II SA/Rz 409/15

St. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2015 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych. J. B. w wyniku wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł od wniesionej skargi, wnioskiem przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Wg uzasadnienia wniosku, od października 1985 r. jest bezrobotny. Nie ma żadnych środków do życia i wegetuje na "łasce ludzi". Z zawartego w tym wniosku oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika posiadanie przez niego domu o pow. 80 m² oraz nieruchomości rolnej o pow. 0,72 ha. Nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów, brak jest też innych osób, z którymi pozostawałby we wspólnym gospodarstwie domowym. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty sądowe: wpis i opłata kancelaryjna oraz zwrot wydatków, wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy. Jego przyznanie osobie fizycznej następuje, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Stosownie do powyższego przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej ma charakter obligatoryjny, uzależniony od spełnienia w/w przesłanki. Instytucja ta ma zapewnić stronie prawo do sądu, gdy z przyczyn niezależnych – których wyznacznikiem jest sytuacja materialna, znajduje się w takim położeniu, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Przyznanie stronie prawa pomocy jest więc warunkowane przede wszystkim jej stanem majątkowym i osiąganymi dochodami. Rozpoznając w oparciu o to kryterium wniosek J. B., uznano go za uzasadniony i mający oparcie w przytoczonych okolicznościach. Ocena sytuacji materialno - bytowej skarżącego prowadzi do nie budzącego wątpliwości uznania, że spełnia on przesłankę wymienioną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. i nie jest w stanie ponieść żadnych związanych ze sprawą kosztów sądowych, w tym zwłaszcza warunkującego nadanie sprawie dalszego biegu i merytoryczne rozpoznanie skargi wpisu. Mimo że obiektywnie nie stanowi on wysokiej kwoty, to w sytuacji, gdy skarżący nie posiada żadnego stałego źródła dochodów i utrzymuje się z doraźnej pomocy udzielanej mu przez inne osoby, wygospodarowanie środków na jego samodzielne opłacenie w ogóle nie wchodzi w rachubę. Uzasadnia to przyznanie mu zwolnienia nie tylko od tego wpisu, ale zgodnie z wnioskiem – od całości związanych ze sprawą kosztów sądowych, za czym dodatkowo przemawiają takie okoliczności, jak samotne zamieszkiwanie, bezrobocie czy brak wartościowych składników majątkowych, które w wyniku zbycia lub poprzez uzyskiwany z nich dochód mogłyby stanowić źródło pokrycia związanych z tym wydatków. Złą sytuację materialno – finansową skarżącego dobitnie potwierdza podjęta z sprawie objętej skargą próba podważenia zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji z dnia [...] października 2014 r. w przedmiocie nałożenia na niego grzywny w wysokości 3000 zł w celu przymuszenia wykonania obowiązku polegającego na dokonaniu określonych robót budowlanych w stanowiącym jego własność budynku mieszkalnym, znajdującym się w złym stanie technicznym (pośrednio świadczy to też o tym, że wnioskodawca od dłuższego czasu, zapewne z braku środków finansowych, nie czynił na niego żadnych nakładów finansowych i również obecnie, będąc zobligowany do wykonania koniecznych prac remontowych, nie stać go na ich przeprowadzenie). Skoro zatem skarżący nie jest w stanie samodzielnie zabezpieczyć swych podstawowych potrzeb życiowych, tym bardziej nie jest możliwe pokrycie przez niego kosztów sądowych. Sytuacja taka wiąże co do zgłoszonego we wniosku PPF żądania przyznania prawa pomocy w zakresie nim objętym. Odmienne uznanie, chociażby poprzez wymóg opłacenia wpisu od skargi, pozbawiłoby go prawa do sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia. Z tej przyczyny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.