II SA/Rz 407/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Sędziowie NSA Ryszard Bryk NSA Małgorzata Wolska Protokolant Anna Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 2 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi J.C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania -skargę oddala- Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., Nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2009 r., Nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania za część działki nr 1524 położonej w M. gm. Ś. zajętej pod drogę publiczną gminną relacji M.-L., w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., Nr 133, poz. 872 z późn. zm.), W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 9 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.). Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że wnioskiem z dnia [...] stycznia 2009 r. J. C. zwrócił się do Starosty [...] o wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną w M., oznaczoną jako działka nr 1524/1, zajętą pod drogę publiczną. Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. Starosta [...] umorzył jako bezprzedmiotowe postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania na rzecz J. C. Od tej decyzji odwołanie wniósł J. C., domagając się jej uchylenia i przyznania odszkodowania. Wskazał, że wraz z żoną są właścicielami działki nr 1524/1 od 1954 r. Podkreślił, że regularnie płaci za nieruchomość podatki. Zarzucił, że nie został poinformowany przez Gminę ani Starostwo o możliwości ubiegania się o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę w okresie od 1.01.2001 r. do 31.12.2005 r. Wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu powołał się na art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną stanowiący o przejściu na własność Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem nieruchomości pozostających 31 grudnia 1998 r. w ich władaniu, zajętych pod drogi publiczne. Organ wskazał również na termin wynikający z art. 73 ust 4 cyt. ustawy, stosownie do którego odszkodowanie jest ustalane i wypłacane na wniosek właściciela złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Wojewoda podkreślił, że powołany przepis art. 73 ust. 4 był przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 11/02 (OTK - A 2004/7/660) stwierdził, że jest on zgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. Zgodnie ze stanowiskiem Trybunału wygaśnięcie roszczenia oznacza, że po upływie terminu wskazanego w ustawie roszczenie nie przysługuje i nie może być dochodzone. Określony w powołanym przepisie termin jest wiec terminem materialnym. Ustosunkowując się do zarzutu J. C. braku poinformowania o możliwości złożenia wniosku o odszkodowanie za zajętą nieruchomość, organ odwoławczy stwierdził, że nie ma przepisów, które nakładałyby na organy administracji publicznej obowiązek informowania obywateli o wszystkich zmianach przepisów ogólnie obowiązujących oraz wynikających z nich praw i obowiązków obywateli. Podniósł, że o możliwości ubiegania się o odszkodowanie w trybie art. 73 cyt. ustawy można było się dowiedzieć m.in. z prasy, radia i telewizji, które w owym czasie ( od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r.) informowały o takiej możliwości. Reasumując Wojewoda stwierdził, że wniosek J. C. o wypłatę odszkodowania wpłynął w dniu 8 stycznia 2009 r., czyli po upływie ustawowego terminu. W tej sytuacji roszczenie o odszkodowanie wygasło, co oznacza, że odwołujący nie może tego roszczenia skutecznie dochodzić, a prowadzone z jego wniosku postępowanie w sprawie odszkodowania, stosownie do przepisów art. 105 § 1 k.p.a. stało się bezprzedmiotowe. J. C. zaskarżył tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o jej uchylenie jako naruszającej prawo. Skarżący podkreślił, że nie został poinformowany o możliwości dochodzenia odszkodowania za wywłaszczoną część nieruchomości, podczas gdy grupa mieszkańców została o tym fakcie poinformowana przez pracowników urzędu gminy. Zarzucił nierówne traktowanie obywateli, co doprowadziło według niego do powstania szkody po jego stronie, a jest on osobą starszą, schorowaną i wymagającą rzetelnej informacji. Podniósł, że obowiązek informowania zawarty w art. 9 k.p.a. obejmuje całokształt okoliczności faktycznych i prawnych i powinien być rozumiany maksymalnie szeroko. Powołując się na zasadę lojalności wskazał, że gmina winna udzielić informacji byłemu właścicielowi o odszkodowaniu za wywłaszczenie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po myśli art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej (§1). Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( §2). Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W przypadku decyzji, Sąd może ją uchylić lub stwierdzić jej nieważność wyłącznie w okolicznościach określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. – tj. gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy lub gdy wystąpią przyczyny nieważności wskazane w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Dokonując kontroli w niniejszej sprawie Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja wymienionych wyżej wad i uchybień nie zawiera. Materialnoprawną podstawę decyzji organów stanowi art. 73 ust. 4w zw. z ust. 1 i 2 ustawy z dnia z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną (Dz. U. 1998 r. Nr 133 poz. 872 ze zm.), stwierdzający, że odszkodowanie za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne, pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, które z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się ich własnością, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Z mocy ust. 3 art. 73 powołanej ustawy podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa powyżej, jest ostateczna decyzja wojewody. W przedmiotowej sprawie decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...], na skutek wniosku Wójta Gminy Ś. z dnia [...] grudnia 2008 r., Wojewoda [...] stwierdził, że Gmina Ś. nabyła z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawo własności nieruchomości położonej w miejscowości M. gmina Ś., oznaczonej w operacie ewidencji gruntów jako działka numer [...] o pow. 0.0047 ha, zajętej pod drogę publiczną gminną relacji M. – L. Z decyzji tej wynika, że właścicielem działki nr 1524 byli J. C. i M. C., a działka ta podzieliła się na działki nr 1524/1 i 1524/2. Na dzień 31 grudnia 1998 r. nieruchomość zajęta pod drogę, odpowiadająca działce nr 1524/1 była we władaniu Gminy Ś. Bezspornym jest, że wniosek o przyznanie odszkodowania za grunt obejmujący działkę nr 1524/1 położoną w M. zajętą pod drogę gminną został złożony przez skarżącego w dniu [...] stycznia 2009 r., a zatem po terminie wskazanym w przytoczonym wcześniej art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające (...), tj. po 31 grudnia 2005 r. Zgodnie z dyspozycją tego przepisu po tym terminie roszczenie wygasa. Organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo zatem uznały, że skoro roszczenie o odszkodowanie już nie przysługuje, postępowanie w sprawie jego ustalenia jest bezprzedmiotowe, co skutkuje umorzeniem postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Wojewoda w zaskarżonej decyzji trafnie wskazał też na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zawarte w wyroku z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 11/2002, OTK ZU 2004/7A/66, zgodnie z którym art. 73 ust. 4 Przepisów wprowadzających (...) jest zgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. Trybunał bowiem jednoznacznie stwierdził, iż wskazane w art. 73 ust. 4 ustawy ograniczenie okresu dochodzenia roszczenia, jakkolwiek stanowi ograniczenie ekwiwalentności odszkodowania to jednak pozostaje w granicach wyznaczonych przez konstytucyjny wymóg przyznania słusznego odszkodowania, którego słuszność mierzy się nie tylko interesami podmiotu wywłaszczonego lecz również możliwościami władzy publicznej w zakresie sprostania wymaganiom związanym z uregulowaniem sytuacji prawnej nieruchomości zajętych po drogi publiczne. Stworzenie szczególnej procedury wywłaszczeniowej w art. 73 ustawy było rozwiązaniem proporcjonalnym do zamierzonego przez ustawodawcę celu, w pełni legitymowanego w demokratycznym państwie prawa. Nawiązując do podnoszonego w skardze zarzutu naruszenia wynikającej z art. 9 k.p.a. zasady informacji, należy wyjaśnić, że wskazany w tym przepisie obowiązek informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, odnosi się do toczącego się postępowania. W niniejszej sprawie do 31.12.2005 r. nie toczyło się postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia na rzecz skarżącego odszkodowania, dlatego też wskazany zarzut jest bezzasadny. Ponadto należy zwrócić uwagę, że organy administracji nie mają obowiązku indywidualnego powiadamiania obywateli o zmianach obowiązujących przepisów prawa. Akty prawne mające moc ogólnie obowiązującą ogłaszane są w Dziennikach Ustaw Rzeczpospolitej Polskiej i każdy obywatel może samodzielnie zapoznać się z ich treścią. W tym zakresie nie można skutecznie powoływać się na niewiedzę, nieznajomość prawa lub występować z roszczeniem do organów administracji, co zaakcentował Naczelny Sąd Administracyjny w swoim wyroku z dnia 31.01.2002 r., sygn. akt V SA 2649/2001, Lex Polonica nr 354921. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza i w związku z tym, w oparciu o art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.