II SA/Rz 410/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie NSA Anna Lechowska AWSA Joanna Zdrzałka Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. i B. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących K. i B. G. solidarnie kwotę 755 zł /słownie: siedemset pięćdziesiąt pięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 410/05 U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia [...] marca 2005 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. oraz art. 59 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane /tekst jednol. Dz.U. Nr 207 z 2003 r. poz. 2016 ze zm./, po rozpatrzeniu odwołania K. i B. G. oraz J. C. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2004 r. udzielającej Z. J. pozwolenie na użytkowanie kaszarni w byłym budynku inwentarskim zlokalizowanym na działce Nr 1239 w T. z wyłączeniem przebudówki, która została rozebrana – umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że z akt sprawy wynika wykonanie przez Z. J. w pomieszczeniach byłego budynku inwentarskiego kaszarni. Fakt ten spowodował wstrzymanie zmienionego sposobu użytkowania budynku, co nastąpiło postanowieniem z [...] października 2002 r. Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] listopada 2002r. określił czynności, jakie należy wykonać aby doprowadzić obiekt do stanu zgodnego z prawem i uzyskać pozwolenie na użytkowanie. Z akt wynika, że Z. J. wywiązała się z nałożonych obowiązków przedkładając przewidziane art. 56 Prawa budowlanego dokumenty. Na tej podstawie po przeprowadzeniu w dniu 14 września 2004 r. oględzin organ I instancji decyzją z dnia [...] września 2004r. udzielił Z. J. pozwolenia na użytkowanie. Od decyzji tej odwołali się K. i B. G. oraz J. C. K. i B. G. większość zarzutów skierowali do organów sanitarnych, które opiniowały przedmiotową inwestycję. Podnieśli, że inwestor nie posiada silosów zbożowych, materiał do produkcji paszy przewozi taczkami bez zachowania podstawowych zasad higieny a nadto, iż w kaszarni brak jest kanalizacji i bieżącej wody. Obiekt emituje do otoczenia hałas i zapylenie przekraczające dozwolone normy. Jest położony w odległości ok. 5 m od zabudowy mieszkalnej zakłócając w ten sposób odpoczynek mieszkańców. Podnieśli również zarzuty w zakresie ochrony przeciwpożarowej, w tym wadliwości przewodów kominowych. Natomiast J. C. w odwołaniu sformułował zarzuty dotyczące Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, który w wydanej opinii nie odniósł się do zastrzeżeń sformułowanych w zażaleniu. Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym organ wskazał na art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego obowiązującego od 11 lipca 2003 r. Zgodnie z tym przepisem stroną w postępowaniu związanym z udzieleniem pozwolenia na użytkowanie obiektu lub jego części jest wyłącznie inwestor. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na użytkowanie ustawodawca nie dopuścił żadnych innych podmiotów. Składający odwołanie K. i B. G. oraz J. C. wymienieni zostali w rozdzielniku decyzji organu I instancji, którą udzielono Z. J. pozwolenia na użytkowanie. Okoliczność ta w świetle art. 59 ust. 7 nie może jednak powodować, iż osoby te mają przymiot strony. Uprawnienia stron postępowania w niniejszej sprawie odwołujący się mieli na etapie wstrzymania zmienionego sposobu użytkowania oraz decyzji nakładającej na Z. J. określonych obowiązków. Rozstrzygnięcia te stały się ostateczne i podlegały wykonaniu. Reasumując organ stwierdził, że brak przymiotu strony osób składających odwołanie uzasadnia podjęcie decyzji z art. 138 § 1pkt 3 k.p.a. Na decyzję tą wspólną skargę wnieśli K. i B. G. oraz J. C. formułując wniosek o jej uchylenie ze względu na naruszenie przepisu art.28 k.p.a. Podkreślili, że jako bezpośredni sąsiedzi Z. J. od początku 2002 r. byli stronami postępowania nie wyrażając zgody na zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego. Naprowadzili, że o ile nastąpiła zmiana stanu prawnego odnosząca się do ich statusu jako strony postępowania, to organ winien to niezwłocznie stwierdzić w formie odpowiednich decyzji podlegających kontroli instancyjnej i sądowej. Natomiast zaskarżona decyzja nie jest rozstrzygnięciem prawidłowym, a jedynie stwarza pozory zgodności z prawem. Odpowiadając na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie i wskazał na nowelizację Prawa budowlanego, która weszła w życie 11 lipca 2003 r. Zgodnie z art. 59 ust. 7 tej ustawy stroną w postępowaniu związanym z udzieleniem pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie Inwestor. Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2005 r. sygn. II SA/Rz 410/05 Sąd odrzucił skargę J. C., ponieważ skarżący nie uiścił wpisu od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona. Stan faktyczny jest następujący: wnioskiem z dnia 25.06.2002r. (data wpływu do organu) Z. J. wystąpiła do Prezydenta [...] o wydanie pozwolenia na użytkowanie kaszarni w budynku gospodarczym zlokalizowanym na działkach nr 1238/1 i 1239 w T. Decyzją z dnia [...].04.2003r. organ ten udzielił pozwolenia na użytkowanie zgodnie ze złożonym wnioskiem; decyzję tą zaskarżyli K. i B. G. oraz J. C. Odwołania rozpatrywał Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, który zaskarżone rozstrzygnięcie uchylił i sprawę przekazał organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Prowadząc ponownie sprawę w trybie znowelizowanego ustawą z dnia 27 marca 2003r. – o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 80, poz.718) Prawa budowlanego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, jako organ właściwy, po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z dnia [...].09.2004r. ponownie udzielił inwestorowi pozwolenia na użytkowanie budynku inwentarskiego zlokalizowanego na działce nr 1239 w T. jako kaszarni, z wyłączeniem uwzględnionego w inwentaryzacji budowlanej pomieszczenia gospodarczego nr 3 usytuowanego w przybudówce, która została rozebrana, stosownie do nakazu organu zawartego w decyzji z dnia [...].07.2002r. Od decyzji tej i tym razem odwołania wnieśli K. i B. G. i J. C. Rozpatrując te odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...].03.2005r. umorzył postępowanie odwoławcze i rozstrzygnięcie to stanowi przedmiot skargi. Prawem materialnym, na podstawie którego rozpatrywany był wniosek Z. J. jest ustawa z dnia 7.07.1994r. Prawo budowlane. W dacie składania wniosku o pozwolenie na użytkowanie, a to w dniu 25.06.2002r. sąsiedzi, jako osoby trzecie, miały zagwarantowaną z mocy art.5 ust.1 pkt 6 tej ustawy ochronę swoich interesów w całym procesie inwestycyjnym. Dotyczyło to również postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie, bowiem art.59 normujący wskazane kwestie żadnym ograniczeń w tym zakresie nie wprowadzał. Konsekwencją takiego stanu prawnego był udział skarżących, jako sąsiadów, w toczącym się postępowaniu. Zasadniczą zmianę Prawa budowlanego dokonała ustawa z dnia 27.03.2003r. – o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 80, poz.718 – zwana dalej: nowelą). Nowela zmieniła brzmienie nie tylko całego art. 5 wprowadzając w miejsce ochrony interesów osób trzecich nakaz "poszanowania, występujących w obszarze obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich" ale również częściowo zmieniła przepis art.59 dotyczący pozwolenia na użytkowanie. Do artykułu tego dodany został ustęp 7 w brzmieniu: stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor. Nowela weszła w życie z dniem 11.07.2003r. (art.9), a więc obowiązywała w dacie orzekania przez organy i pomimo uznania przez organ I instancji skarżących, jako stron postępowania, którym doręczono wszelkie rozstrzygnięcie, w tym decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, organ odwoławczy poglądu tego nie podzielił i odmówił K. i B. G. oraz J. C. statusu stron postępowania, kierując się znowelizowanym art.59 ust.7 i w konsekwencji postępowanie odwoławcze umorzył. Z poglądem tym nie można się zgodzić. Dokonując daleko idących zmian Prawa budowlanego ustawodawca w noweli zawarł przepisy intertemporalne, do których należy art. 7. Przepis ten w ustępie 1 ustanawia zasadę, że do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy dotychczasowe. Wyjątek przewiduje ustęp 2 stanowiąc, że do postępowań - dotyczących obiektów budowlanych lub ich części będących w budowie albo wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ - wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy art. 1 pkt 37-39 oraz - w części odnoszącej się do art. 48 ust. 2 ustawy, o której mowa w art. 1 - art. 1 pkt 41. Jednocześnie w ustępie 4 tegoż artykułu unormowana została właściwość organów w zakresie dotyczącym załatwiania spraw, o których mowa w ust. 1 i 2 (określa się ją na podstawie przepisów ustawy). Z akt sprawy wynika, że postępowanie nie dotyczy obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Wobec tego przy uwzględnieniu daty wszczęcia postępowania (25.06.2002r.) stwierdzić należy, że w sprawie będą miały zastosowanie przepisy dotychczasowe, zgodnie z zasadą wyrażoną w art.7 ust.1 noweli. Stąd też, skoro "stare" przepisy przyznawały K. i B. G. oraz J. C. status stron w postępowaniu z wniosku Z. J. o pozwolenie na użytkowanie, to rzeczą organu odwoławczego było wniesione przez te strony odwołania merytorycznie rozpatrzyć. Ponieważ organ II instancji umorzył postępowanie odwoławcze, a więc naruszył art.138 § 1 pkt 3 Kpa w zw. z art. 5 ust.2 pkt 6 i art. 59 Prawa budowlanego, dlatego zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a,c ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.). Orzeczenie o kosztach uzasadnia art.200 § 1 P.p.s.a.