II SA/Rz 412/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka NSA Małgorzata Wolska /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 lipca 2012 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego I. skargę oddala; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokata A. Ł. z Kancelarii Adwokackiej [...] wynagrodzenie w kwocie 295 zł 20/100 /słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/ tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł / słownie : dwieście czterdzieści złotych/ i tytułem 23 % podatku VAT kwotę 55 zł 20/100 / słownie: pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/. Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania A. C., utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Burmistrza [...] decyzję z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] o przyznaniu świadczenia z pomocy społecznej w formie: - zasiłku stałego w wysokości 84,90 zł miesięcznie od 1 września 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. - zasiłku stałego w wysokości 70,83 zł miesięcznie od 1 stycznia 2012 r. do 31 sierpnia 2013 r. - składki zdrowotnej w wysokości 9 % od kwoty zasiłku na czas trwania świadczenia. W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm. zwana dalej w skrócie k.p.a.). Z uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy wynika, że po rozpoznaniu wniosku A. C. z dnia [...] września 2011 r. o przyznanie zasiłku stałego, działający z upoważnienia Burmistrza [...], Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R., przyznał wyżej wymienionemu zasiłek stały w wysokości 84,90 zł miesięcznie od 1 września 2011 r. do 31 sierpnia 2013 r. oraz składki zdrowotnej w wysokości 9,00 % od kwoty zasiłku na czas trwania świadczenia. Na skutek złożonego przez A. C. odwołania powyższa decyzja została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] października 2011 r., nr [...] uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania działający z upoważnienia Burmistrza [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. przyznał świadczenia z pomocy społecznej w formie: - zasiłku stałego w wysokości 84,90 zł miesięcznie od 1 września 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. - zasiłku stałego w wysokości 70,83 zł miesięcznie od 1 stycznia 2012 r. do 31 sierpnia 2013 r. - składki zdrowotnej w wysokości 9 % od kwoty zasiłku na czas trwania świadczenia. W odwołaniu od powyższej decyzji A. C. zakwestionował dokonane przez organ ustalenia, w tym stwierdzenie, że wraz z matką prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło odwołania i wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał na art. 37 ust. 1, 2, 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) - zwana dalej w skrócie u.p.s., regulujący kwestię przyznania zasiłku stałego. Kolegium wskazało, że z dokonanych ustaleń wynika, że A. C. posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką i dwoma braćmi. Matka zatrudniona jest w szkole podstawowej jako sprzątaczka, a bracia S. i T. w wieku 22 i 25 lat są zarejestrowaniu w urzędzie pracy jako osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku. Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę matki w wysokości 1064,38 zł w okresie od sierpnia do listopada 2011 r., a od listopada 2011 r. w wysokości 1120,67 zł. Kolegium podało, że kryterium dochodowe 4-osobowej rodziny wynosi 1404 zł miesięcznie. W przeliczeniu na jednego członka rodziny stanowi to kwotę 266,10 zł (1064,38:4=266,10 i 1120,67:4=280,17) i są to kwoty niższe niż ustawowe kryterium dochodowe, które wynosi 351 zł na 1 członka rodziny miesięcznie. Kolegium wskazało także, że zajmowane przez rodzinę mieszkanie składa się z dwóch izb (kuchnia i pokój). W mieszkaniu znajdują się oddzielne posłania oraz wspólne dla wszystkich mieszkańców sprzęty gospodarstwa domowego (jedna lodówka, kuchenka, pralka). Powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że A. C. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z pozostałymi członkami rodziny. Z oświadczenia złożonego przez odwołującego z dnia [...] grudnia 2011 r. wynika, że jedynym źródłem jego utrzymania jest zasiłek stały w wysokości 84,90 zł. Rachunki opłaca matka L. C. Organ uznał, że A. C. nie jest osobą samodzielnie gospodarującą, korzysta z pomocy matki, która ponosi koszty utrzymania mieszkania. Wcześniej co prawda matka odwołującego oświadczyła, że nie pomaga mu finansowo, zapewnia pomoc w formie mieszkania i wyżywienia. Organ zwrócił uwagę, że fakt wspólnego gospodarowania, który stanowił podstawę do przyznania pomocy finansowej, wynika również z uzasadnienia decyzji Kierownik GOPS nr [...], a której to odwołujący nie kwestionował. Kolegium wskazało, że za dochód rodziny uważa się wszystkie dochody otrzymywane prze osoby wspólnie mieszkające i gospodarujące. W okolicznościach sprawy będzie to wynagrodzenie za pracę matki, która utrzymuje całą rodzinę. Wysokość zasiłku stałego ustala się jako różnicę między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie (351 zł), a dochodem na osobę w rodzinie (266,10 zł od września do grudnia 2011 r. i 280,17 zł od stycznia 2012 r.), zatem w okolicznościach sprawy zasiłek ten będzie wynosić 84,90 zł (od września do grudnia 2011r.) oraz 70,83 zł (od 1 stycznia 2012 r. do 31 sierpnia 2013 r.). Organ I instancji w takiej wysokości przyznał zasiłek stały. W ocenie Kolegium brak jest podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. C. zwrócił się o "wnikliwe i obiektywne zbadanie skargi". Podał, że jest ona dla niego, jako osoby niepełnosprawnej krzywdząca. Zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego. Podał, że jest osoba dorosłą i sam decyduje o sobie. Matka nie pomaga mu finansowo, ale pozwala korzystać ze wspólnej kuchni, naczyń i lodówki (gdzie ma swoją półkę). Zarzucił nierzetelne "sporządzenie" wywiadu środowiskowego oraz nie ustosunkowanie się do oświadczeń złożonych przez jego matkę i G. R. (ciotka). Podał, że nie kwestionował decyzji nr [...], gdyż szybko potrzebował pomocy, "nie miał za co żyć". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W myśl przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza z kolei art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 – zwana dalej p.p.s.a./. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu Sąd orzeka w graniach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądów dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu doszło do naruszenia prawa materialnego lub procesowego, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c, w pkt 2, jak również w przypadku przewidzianym w pkt 3 tegoż przepisu powyższej ustawy. W okolicznościach niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia prawa i w konsekwencji, zgodnie z art. 151 p.ps.a., skarga podlegała oddaleniu. Podstawę materialno – prawną rozpoznania sprawy, będącej przedmiotem zaskarżenia do Sadu decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej /Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362, ze zm./ - zwana dalej w skrócie u.p.s. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których osoby te nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zamierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jednocześnie potrzeby osób korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 1 i 4 u.p.s.). Jedną z form pomocy udzielonej potrzebującym jest świadczenie pieniężne w postaci zasiłku stałego (art. 36 pkt 1 lit. a) u.p.s.). W myśl zaś art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.s. zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 u.p.s. zasiłek stały ustala się w tym przypadku w wysokości różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, a dochodem na osobę w rodzinie, przy czym kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie. Kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosi 351 zł (art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s.). Stosownie do postanowień art. 8 ust. 3 u.p.s., za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku (...), bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania jeżeli ustawa nie stanowi inaczej pomniejszonego o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, 2) składniki na ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenie społeczne, 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Pojęcie "dochód rodziny" ustawodawca zdefiniował jako sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie (art. 6 pkt 4 u.p.s.), a "dochód na osobę w rodzinie" to dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w rodzinie (art. 6 pkt 3 u.p.s.). Art. 6 pkt 14 u.p.s. określa natomiast krąg osób wchodzących w skład rodziny, a więc określa osoby, których dochody należy uwzględniać przy wyliczaniu kryterium dochodowego. Są to osoby spokrewnione lub niespokrewnione, pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. W ocenie Sądu organy administracji orzekające w przedmiotowej sprawie prawidłowo zgromadziły i wszechstronnie oceniły materiał dowodowy i na jego podstawie ustaliły stan faktyczny sprawy. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że A. C. spełnia przesłanki do przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie przewidzianej powyższym przepisem, tj. zasiłku stałego. Jest on osobą pełnoletnią, niepełnosprawną - o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności zgodnie z przedłożonym orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w M. z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...], z okresem ważności do dnia [...] sierpnia 2013 r. Stosownie do art. 6 pkt 1 u.p.s. całkowita niezdolność do pracy oznacza m. in. legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Organy ustaliły ponadto, że A. C. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką L. C. i dwoma braćmi. Matka zatrudniona jest w szkole podstawowej jako sprzątaczka, a bracia S. i T. w wieku 22 i 25 lat są zarejestrowaniu w urzędzie pracy jako osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku. Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę matki w wysokości 1 064,38 zł w okresie od sierpnia do listopada 2011 r. (zaświadczenie z dnia [...] września 2011 r. znak: [...]), a od listopada 2011 r. w wysokości 1 120,67 zł (zaświadczenie z dnia [...] grudnia 2011 r. znak: [...]). Organy ustaliły, że kryterium dochodowe 4-osobowej rodziny wynosi 1404 zł miesięcznie. W przeliczeniu na jednego członka rodziny stanowi to kwotę 266,10 zł (1064,38:4=266,10 i 1120,67:4=280,17). Zatem są to kwoty niższe niż ustawowe kryterium dochodowe, które jak wyżej wskazano wynosi 351 zł. W trakcie wywiadu środowiskowego oraz jego aktualizacji ustalono ponadto, że zajmowane przez rodzinę mieszkanie składa się z dwóch izb (kuchnia i pokój), znajdującego się w domu będącym własnością babci. W mieszkaniu znajdują się oddzielne posłania oraz wspólne dla wszystkich mieszkańców sprzęty gospodarstwa domowego (jedna lodówka, kuchenka, pralka). Skarżący nie osiąga żadnych dochodów, utrzymuje się wyłącznie ze świadczeń z pomocy społecznej. Składając skargę do tut. Sadu A. C. zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego, poprzez uznanie, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z pozostałymi członkami rodziny, podczas gdy, jak oświadczył jest osobą samotnie gospodarującą. W ocenie Sądu analiza akt sprawy jednoznacznie potwierdza stanowisko organów administracji dotyczące ustalenia, że A. C. nie jest osobą samotnie gospodarującą, lecz "osobą w rodzinie" w rozumieniu wyżej cytowanych przepisów u.p.s. Pojęcie wspólnego gospodarowania zostało sprecyzowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnymm. Przejawem prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego jest m.in. wspólne zamieszkiwanie i gospodarowanie. Przesłanka wspólnego gospodarowania nie wyczerpuje się wyłącznie w ponoszeniu wydatków związanych z gospodarstwem domowym, ale wyraża się również w czerpaniu korzyści z tego gospodarstwa wspólnie z innymi członkami rodziny. Chodzi m.in. o korzystanie ze wspólnych urządzeń gospodarstwa domowego (łazienka, kuchnia itp.), wspólnych mediów nawet, jeśli koszty z tym związane pokrywa tylko jedna osoba. Bez wątpienia skarżący czerpie takie korzyści - choćby w związku z faktem korzystania ze wspólnych urządzeń technicznych i sanitarnych znajdujących się w mieszkaniu (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 6.10.2010 r., sygn. akt II SA/Go 431/2010 LexPolonica nr 2515146). Podobny pogląd został wyrażony w wyroku WSA w Lublinie z dnia 21.12.2010 r., sygn. akt II SA/Lu 664/2010 (Lex Polonica nr 2484096), w którym stwierdzono, że przez wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego rozumie się nie tylko wspólne zamieszkiwanie określonych osób, ale związane z tym wspólne zaspokajanie potrzeb życiowych, w tym wzajemną ścisłą współpracę w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu, niezarobkowanie i pozostawanie w związku z tym na całkowitym lub częściowym utrzymaniu osoby, z którą się gospodarstwo domowe prowadzi, a wszystko to dodatkowo uzupełnione powinno być cechami stałości, które tego typu sytuację charakteryzują. Z dokonanych przez organu ustaleń jednoznacznie wynika, że A. C. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z pozostałymi członkami rodziny. Ze złożonego przez niego oświadczenia z dnia [...] grudnia 2011 r. wynika, że jedynym źródłem jego utrzymania jest zasiłek stały w wysokości 84,90 zł. Rachunki opłaca matka L. C., ona też ponosi koszty utrzymania domu (powyższe wynika ze złożonego w dniu [...] grudnia 2011 r. oświadczenia podpisanego przez A. C.), rachunki za wywóz śmieci opłaca babcia. Wszystkie te okoliczności wskazują, że skarżący nie jest osobą samotnie gospodarującą, lecz prowadzi wraz z matką i braćmi wspólne gospodarstwo domowe, a oświadczenie o prowadzeniu samodzielnego gospodarstwa domowego złożone zostało wyłącznie na potrzeby uzyskania zasiłku stałego w wyższej wysokości. Taka też konkluzja wynika z oceny materiału dowodowego przeprowadzonej przez organ, a stwierdzonej na podstawie przeprowadzonego w dniu [...] września 2011r. wywiadu środowiskowego (k. 12 akt administracyjnych) oraz jego aktualizacji przeprowadzonej w dniu [...] grudnia 2011 r. (k. 17 akt administracyjnych). Mając powyższe rozważania na względzie uznać należy, że organy administracyjne prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i przeprowadziły postępowanie zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., stwierdzając, że A. C. nie jest osobą samodzielnie gospodarującą, i przyznając w konsekwencji skarżącemu zasiłek stały w wysokości 84,90 zł (od września do grudnia 2011 r.) oraz 70,83zł (od 1 stycznia 2012 r. do 31 sierpnia 2013r.). Z wszystkich tych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego, co skutkuje oddaleniem skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a. O przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a oraz na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2002 r. Nr 163 poz. 1348 ze zm.).