II SA/Rz 413/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami postanawia I. Zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, II. Odmówić ustanowienia dla niego adwokata. II SA/Rz 413/12 U z a s a d n i e n i e B. O. wezwany do uiszczenia wpisu w wysokości 200 zł. od wniesionej przez siebie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2012 r. Nr [...], złożonym w terminie do jego opłacenia na urzędowym formularzu PPF wnioskiem o przyznanie prawa pomocy zwrócił się o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wniosek ten uzasadnił trudną sytuacją finansową i związanym z tym brakiem środków na życie, zakup opału oraz lekarstw dla niego i żony, opłaty za wodę, energię elektryczną, gaz. Wg zawartego we wniosku oświadczenia, wspólne gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną, utrzymując się z pobieranych rent socjalnych w wysokości po 600 zł./osobę. Jako składniki majątkowe skarżący wykazał dom oraz nieruchomość rolną o pow. 0,67 ha. Powołał się również na zaległości w opłacaniu rachunków za energię elektryczną i wodę (po 400 zł.) oraz "instalację wodną" (700 zł.). Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 2 i 3 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: - w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zastępcy prawnego w osobie m.in. adwokata) – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, - w zakresie częściowym (zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego) – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analiza przesłanek decydujących o przyznaniu prawa pomocy w kontekście udzielonych przez skarżącego informacji wskazuje na częściową zasadność złożonego przez niego wniosku, tj. w części obejmującej koszty sądowe. Przyznanie tego zwolnienia podyktowane jest przede wszystkim trudną sytuacją finansową wnioskodawcy i jego żony, którzy mimo pobieranych przez siebie rent socjalnych - wg złożonego oświadczenia – zmagają się ze znacznymi trudnościami związanymi z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych, co odzwierciedlają obciążające ich zaległości płatnicze. Sytuacja ta praktycznie nie pozostawia żadnych wątpliwości co do możliwości opłacenia przez skarżącego wpisu od skargi (opłacenie tego wpisu lub zwolnienie od niego jest warunkiem merytorycznego rozpoznania skargi przez Sąd) oraz pozostałych możliwych ewentualnie do wystąpienia w niniejszej sprawie kosztów sądowych w przyszłości. Wnioskodawca nie posiada także żadnych wartościowych składników majątkowych, które poprzez uzyskiwany z nich dochód lub w wyniku ewentualnego spieniężenia mogłyby stanowić źródło ich pokrycia. Uznając za zasadne zwolnienie B. O. od związanych ze sprawą kosztów sądowych stwierdzono jednocześnie brak uzasadnionych podstaw do pozytywnego załatwienia jego wniosku o ustanowienie adwokata, mimo że jego wstępna analiza mogłaby na to wskazywać. Przede wszystkim należy zauważyć, że potrzeba jego ustanowienia nie została przez niego we wniosku PPF w żaden sposób wykazana i uzasadniona, a jego brak - odmiennie niż w przypadku odmowy zwolnienia od kosztów sądowych - w żaden sposób nie ograniczy prawa skarżącego do sądu. Obowiązku reprezentacji stron przez fachowych pełnomocników na jakimkolwiek etapie postępowania sądowo administracyjnego nie przewidują także normujące go przepisy; wyjątek stanowi wymóg sporządzenia przez osoby uprawnione niektórych środków zaskarżenia (m.in. skargi kasacyjnej), która to potrzeba aktualnie nie zachodzi. Sąd z urzędu bierze przy tym pod uwagę wszelkie uchybienia w postępowaniu przed organami administracji, z mocy przepisów prawa ciąży też na nim powinność udzielania stronom występującym bez fachowego pełnomocnika potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych, ich skutków i skutków zaniedbań, co dodatkowo zabezpiecza prawa skarżącego jako strony postępowania. Nie bez znaczenia pozostaje fakt posiadania przez skarżącego nieruchomości rolnej, która poprzez możliwość jej wykorzystania i uzyskania pożytków w naturze może stanowić istotne uzupełnienie posiadanych przez niego i żonę dochodów; posiadanie składników majątkowych i dochodów co do zasady wyklucza przyznanie całkowitego prawa pomocy. Powyższe nie uprawnia zatem Bo. O. do żądania przyznania mu tego prawa, tj. obok zwolnienia od kosztów sądowych, także ustanowienia adwokata. Z uwagi na źródło finansowania prawa pomocy jakim są środki publiczne oraz przyznane mu zwolnienie od kosztów sądowych – nawet mimo stosunkowo trudnej sytuacji materialnej - nie może on generować po stronie Skarbu Państwa dodatkowych wydatków tam, gdzie nie ma takiej rzeczywistej potrzeby. Jak już zaznaczono, nie uzasadniają tego nawet potencjalne trudności związane z jego ustanowieniem. W związku tym dodatkowo zwrócenia uwagi wymaga kasacyjny charakter zaskarżonej decyzji, co nawet w przypadku nieuwzględnienia skargi przez Sąd (jej oddalenia) spowoduje wymóg ponownego rozpatrzenia sprawy i wydania rozstrzygnięcia przez organ I instancji. Z przedstawionych względów na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 245 § 2 i 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.