II SA/Rz 416/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Maciej Kobak AWSA Maria Mikolik /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi Inicjatora Referendum Lokalnego w sprawie utworzenia Gminy [...] na niedotrzymanie przez Radę Gminy [...] terminu na podjęcie uchwały w sprawie wniosku o przeprowadzenie referendum lokalnego - postanawia – zawiesić postępowanie sądowe. II SA/Rz 416/22 UZASADNIENIE W dniu 6 kwietnia 2022r. Inicjator Referendum Lokalnego Strachocina w sprawie utworzenia Gminy Strachocina, reprezentowany przez pełnomocnika J. C. wnieśli skargę na niedotrzymanie przez Radę Gminy Sanok terminu na podjęcie uchwały w sprawie wniosku o przeprowadzenie referendum gminnego. Na podstawie art. 20 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 741, dalej: u.r.l.) Inicjator wniósł o zarządzenie przeprowadzenia na wniosek mieszkańców Gminy Sanok referendum gminnego w sprawie utworzenia Gminy Strachocina, a także o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik wskazał, że w dniu 31 grudnia 2021 r. działając jako pełnomocnik Inicjatora Referendum Lokalnego w sprawie utworzenia Gminy Strachocina złożył zawiadomienie o zamiarze wystąpienia z inicjatywą przeprowadzenia referendum lokalnego w sprawie utworzenia gminy Strachocina. Zgodnie z przedmiotem zamierzonego referendum, w skład nowej gminy miały wejść obszary sołectw Lalin, Pakoszówka i Strachocina. Pytanie referendum miało brzmieć: "Czy jest Pani/Pan za utworzeniem Gminy Strachocina z siedzibą władz gminy w sołectwie Strachocina, w województwie podkarpackim, w powiecie sanockim, w skład której wejdą obszary trzech sołectw Gminy Sanok: Lalin, Pakoszówka i Strachocina, o łącznej powierzchni 2624 ha? Wskazał, że jako pełnomocnik Inicjatora Referendum wykonał wszystkie obowiązki przewidziane w przepisach ustawy, tj. podał do publicznej wiadomości informację o przedmiocie zamierzonego referendum gminnego w sprawie utworzenia Gminy Strachocina i zebrał wystarczającą ilość podpisów wśród mieszkańców Gminy Sanok. Następnie w dniu 24 lutego 2022 r. złożył wniosek o przeprowadzenie referendum lokalnego w sprawie utworzenia gminy Strachocina. Do wniosku dołączył wystarczającą ilość prawidłowo złożonych podpisów popierających wniosek. W załączeniu do wniosku złożył 176 kart, na których złożono 1628 podpisów. Rada Gminy Sanok powołała Komisję do sprawdzenia, czy wniosek mieszkańców o przeprowadzenie referendum odpowiada przepisom ustawy. Komisja po zakończeniu prac stwierdziła, że wniosek Inicjatora Referendum Lokalnego w sprawie Utworzenia Gminy Strachocina z dnia 24 lutego 2022 r. spełnia wymagania ustawy i uzyskał poparcie odpowiedniej liczby mieszkańców Gminy Sanok. Do dnia dzisiejszego Rada Gminy Sanok nie podjęła jednak uchwały w sprawie przeprowadzenia referendum, ani uchwały w sprawie odrzucenia wniosku mieszkańców. Z uwagi na ww. okoliczności, zdaniem Skarżącego, skarga jest konieczna i w pełni uzasadniona. W odpowiedzi na skargę Rady Gminy Sanok wniosła o oddalenie skargi w całości, przeprowadzenie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. uzupełniającego dowodu z dokumentu w postaci zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa z dnia 29 marca 2022 r., a także o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w [...] pod sygn. Akt [...]. Rada Gminy wskazała, w dniu 24 lutego 2022 r. przekazany został przez Wójta Gminy Sanok wniosek o przeprowadzenie referendum lokalnego w sprawie utworzenia gminy Strachocina. Do wniosku dołączono 176 kart, na których złożono 1628 podpisów. Wniosek został przekazany Przewodniczącemu Rady Gminy Sanok celem weryfikacji. Rada Gminy Sanok zgodnie z art. 16 u.r.l. powołała ze swego składu komisję do zbadania wniosku. Komisja po zakończeniu prac stwierdziła, że wniosek Inicjatora Referendum Lokalnego w sprawie utworzenia gminy Strachocina spełnia wymagania ustawy i uzyskał poparcie odpowiedniej liczby mieszkańców Gminy Sanok. W dniu 25 marca 2022 r. odbyło się posiedzenie Rady Gminy Sanok, podczas którego Rada nie przyjęła uchwały o przeprowadzeniu referendum zgodnie z wnioskiem. Łącznie głosowało 15 radnych, 11 radnych głosowało przeciw, 2 radnych głosowało za i 2 radnych wstrzymało się od głosu. Odnosząc się do zarzutów skargi odnośnie nie podjęcia uchwały w sprawie przeprowadzenia referendum, ani uchwały w sprawie odrzucenia wniosku mieszkańców Rada Gminy podniosła, że sesja Rady Gminy Sanok, podczas której miał być głosowany projekt uchwały w sprawie przeprowadzenia referendum gminnego na wniosek mieszkańców oraz projekt uchwały w sprawie ustalenia składu liczbowego Gminnej Komisji do spraw Referendum w gminie Sanok i obwodowych komisji do spraw referendum została zwołana na dzień 25 marca 2022 r. Tym samym zachowano ustawowy termin określony w art. 18 u.r.l. Rada więc nie działała z przekroczeniem ustawowych terminów i przeprowadziła głosowanie w wymaganym terminie. Podczas głosowania projekt uchwały nie uzyskał wymaganej ustawowej większości do jej podjęcia. Jak wynika z protokołów z posiedzenia Rady Gminy, wątpliwości Radnych co do zasadności wniosku wzbudził fakt, że wobec części podpisów poparcia wniosku o przeprowadzenie referendum powzięto podejrzenia co do ich prawdziwości, co spowodowało skierowanie do Prokuratury Rejonowej w [...] zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa [...]. Zawiadomienie złożono w dniu 29 marca 2022 r" a więc po przedłożeniu do Rady protokołów z prac powołanej Komisji do sprawdzenia, czy wniosek mieszkańców o przeprowadzenie referendum odpowiada przepisom ustawy. W związku z powyższym, nie jest spornym, że Komisja istotnie stwierdziła, że wniosek o utworzenie gminy Strachocina spełnia wymagania ustawy i uzyskał poparcie odpowiedniej liczby mieszkańców, jednak później, powzięto uzasadnione wątpliwości co do prawdziwości części tych podpisów. Gdyby więc nie wliczać wspomnianych "wątpliwych" podpisów pod wnioskiem, nie uzyskałby on stosownego 0 10% poparcia. Rada uznała więc. że dopiero po rozstrzygnięciu przedmiotowej kwestii a więc przeprowadzeniu przez Prokuraturę postępowania przygotowawczego - w tym dowodowego i dowodu z opinii właściwego biegłego możliwe będzie dalsze procedowanie przedmiotowych wniosków. Trudno wobec powyższego zarzucić Radzie bezczynność. Z jednej strony bowiem, liczba podpisów pod kartami dawała podstawy do stwierdzenia kompletności wniosku, a tym samym brak było podstaw do jego odrzucenia. Z drugiej strony powstały istotne wątpliwości co do prawdziwości podpisów i tym samym uchwała w przedmiocie przeprowadzenia referendum mogłaby być wadliwą. Wobec tego uznano, że nie podejmując uchwały o przeprowadzeniu referendum (bez odrzucania wniosku) i kierując zawiadomienie do Prokuratury (co i tak było obowiązkiem osób weryfikujących podpisy), ww. istotna dla sprawy kwestia będzie mogła zostać rozstrzygniętą. Organy prowadzące postępowanie karne, mają bowiem odpowiednie kompetencje i możliwości materialno-techniczne (w przeciwieństwie do Komisji oraz Rady), aby rozstrzygnąć o prawdziwości tych podpisów, co pozwoli następnie na podjęcie stosownej uchwały niedotkniętej potencjalną wadliwością, której skutki nie będą możliwe do odwrócenia. Referendum bowiem zostanie już przeprowadzone, mimo, że faktycznie nie otrzymało wymaganego poparcia mieszkańców. Rada wniosła o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu poczynienia przez Prokuraturę stosownych ustaleń, tj. do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu pisma ręcznego lub wydania prawomocnego postanowienia o odmowie przeprowadzenia tego dowodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej: P.p.s.a.), Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli ujawni się czyn, którego ustalenie w drodze karnej lub dyscyplinarnej mogłoby wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej. Zawieszenie postępowania sądowego w oparciu o wyżej przytoczony przepis pozostawione jest uznaniu Sądu orzekającego w sprawie. Po rozważeniu okoliczności niniejszej sprawy, wynikających zarówno z akt przedstawionych Sądowi, jak i odpowiedzi na skargę oraz z okoliczności ujawnionych na rozprawie Sąd doszedł do przekonania, że postępowanie w niniejszej sprawie należało zawiesić na podstawie art. 125 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W Prokuraturze Rejonowej w [...] pod sygn. akt [...] toczy się postępowanie z zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa [...] w związku z podejrzeniem co do [...] inicjatywy przeprowadzenia referendum lokalnego w sprawie utworzenia Gminy Strachocina. Jak wynika z kolei z protokołu kontroli Komisji Doraźnej powołanej do sprawdzenia wiarygodności list poparcia wniosku mieszkańców o przeprowadzenie referendum lokalnego z dnia 23 marca 2022r., Komisja uznała, że [...]. Po skonfrontowaniu przedstawionych Sądowi kart poparcia z załączonym do ww. protokołu kontroli wykazem list poparcia i podpisów mieszkańców Gminy Sanok budzących wątpliwości (załącznik nr 1) oraz z tabelą kontroli wiarygodności danych zawartych w listach poparcia dla utworzenia Gminy Strachocina Sąd doszedł do przekonania, że zastrzeżenia Komisji [...]. Sąd administracyjny nie jest we własnym zakresie uprawniony do dokonywania samodzielnych ustaleń dotyczących autentyczności podpisów złożonych na kartach poparcia dla przedmiotowej inicjatywy referendalnej. [...] jest przedmiotem postępowania, jakie toczy się w Prokuraturze Rejonowej w [...] a jednocześnie ma ona bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy sądowoadministracyjnej. Gdyby bowiem okazało, że [...] oznaczałoby to, że Inicjator Referendum Lokalnego nie zebrał wymaganego poparcia w liczbie co najmniej 1441 osób, tj. 10 % mieszkańców gminy, uprawnionych do głosowania (art. 4 pkt 1 u.r.l.). Inicjator Referendum Lokalnego zebrał bowiem 1626 podpisów, z czego Komisja Doraźna wyeliminowała 35 głosów poparcia z uwagi na niewłaściwy PESEL; 88 głosów poparcia z uwagi na nieprawidłowe dane adresowe i 2 głosy poparcia z uwagi na brak prawa wyborczego. Oznacza to, że rozstrzygnięcie o [...] zakwalifikowanych wstępnie przez Komisję Doraźną [...] przesądza o zgromadzeniu wymaganego poparcia dla inicjatywy referendalnej zgodnie z art. 4 pkt 1 u.r.l. Jak już wskazano, postępowanie dotyczące autentyczności ww. podpisów jest już prowadzone przez Prokuraturę Rejonową w [...]. Mając na względzie wyżej wskazane okoliczności Sąd uznał, że ustalenie czynu z art. 248 pkt 6 kk w zw. z art. 270 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk na drodze karnej ma decydujący wpływ na wynik przedmiotowej sprawy sądowoadministracyjnej. Z tego powodu Sąd zawiesił postępowanie sądowe na podstawie art. 125 § 1 pkt 2 P.p.s.a.