II SA/Rz 413/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego legalności budowy - postanawia - I. zwolnić wnioskodawczynię od części kosztów sądowych tj. w zakresie wpisu od skargi, II. odmówić przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy w zakresie pozostałych kosztów sądowych. J. G. w sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności budowy wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Podała, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, w związku z czym nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów sądowych bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Wskazała, że choruje przewlekle, wobec tego leczy się, a wydatki na powyższe oraz na rehabilitację wynoszą miesięcznie 400 zł. Zwróciła uwagę, że brakuje jej środków na zakup okularów, butów czy innych rzeczy. Jest zadłużona na kwotę ok. 50 000 zł w związku z toczącymi się postępowaniami przed sądem powszechnym, koniecznością spłaty współwłaścicieli i wykonania niezbędnych napraw w domu w N., którego jest współwłaścicielem. Skarżąca podniosła, że z uwagi na to, że jej dochody nie wystarczają na zaspokojenie potrzeb życiowych, to co miesiąc pożycza pieniądze od znajomych w kwocie od 400 do 500 zł, które spłaca z zaciągniętego kredytu. Dochód wnioskodawczyni to emerytura w wysokości 1184,55 zł oraz alimenty w kwocie 300 zł. Jako comiesięczne wydatki strona podała: koszt mieszkania w B. – 400 zł, gaz, prąd – 50 zł, telefon- 50 zł, ubezpieczenie – 15,33 zł, podatki – 38,16 zł, rata kredytu – 355,78 zł, wyżywienie, środki higieny, środki czystości, koszty korespondencji i przejazdów – 900 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Strona, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy zobligowana jest do wykazania, że spełnia przewidzianą w ustawie przesłankę powyższego, a zatem winna w sposób szczegółowy opisać swoją sytuację materialną, bowiem do niej właśnie odnosi się przesłanka udzielenia wsparcia. Składane przez nią oświadczenie winno być więc jasne i pełne tzn. odnosić się do wszystkich istotnych z punktu widzenia prawa pomocy okoliczności. Powyższy obowiązek związany jest z brzmieniem art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Regulacja ta wskazuje na wyjątkowość instytucji prawa pomocy, która nie może być nadużywana i winna znaleźć zastosowanie w rzeczywiście trudnej sytuacji finansowej strony, która zostanie przez nią dostatecznie wykazana. W myśl art. 245 § 3 P.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych to częściowe prawo pomocy. Jego adresatem, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., jest osoba, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Skarżąca podkreśliła, że jej sytuacja materialna jest bardzo trudna, a środki z tytułu emerytury i alimentów nie wystarczają jej na pokrycie wszystkich niezbędnych wydatków. Dlatego też co miesiąc zmuszona jest pożyczać pieniądze od znajomych, które następnie spłaca poprzez kredyt. Powyższe stwierdzenie skarżącej nie wydaje się wiarygodne. Wątpliwe jest bowiem, by pożyczała od znajomych osób stosunkowo duże kwoty tj. łącznie od 400 do 500 zł miesięcznie, a następnie zwracała je ze środków, które uzyskała poprzez zaciągnięcie zobowiązania w postaci kredytu, który przecież także musi spłacić, a jego rata jest - zgodnie z jej oświadczeniem - również wysoka (355,78 zł). Poza tym, środki z tego kredytu wnioskodawczyni przeznacza także na postępowania sądowe przed sądem powszechnym, spłatę współwłaścicieli czy naprawy w domu w N. Wydatki w tym zakresie trudno jednak uznać za niezbędne w sytuacji, gdy wnioskodawczyni ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w B. Tylko zaś wydatkom koniecznym ustawodawca przyznał pierwszeństwo przed koszami sądowymi, co wynika z brzmienia powołanego art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Uwzględniając jednakże częściowo wniosek strony wzięto pod uwagę, że dużą część swoich dochodów, bo 400 zł miesięcznie przeznacza ona na leczenie i rehabilitację, co niewątpliwie jest wydatkiem koniecznym, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Uwadze nie może także umknąć fakt, iż wpis od skargi w niniejszej sprawie jest wysoki, bowiem stanowi 1/3 dochodów strony. Dlatego też, aby nie zamykać skarżącej drogi sądowej zwolniono ją od wpisu od skargi, natomiast odmówiono zwolnienia od pozostałych kosztów sądowych, których wielkość na kolejnych etapach sprawy będzie już niższa (ewentualna opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w razie oddalenia skargi – 100 zł, wpis od ewentualnej skargi kasacyjnej – 250 zł). Z podanych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.