II SA/Rz 401/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2014 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku G. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. G. P. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy terenu wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata wskazując, że nie jest w stanie uiścić tego rodzaju wydatku ze względu na brak środków finansowych. Z wniosku, jak też odpowiedzi udzielonej przez stronę w związku z wezwaniem jej do podania dodatkowych danych wynika, że wnioskodawczyni wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z matką (90 lat). Obie wymagają leczenia, przy czym w wypadku skarżącej wiąże się to z kwotą ok. 300 zł miesięcznie. Od kwietnia 2013 r. do chwili obecnej skarżąca poniosła natomiast wydatek w wysokości 3000 zł z tytułu leczenia matki (na dowód czego przedłożyła faktury VAT opiewające na łączną kwotę ok. 2580 zł za okres od stycznia do kwietnia 2014 r.). Na majątek rodziny składają się dom (96 m.kw.) oraz mieszkanie (48 m.kw.). Wnioskodawczyni utrzymuje się z emerytury wynoszącej ok. 2105 zł netto, natomiast renta jej matki to ok. 2360 zł netto. Miesięczne wydatki rodziny to: 130 zł (gaz), 210 zł (energia elektryczna), 630 zł (czynsz mieszkaniowy), 100 zł (podatek od nieruchomości), 68 zł (utrzymanie samochodu Volkswagen Golf z 1990 r.), 143 zł (telefony). Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono, co następuje: G. P. domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, a więc przyznania prawa pomocy w całkowitym zakresie, o czym przesądza treść art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), określanej w dalszej części jako "P.p.s.a.". W świetle z kolei brzmienia art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w takich właśnie granicach następuje w razie wykazania przez wnioskującego o nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Częściowe natomiast uwzględnienie żądania uwarunkowane jest wykazaniem przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Regulacje powyższe w połączeniu z obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą ponoszenia przez strony kosztów tego postępowania (art. 199 P.p.s.a.) nakazują wywieść, że instytucja prawa pomocy ma wyjątkowy charakter. Ma ona za zadanie, zwłaszcza, gdy przyznawana jest w pełnym wymiarze, wsparcie osób ubogich tzn. takich, które nie dysponują jakimikolwiek środkami finansowymi bądź też posiadają je w ilości niewystarczającej do pokrycia kosztów swego udziału w danym postępowaniu. Z informacji przedstawionych przez G. P. nie wynika, że poza jej możliwościami płatniczymi leży poniesienie związanych z niniejszym postępowaniem wydatków. Świadczy o tym porównanie dochodu, którym wyżej wymieniona co miesiąc dysponuje (ok. 4460 zł) z podanymi przez nią miesięcznymi płatnościami (ok. 1830 zł). Z powyższego wynika różnica w wysokości ok. 2600 zł, którą należy uznać za wystarczającą tak na wyżywienie dwuosobowej rodziny skarżącej (podane wyżej comiesięczne wydatki strony nie obejmowały takiej pozycji), jak i na pokrycie kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego zastępcy prawnego. Taką samą konkluzję można wyprowadzić nawet przy przyjęciu wyższej (tzn. ok. 7700 zł rocznie, a 645 zł miesięcznie) niż wskazana przez skarżącą we wniosku kwota 3000 zł (tj. 250 zł miesięcznie) z tytułu rocznego leczenia jej matki. Taka wyższa wartość wynika bowiem z przedłożonych faktur VAT dokumentujących zakup leków i produktów do pielęgnacji chorego (dokumenty te opiewały na kwotę ok. 2580 zł i dotyczyły okresu od stycznia do kwietnia 2014 r., a zatem miesięcznie ok. 645 zł). Przedmiotowa różnica wynosi wówczas ok. 2200 zł (4460 zł – 2225 zł), z której to kwoty także możliwe jest utrzymanie dwóch osób (wyżywienie) oraz pokrycie kosztów postępowania. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że koszty sądowe, których poniesienie obecnie warunkuje nadanie skardze G. P. dalszego biegu to kwota 500 zł. Dalsze natomiast wydatki tego rodzaju mogą, lecz nie muszą się pojawić na następnych etapach postępowania, a poza tym będą już niższe (najbardziej prawdopodobne to 100 zł za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem w razie oddalenia skargi oraz 250 zł z tytułu wpisu od ewentualnej skargi kasacyjnej). Ponadto, obecność profesjonalnego pełnomocnika (tj. w osobie adwokata) nie jest w świetle unormowań P.p.s.a. konieczna na aktualnym etapie sprawy. Nie można także pominąć, że skarżąca posiada dwie nieruchomości tj. dom oraz mieszkanie, a zatem jej potrzeby bytowe są zaspokojone, a ponadto z tego też powodu z pewnością nie można jej zaliczyć do osób ubogich, dla których przeznaczona jest instytucja całkowitego prawa pomocy - art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W kontekście powoływanego wyżej brzmienia art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. należy z kolei podnieść, że wnioskodawczyni nie wskazała także, w jaki sposób przejawiłby się uszczerbek w utrzymaniu własnym i matki w razie konieczności samodzielnego sfinansowania kosztów udziału w niniejszej sprawie, skoro wszelkie wydatki związane tak z wyżywieniem, jak i leczeniem oraz mieszkaniem i domem, a także samochodem czy trzema telefonami są przez nią bez trudu ponoszone ze stosunkowo wysokich źródeł dochodu rodziny. Mając zatem to wszystko na uwadze uznano, że G. P. nie wykazała, że nie jest w stanie wygospodarować środków finansowych, tak na poniesienie kosztów sądowych, jak i na uiszczenie wynagrodzenia pełnomocnika. Przeciwnie, podane przez nią zestawienie comiesięcznych dochodów i wydatków wskazuje na niewątpliwą możliwość samodzielnego sfinansowania swego udziału w postępowaniu także za pośrednictwem adwokata i to bez uszczerbku w tzw. koniecznym utrzymaniu, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Podstawę orzeczenia stanowi art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.