II SA/Rz 400/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Mazur - Selwa po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2020 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. R. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...] w przedmiocie uznania ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie za nieuzasadnione. postanawia odrzucić skargę. Przedmiotem skargi jest postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie uznania ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie za nieuzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W kontekście tak zakreślonej kognicji sądów administracyjnych konieczne jest rozstrzygnięcie, czy zaskarżone postanowienie mieści się w katalogu ww. aktów podlegających kontroli sądowej. Nie może budzić wątpliwości, że zaskarżony akt z uwagi na swój charakter prawny nie odpowiada przesłankom art. 3 § 2 pkt 1, 3 i 4 p.p.s.a. Z tej przyczyny do rozważenia pozostają przesłanki art. 3 § 2 pkt 2 dopuszczające sądową kontrolę aktu administracyjnego. Z treści art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., wynika, że podstawową przesłanką warunkującą zaskarżenie postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym do sądu administracyjnego jest to, czy służy na nie zażalenie chyba, że postanowienie kończy postępowanie lub rozstrzyga sprawę co do istoty. Sporne postanowienie zostało wydane na podstawie art. 37 § 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: "K.p.a."). Ponaglenie wymienione w ww. przepisie jest środkiem ochrony praw strony w postępowaniu administracyjnym. Ponaglenie to przysługuje na czynność organu administracji, która w tym wypadku będzie przybierała postać milczenia administracji. Istotą rozwiązania przyjętego w Kodeksie postępowania administracyjnego jest spełnienie dwóch celów. Po pierwsze, organ rozpatrujący ponaglenie wskazuje, czy organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, stwierdzając jednocześnie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przypadku stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości: a) zobowiązuje organ rozpatrujący sprawę do załatwienia sprawy, wyznaczając termin do jej załatwienia, jeżeli postępowanie jest niezakończone, b) zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności lub przewlekłości, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających bezczynności lub przewlekłości w przyszłości. Po drugie, organ wyższego stopnia zostaje poinformowany o uchybieniach w pracy organu niższego stopnia. Natomiast w razie uznania ponaglenia za nieuzasadnione organ rozpatrujący ponaglenie winien orzec w tym przedmiocie w formie postanowienia. Postanowienie to nie kończy postępowania w sprawie, nie rozstrzyga jej co do istoty ani też nie podlega zaskarżeniu zażaleniem (art. 141 § 1 K.p.a.). Stanowisko organu wyższego stopnia wyrażone w formie postanowienia ma charakter wpadkowy (incydentalny) i nie rozstrzyga sprawy. Jest wyłącznie czynnością nadzorczą, na którą nie przysługuje środek zaskarżenia (zażalenie). Tego rodzaju postanowienie nie mieści się zatem w kategorii postanowień o których mowa w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., a zatem nie przysługuje również na taki akt skarga do sądu administracyjnego (postanowienie NSA z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt I OSK 306/05, to i wszystkie powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach orzeczenia.nsa.gov.pl). To, że przepisy wskazują na formalizm ponaglenia, nie oznacza, że ponaglenie stanowi tryb instancyjny, jak ma to miejsce w przypadku zażalenia lub odwołania. Te ostatnie środki zaskarżenia wymagają merytorycznego rozpatrzenia, aby warunek dopuszczalności skargi określony w art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. został spełniony. W przypadku rozpatrzenia ponaglenia, wydanie przez organ postanowienia na podstawie art. 37 § 6 k.p.a., nie oznacza natomiast możliwości zaskarżenia tego postanowienia do sądu administracyjnego, gdyż skardze przewidzianej w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. podlega bezczynność organu bądź przewlekłe prowadzenie postępowania. Skoro sposób rozpatrzenia ponaglenia nie daje podstaw do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, to w konsekwencji należy przyjąć, że także oczekiwanie na wypowiedzenie się co do zasadności ponaglenia nie może być warunkiem dopuszczalności skargi w rozumieniu art. 52 § 1 p.p.s.a. ( Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 3092/19). W przypadku rozpatrzenia ponaglenia, wydanie przez organ postanowienia na podstawie art. 37 § 6 k.p.a. nie oznacza możliwości zaskarżenia tego postanowienia do sądu administracyjnego. Skardze bowiem podlega zaniechanie przez organ wykonania obowiązku procesowego, nie zaś rozstrzygnięcie załatwiające ponaglenie ( Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 2019 r. II OSK 2011/19 ). Z tych przyczyn skarga jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu, o czym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Na podstawie art 222 p.p.s.a. Sąd odstąpił od wzywania do uiszczenia wpisu od skargi.