środków finansowych na zaspokojenie wszystkich potrzeb i oczekiwań osób ubiegających się o pomoc. W ocenie organu wnioskowana kwota 500 zł jest zbyt wygórowana. Z powyższą decyzją nie zgodziła się M.H. i w odwołaniu do Kolegium wskazała, że kwota potrzebna jej na zakup produktów odpowiednich do diety cukrzycowej w miesiącu grudniu to 500 zł z terminem wypłaty do 15.12.2018 r., gdyż do tego dnia może przeżyć skromnie. Do wskazanego terminu niezbędną żywność - jak podkreśliła odwołująca - zakupiła z emerytury otrzymanej za miesiąc grudzień (845 zł ). Ponadto zainteresowana zarzuciła pracownikom MOPS [....] opieszałość w rozpatrzeniu wniosku z dnia 3.12.2018 r., gdyż pracownicy przeprowadzili wywiad środowiskowy dopiero 21.12.2018 r. nie biorąc pod uwagę kończącą się jej żywność przeznaczona dla cukrzyków. Dodatkowo odwołująca zarzuciła brak szczegółowej informacji w zakresie dokumentów, które winna przedłożyć aby uzyskać wnioskowaną pełną pomoc. Kolegium działając na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej "k.p.a.") w związku z art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1508 ze zm., dalej "u.p.s.") utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Podstawę materialno-prawną badanej decyzji stanowi art. 41 pkt 1 u.p.s. Stosownie do regulacji prawnej zawartej w tym przepisie w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe' może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. W badanej sprawie bezspornym jest, że M.H. uzyskała w miesiącu poprzedzającym datę złożenia wniosku tj. w miesiącu listopadzie 2018 r. dochód w wysokości 1.298,59 zł, który obejmował: emeryturę wraz z dodatkami w wysokości 1.433,48 zł brutto (podatek 101,00 zł, ubezpieczenie zdrowotne 129,01 zł, zajęcie komornicze 358,37 zł, dodatek mieszkaniowy 74,77 zł, dodatek energetyczny 11,35 zł). Uzyskiwany dochód przez w/w wyklucza możliwość przyznania jej obligatoryjnego zasiłku celowego. Świadczenia z pomocy społecznej co do zasady przyznawane są osobom, których dochody nie przekraczają kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Specjalny zasiłek celowy wyróżnia się tym, ze jest przyznawany osobom, które wymagają wsparcia, choć ich dochody wykraczają poza kryterium dochodowe. Biorąc pod uwagę szczególny charakter wsparcia i ograniczone środki publiczne na realizację zadań w zakresie pomocy społecznej, co sprawia, że musi ona trafić do osób najbardziej potrzebujących. Specjalny zasiłek celowy jest traktowany jako świadczenie wyjątkowe, które może być przyznane w sytuacjach nadzwyczajnych. Szczególne przypadki o jakich mowa w art. 41 ustawy muszą być tak wyraźne i odbiegające od sytuacji osób spełniających kryterium dochodowe, że uzasadniają przyznanie tej szczególnej pomocy, co w konsekwencji prowadzi do zrównania sytuacji osób osiągających dochody przekraczające przyjęty przez ustawodawcę próg dochodowy z sytuacją osób, które takich dochodów nie uzyskują. Specjalny zasiłek celowy ma być wsparciem przyznawanym w sytuacjach nagłych i nieprzewidywalnych. Odwołująca nie wykazuje takich nagłych i nieprzewidywalnych zdarzeń w zakresie odnoszącym się do jej stanu zdrowia. Z ustaleń organu wynika, że zainteresowana korzysta z pomocy w utrzymaniu mieszkania, pobiera dodatek energetyczny, ale posiada zajęcia komornicze i spłaca zaciągnięte kredyty domagając się jednocześnie od organu zabezpieczenia środków finansowych na dietę cukrzycową. Mając na względzie wskazane potrzeby przez zainteresowaną organ uznał, że kwota 250 zł (przyznawana praktycznie w każdym miesiącu, gdyż odwołując co miesiąc składa wnioski o przyznanie specjalnego zasiłku celowego na dietę cukrzycową i leki) w części pokryje potrzeby wnioskodawczym. Nie znajdują uzasadnienia żądania złożone przez zainteresowaną co do przyznania wskazanej pomocy w określonej przez nią wysokości i w wyznaczonym terminie. Na podkreślenie zasługuje fakt, iż środki z pomocy społecznej nie mogą stanowić dodatkowego źródła dochodu, gdyż jest to sprzeczna z ogólnymi zasadami pomocy społecznej. Odnosząc się do argumentacji odwołania w zakresie nieprzestrzegania przez pracowników socjalnych terminów przeprowadzenia wywiadów środowiskowych wyjaśnić należy, że stosownie do treści art. 107 ust. 4 ustawy w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie sporządza się aktualizację wywiadu. Wywiad przeprowadza się w terminie 14 dni roboczych od dnia powzięcia wiadomości o konieczności jego przeprowadzenia. Skoro wniosek odwołująca złożyła w organie w dniu 3.12.2018 r. o przyznanie pomocy to 14-dniowy termin przeprowadzenia wywiadu licząc tylko dni robocze wypadł w dniu 21 grudnia i w tym dniu pracownik socjalny przeprowadził aktualizację wywiadu. W związku z powyższym Organ nie znalazł podstaw do kwestionowania terminu sporządzenia wywiadu. W ocenie organu II instancji badana decyzja nie została podjęta z przekroczeniem granic uznania administracyjnego, organ przyznając wnioskodawczym specjalny zasiłek celowy z przeznaczeniem na pokrycie kosztów zakupu produktów odpowiednich dla diety cukrzycowej w kwocie 250 zł wziął pod uwagę pilną potrzebę zakupu takiej żywności, mimo że zainteresowana nie wykazała nagłych, nieprzewidywalnych zdarzeń w zakresie odnoszącym się do jej stanu zdrowia. M.H. w skardze na opisaną na wstępie decyzję podała, ze żądana przez nią kwota 500 zł jest zgodna ze schematem produktów spożywczych dla cukrzyka, których zakup generuje koszt 991 zł miesięcznie. Przedłożyła do organu zarówno zaświadczenie lekarskie od lekarza diabetologa, wykaz produktów do konsumpcji, a także fakturę na zakup żywności i na leki. Przy swoim dochodzie wynoszącym 845 zł kwotę 589, 11 zł przeznacza na opłaty. Na żywność i leki pozostaje jej 255, 89 zł. Kolegium odmawiając jej przyznania wnioskodawcę kwoty pozbawia ją możliwości leczenia. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Sąd administracyjny rozpoznając skargę bada zgodność z przepisami prawa kontrolowanego rozstrzygnięcia organu. Może uwzględnić skargę tylko wówczas gdy dopatrzy się naruszenia prawa procesowego lub materialnego w stopniu określonym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302). Sąd rozpoznając skargę nie jest związany jej zarzutami ani powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia objętego kontrolą jest przepis art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1508). Stosownie do tej regulacji prawnej w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nie przekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego. Bezspornym jest, że skarżąca w miesiącu poprzedzającym datę złożenia wniosku, tj. w listopadzie 2018 r. uzyskała dochód w wysokości 1 298,59 zł, który obejmował emeryturę, skarżąca prowadzi gospodarstwo jednoosobowe. Świadczenia z pomocy społecznej są przyznawane osobom, których dochody nie przekraczają kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy. Świadczenie z art. 41 pkt 1 ustawy w postaci specjalnego zasiłki celowego przyznawane jest osobom, które wymagają wsparcia choć ich dochody przekraczają kryterium dochodowe. Uwzględniając fakt, iż świadczenia z pomocy społecznej mają szczególny charakter wsparcia, a organy mają ograniczone środki na realizację tych zadań muszą wobec tego środki te trafić do osób najbardziej potrzebujących. Specjalny zasiłek celowy to świadczenie mające charakter wyjątkowy a świadczenie to może być przyznane w sytuacjach nadzwyczajnych. Decyzja ta ma charakter decyzji uznaniowej. Oznacza to, iż ustawodawca określając przesłanki przyznania tego świadczenia określił je jako szczególnie uzasadnione przypadki. Oznacza to, iż kontrola sądu sprowadza się do oceny czy przesłanka ta została spełniona. Szczególne przypadki, o których mowa w art. 41 ustawy muszą być wyraźne. W przedmiotowej sprawie skarżąca złożyła wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku celowego w kwocie 500 zł, uzasadniając to dietą cukrzycową. Organ przyznał skarżącej specjalny zasiłek celowy w kwocie 250 zł. Decyzja organu została wyczerpująco uzasadniona i nie ma cech dowolności, a tylko wówczas skarga mogła być uwzględniona. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) Sąd skargę oddalił.