II SA/Rz 402/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Śliwa po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2013 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2013r. znak: [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W sprawie ze swej skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2013 r. znak: [...] stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Marszałka Województwa [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. znak: [...] w przedmiocie uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy, J. S. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Wskazał, że sam prowadzi gospodarstwo domowe. Mieszka w domu o powierzchni 90 m.kw., utrzymując się z emerytury w wysokości 1300 zł. Jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 1,30 ha. Postanowieniem z dnia 16 maja 2013 r. Referendarz sądowy w tut. Sądzie zwolnił skarżącego od kosztów sądowych w ½ części, odmawiając w pozostałym zakresie uwzględnienia wniosku. W ustawowym siedmiodniowym terminie J. S. złożył sprzeciw od powyższego orzeczenia, podając, że remontuje dom, w tym musi naprawić dach oraz poprawić ogrodzenie. Celem pełnego ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego Sąd wezwał go o podanie następujących danych: średniej wysokości miesięcznych wydatków przeznaczanych na swoje utrzymanie, w tym na zakup żywności, lekarstw, średniej wysokości miesięcznych wydatków na utrzymanie domu z wyszczególnieniem przy tym wydatków na opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, kanalizację, telefon, wskazanie wysokości wszelkich innych obciążających domowy budżet wydatków, jak też do przedłożenia wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za okres od 1 marca 2013 r. do daty wykonania niniejszego wezwania. Na podanie powyższych informacji wyznaczono termin siedmiu dni oraz wskazano, że niewykonanie wezwania skutkować będzie rozpoznaniem wniosku o przyznanie prawa pomocy na podstawie dotychczas przedstawionych danych. W wezwaniu zaznaczono równocześnie, że żądane dane należy podać w postaci umożliwiającej ich odczytanie. Dotychczas nadsyłane do tut. Sądu pisma skarżącego były bowiem w dużej części nieczytelne. W złożonym w wyznaczonym terminie piśmie J. S. podniósł, że ma chory kręgosłup. Nadto jest stroną w wielu sprawach sądowych, co wiąże się z wydatkami. Zwrócił także uwagę, iż jest zadłużony na kwotę 10 000 zł. W związku z tą ostatnią informacją Sąd wezwał wnioskodawcę do wykazania stosownymi dokumentami istnienia, tytułu i wysokości wskazanego zadłużenia, wyznaczając termin 7 dni pod rygorem rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w oparciu o przedstawione dotychczas dane. W odpowiedzi J. S. nadesłał dwa pisma z nieczytelną treścią. Do jednego z nich dołączył ulotkę stanowiącą reklamę podmiotu: Kasa [...], zachęcającą do zaciągania pożyczek. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W związku z faktem, iż J. S. w siedmiodniowym ustawowym terminie zaskarżył w drodze sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego w tut. Sądzie, utraciło ono moc w świetle brzmienia art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." W takiej sytuacji, sprawa zainicjowana wnioskiem J. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w całości, podlega rozpoznaniu przez Sąd na nowo. Przedmiotowy wniosek dotyczy przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie, zgodnie z art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. Może ono zostać przyznane w takim zakresie, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co wynika z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Brzmienie powyższych regulacji oraz art. 199 P.p.s.a. - zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej - wskazuje, że instytucja prawa pomocy ma wyjątkowy charakter i może znaleźć zastosowanie jedynie w takich przypadkach, gdzie mimo ograniczenia wydatków do niezbędnego minimum, strona nie jest w stanie wygospodarować środków niezbędnych do pokrycia kosztów postępowania sądowego. Chodzi więc tutaj o osoby ubogie, które po wydaniu środków pieniężnych na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych (tj. jedzenia, mieszkania, leczenia) nie dysponują już środkami, które mogłyby być wydatkowane na pokrycie kosztów prowadzonego przed sądem postępowania. Wykazanie, że strona znajduje się w tego rodzaju sytuacji należy do osoby składającej wniosek o przyznanie jej prawa pomocy. Zobowiązana jest ona zatem do dokładnego przedstawienia swojej sytuacji rodzinno-materialnej celem umożliwienia jej oceny Sądowi. J. S., zdaniem Sądu, nie wykazał zgodnie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie, tzn., że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Przede wszystkim należy zaznaczyć, że w zasadzie wszystkie pochodzące od wyżej wymienionego pisma są w całości, a przynajmniej w dużej części nieczytelne. Uniemożliwia to Sądowi dokładną ocenę sytuacji składającego wniosek. Nadto, skarżący nie zastosował się do skierowanych do niego wezwań i nie wskazał w sposób szczegółowy ponoszonych przez siebie wydatków (Sąd w każdym razie nie doszukał się w treści pism skarżącego takich dających się odczytać danych). Powołując się z kolei na posiadane zadłużenie, nie przedstawił dokumentu potwierdzającego jego istnienie i zakres. Za spełnienie wezwania w tym zakresie nie można bowiem uznać przedłożenia ulotki stanowiącej reklamę podmiotu: Kasa [...]. Należy ponadto zwrócić uwagę, że J. S. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, co oznacza że uzyskiwaną kwotę świadczenia emerytalnego może przeznaczyć w całości na swoje potrzeby. Nadto wnioskodawca ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Posiada także nieruchomość rolną o powierzchni 1,30 ha. Z jego oświadczenia wynika, że ma chory kręgosłup, lecz nie wskazał jednocześnie, czy i jakie wydatki się z tym wiążą. Trzeba mieć także na uwadze, że wpis w niniejszej sprawie wynosi 100 zł, zaś ewentualne następne wydatki tytułem kosztów sądowych mogą wynieść 200 zł (w tym 100 zł - opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem w razie oddalenia skargi oraz 100 zł – wpis od skargi kasacyjnej). Mając powyższe na uwadze Sąd odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, działając na podstawie art. 260 w zw. z art. 244 § 1, art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.