II SA/Rz 401/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego -skargę oddala- Przedmiotem skargi M.H. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, dalej "Kolegium", z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego. Wnioskiem z dnia 3 stycznia 2018 r M.H. wystąpiła do Dyrektora MOPS w [...] o przyznanie jej zasiłku celowego specjalnego na miesiąc styczeń 2019 r. w kwocie 500 zł na dietę cukrzycową oraz leki. W uzasadnieniu złożonego wniosku wnosząca wskazała, że jest osobą samotną, utrzymuje się z emerytury, której kwota netto wynosi 1.203 zł, z której dokonywane są potrącenia komornicze - 358 zł i do wypłaty otrzymuje jedynie 845 zł co miesiąc, dodatkowy dochód to dodatek mieszkaniowy i dodatek energetyczny, użytkuje lokal o pow. 26 m2. Ponadto wnioskodawczym wskazała, że z otrzymywanej emerytury pokrywa wydatki mieszkaniowe - 223,02 zł, opłaty za telefon - 30 zł, rata kredytowa - 278 zł, łącznie stanowi to kwotę 534,08 zł i po uregulowaniu tych zobowiązań z emerytury pozostaje jej kwota 310,92 zł. Pozostałą kwotę emerytury musi przeznaczyć na wykup leków (100 zł), na zakup produktów żywnościowych przeznaczonych dla "cukrzyków" i na środki czystością pozostaje jej niewiele ponad 210 zł. Brak środków finansowych na zakup produktów żywnościowych uzasadnia - zdaniem zainteresowanej złożony wniosek o przyznanie wnioskowanej pomocy w wys. 500 zł z terminem realizacji styczeń 2019 r. W oparciu o przeprowadzoną w dniu 21.12.2018 r. aktualizację wywiadu środowiskowego u wnioskodawczyni decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] Kierownik Sekcji Realizacji Świadczeń odmówił M.H. przyznania zasiłku celowego specjalnego na zakup żywności w postaci diety cukrzycowej z terminem realizacji w miesiącu styczniu 2019 r. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ zacytował regulacje prawne zawarte w art. 8 ust. 1, art. 39 ust. 1 i ust. 2, art. 8 ust. 11 pkt 1 i pkt 2 i art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1508 ze zm., dalej "u.p.s."), a ponadto zaznaczył, że zainteresowana decyzją z dnia [...].12.2018 r. otrzymała pomoc w formie zasiłku celowego specjalnego z przeznaczeniem na zakup żywności w postaci diety cukrzycowej w kwocie 250 zł i przyznaną pomoc zainteresowana odebrała w dniu 24.12.2018 r. W ocenie organu zabezpieczona została pomoc wnioskodawczym we wskazanym zakresie a na Ośrodku nie ciąży obowiązek zaspokojenia wszystkich potrzeb bytowych zgłoszonych przez M.H. niezbędnych do jej utrzymania. Końcowo organ poinformował zainteresowaną, że w przypadku trudności w zabezpieczeniu swoich potrzeb w miesiącu styczniu 2019 r. może złożyć wniosek o udzielenie pomocy. Z powyższą decyzją nie zgodziła się M.H. i w ustawowym terminie złożyła od niej odwołanie do Kolegium. Odwołująca podniosła, że MOPS w [...] nie przestrzega ustawy, gdyż na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego u wnioskodawcy ustawa o pomocy społecznej przewiduje 14 dni, ponadto organ nie uznaje jej pisma z dnia 24.12.2018 r., które było odpowiedzią na pismo informujące o zakończeniu postępowania a ponadto - zdaniem wnoszącej - organ nie przyznając jej oczekiwanej pomocy pozostawił ją - jako cukrzyka - od dnia 10.01.2019 r. bez środków do życia. Wg odwołującej organ mając rozliczenie dokonanych zakupów za kwotę 250 zł winien uznać, że zakupiona żywność wystarczy jej tylko do 10.01.2019 r. Kolegium działając na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej "k.p.a.") w związku z art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 41 pkt 1 u.p.s. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Bezspornym w badanej sprawie pozostaje fakt, iż wnioskodawczym posiada własne stałe źródło dochodu tj. emeryturę, która wraz z pobieranym dodatkiem mieszkaniowym i dodatkiem energetycznym tworzy miesięczny dochód zainteresowanej w kwocie 1.289,30 zł. Jest to kwota znacznie wyższa niż ustawowe kryterium dochodowe przewidziane dla 1 osoby tj. kwotę 701 zł. Skoro uzyskiwane dochody nie uprawniają jej do przyznania obligatoryjnej pomocy ze środków opieki społecznej organ może zastosować wobec zainteresowanej kryterium przyznania pomocy przewidziane w art. 41 ust. 1 ustawy. Oznacza to, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiedni kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. "Szczególnie uzasadniony przypadek" uzasadniający przyznanie specjalnego zasiłku celowego z art. 41 u.p.s. - ma miejsce wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny, ponad wszelką wątpliwość bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczaj drastyczna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika, że zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych ani nawet zdarzeń nadzwyczajnych. W świetle powyższych wyjaśnień i interpretacji Kolegium nie podzieliło stanowiska odwołującej, że organ pozostawił ją jako "cukrzyka" bez środków do życia. Sama zainteresowana posiadając własne źródło dochodu musi zabezpieczeń swoje potrzeby w zakresie diety cukrzycowej a nie przerzucać ten obowiązek na organ w sytuacji, gdy z własnych dochodów pokrywa zobowiązania komornicze i spłaca raty zaciągniętego kredytu nie na potrzeby związane z wyżywieniem czy zakupem leków. Organ nie jest zobowiązany do przyznania wnioskodawczyni pomocy za każdym razem a tym bardziej nie musi przyznać jej w żądanej wysokości i to w sposób ciągły, zwłaszcza w sytuacji, gdy wnioskodawczyni posiada stały dochód w postaci emerytury i korzysta także z dopłat do mieszkania i energii elektrycznej. Nie bez znaczenia dla rozpatrywanej sprawy pozostaje również fakt, iż zainteresowana nie wykazała nadzwyczajnych i szczególnych okoliczności uzasadniających przyznanie jej pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego. Badana decyzja nie narusza prawa, nie narusza granic uznania administracyjnego a wnioskodawczyni musi bardziej rozsądnie dysponować środkami pieniężnymi z otrzymywanej emerytury alby móc zabezpieczać swoje potrzeby w zakresie wydatków na żywność potrzebną osobie dotkniętej cukrzycą. Comiesięczne składanie wniosku na zakup żywności w postaci diety cukrzycowej potwierdza, że zainteresowana traktuje środki pomocy społecznej jako dodatkowe stałe źródło dochodu - co w świetle uregulowań ustawowych jest niedopuszczalne. Argumenty odwołania w zakresie naruszenia przepisów ustawy przez pracowników socjalnych przy przeprowadzeniu wywiadu nie zasługują na uwzględnienie, gdyż wywiad środowiskowy poprzedzający wydanie kwestionowanego rozstrzygnięcia został przeprowadzony w terminie jaki przewidują przepisy prawa a w szczególności rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 sierpnia 2016 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz.U. z 2017r ., poz. 1788). Zgodnie z § 2 tegoż rozporządzenia wywiad przeprowadza się w terminie 14 dni roboczych od dnia powzięcia wiadomości o konieczności jego przeprowadzenia. Biorąc pod uwagę datę złożenia wniosku (3 grudnia 2018 r.) i licząc od 4 grudnia 2018 r. 14 dni roboczych ostateczny termin obligujący pracowników socjalnych do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego upłynął w dniu 21 grudnia 2018 r. a więc pracownicy socjalni nie przekroczyli terminu sporządzenia wywiadu i nie było potrzeby składania wniosku w grudniu wniosku o jego realizację w styczniu. Skutek takiego działania wnioskodawczyni wymusił na organie odmowę przyznania pomocy z uwagi na to, że organ zrealizował identyczny wniosek zainteresowany określając termin realizacji grudzień 2018r. M.H. w skardze na opisaną na wstępie decyzję podała, że żądana przez nią kwota 500 zł jest na zakup produktów spożywczych w ramach diety cukrzycowej stanowi jedynie część całkowitej sumy, jaką musi na ten zakup przeznaczyć, a wynoszącej 991 zł miesięcznie. Jej wydatki wynoszą 534, 48 zł. Kolegium przyjęło, że na zakup leków wydaje 100 zł. Pozostaje jej kwota 210 zł na zakup żywności. W niektórych miesiącach musi z tej kwoty opłacić energię elektryczną na co przeznacza od 60, 00 zł do 100 zł. W jej ocenie Kolegium powinno sobie zdawać sprawę, że przyznania kwota 250 zł nie zaspokaja i nie zabezpiecza jej potrzeb na styczeń 2019 r. Wyżej wymienioną kwotę przeznaczyła na zakup żywności w grudniu 2018 r., na co przedstawiła fakturę. Decyzja zawiera nieścisłości: na 1 stronie wyliczono jej dochód na kwotę 845 zł, a na 3 stronie 1289, 30 zł. Podtrzymała stanowisko o przekroczeniu przez organ terminu do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Skoro wniosek został złożony w dniu 3 grudnia 2018 r. to termin upływał z dniem 17 grudnia 2018 r., a nie jak wskazano w decyzji w dniu 21 grudnia 2018 r. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Sąd administracyjny rozpoznając skargę bada zgodność z przepisami prawa kontrolowanego rozstrzygnięcia organu. Może uwzględnić skargę tylko wówczas gdy dopatrzy się naruszenia prawa procesowego lub materialnego w stopniu określonym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302). Sąd rozpoznając skargę nie jest związany jej zarzutami ani powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia objętego kontrolą jest przepis art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1508). Stosownie do tej regulacji prawnej w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nie przekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego. Bezspornym jest, że skarżąca w miesiącu poprzedzającym datę złożenia wniosku, tj. w listopadzie 2018 r. uzyskała dochód w wysokości 1 298,59 zł, który obejmował emeryturę, skarżąca prowadzi gospodarstwo jednoosobowe. Świadczenia z pomocy społecznej są przyznawane osobom, których dochody nie przekraczają kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy. Świadczenie z art. 41 pkt 1 ustawy w postaci specjalnego zasiłki celowego przyznawane jest osobom, które wymagają wsparcia choć ich dochody przekraczają kryterium dochodowe. Uwzględniając fakt, iż świadczenia z pomocy społecznej mają charakter wsparcia szczególny i mają ograniczone środki na realizację tych zadań muszą one trafić do osób najbardziej potrzebujących. Specjalny zasiłek celowy to świadczenie mające charakter wyjątkowy a świadczenie to może być przyznane w sytuacjach nadzwyczajnych. Decyzja ta ma charakter decyzji uznaniowej. Oznacza to, ż ustawodawca określając przesłanki przyznania tego świadczenia określił je "w szczególnie uzasadnionych przypadkach". Oznacza to, iż kontrola sądu sprowadza się do oceny czy przesłanka ta została spełniona. Szczególne przypadki, o których mowa w art. 41 ustawy muszą być wyraźne. W przedmiotowej sprawie skarżąca złożyła wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku celowego w kwocie 500 zł, uzasadniając to dietą cukrzycową. Organ decyzją z dnia [...].12.2019 r. przyznał skarżącej specjalny zasiłek celowy w kwocie 250 zł. Wobec tego ze względu na ilość osób potrzebujących pomocy sytuacja skarżącej nie spełnia przesłanki z art. 41 ustawy. Decyzja organu została wyczerpująco uzasadniona i nie ma cech dowolności, a tylko wówczas skarga mogła być uwzględniona. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) Sąd skargę oddalił.