II SA/Rz 408/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SNSA Maria Piórkowska po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2012 r., Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 408/12 wydanym przez referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, po rozpoznaniu wniosku W. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych odmówiono wyżej wymienionemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że sytuacja majątkowa skarżącego nie powoduje konieczności przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych a przedstawione we wniosku okoliczności życia skarżącego nie przekonywały do uznania, że nie posiada wystarczającego majątku zdatnego do pokrycia kosztów procesu. W otwartym do wniesienia środka zaskarżenia terminie W. K. złożył sprzeciw, zarzucając naruszenie art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.), poprzez uznanie, że skarżący nie zalicza się do kategorii osób, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący podkreślił, że mimo posiadania domu, nieruchomości i pojazdów mechanicznych znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 P.p.s.a. w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na wstępie zaznaczenia wymaga, że w niniejszej sprawie wniosek o udzielenie pomocy prawnej dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z treścią art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego i może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podstawową zasadą obowiązującą na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego, a dotyczącą kosztów postępowania, jest określona w art. 199 P.p.s.a. zasada, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W doktrynie wyrażono pogląd, że zwolnienie od ponoszenia opłat sądowych jest odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równomiernego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji i dlatego może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli – (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek –"Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" – Komentarz, wyd. Zakamycze 2005, str. 594). Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy a w szczególności do sytuacji materialnej i życiowej skarżącego, Sąd uznał, że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie złożonego przez skarżącego wniosku na formularzu PPF Sąd ustalił, że rodzina wnioskodawcy składa się z pięciu osób, ich łączny dochód wynosi 7200 zł. Posiadany przez wnioskodawcę i osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym majątek stanowi dom o pow. 85 m² oraz dwie nieruchomościami o pow. odpowiednio 0,45 ha i 0,37 ha. Do posiadanych wartościowych przedmiotów wnioskodawca zaliczył: samochód osobowy Ford Mondeo z 2006 r., samochód dostawczy Volkswagen IVECO, samochód ciężarowy MAN 10-150 i MAN 8-150. Jako uzasadnienie wniosku W. K. wskazał na brak możliwości poniesienia opłaty od skargi kasacyjnej bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny oraz trudną sytuację finansową. Po przeanalizowaniu wniosku oraz oświadczenia zawartego w sprzeciwie, Sąd uznał, że zawarte tam informacje nie potwierdzają spełnienia przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, a sam wnioskodawca nie wykazał w sposób przekonywujący, że spełnia wymogi pozwalające na skorzystanie ze zwolnienia od kosztów sądowych. Oceniając sytuację finansową i życiową W. K., Sąd doszedł do przekonania, że na obecnym etapie postępowania, ponoszone opłaty sądowe nie będą przekraczać możliwości finansowych wnioskodawcy, zagrażające uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu. Podkreślić należy, że uszczerbek o którym mowa musiałby dotyczyć jedynie najbardziej podstawowych potrzeb tj. potrzeby zaspokojenia głodu, uzyskania lekarstw czy też potrzeby mieszkania. Te zaś potrzeby, w ocenie Sądu na bieżąco są zaspokajane. Jednocześnie zauważyć należy, że to na W. K. spoczywał obowiązek wykazania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy oraz ujawnienia wszystkich dochodów oraz ponoszonych wydatków. W jego interesie "leżało" przedłożenie wszelkich możliwych dokumentów źródłowych oraz przytoczenie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem jego wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. GZ 146/2004 NSA, publ. LexPolonica nr 375745). W ocenie Sądu wnioskodawca jest w stanie wygospodarować środki na opłacenie kosztów sądowych. Z tych względów na mocy art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.