II SA/Rz 417/18
WyrokWSA w Rzeszowie2018-06-13
Skład orzekający: Joanna Zdrzałka, Piotr Godlewski, Maciej Kobak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy działka nr 1829/3, zabudowana budynkiem mieszkalnym i budynkiem niemieszkalnym, może zostać oznaczona jako "grunty rolne zabudowane" (Br), mimo że budynek niemieszkalny jest wykorzystywany do działalności gospodarczej niezwiązanej bezpośrednio z rolnictwem, a decyzje o warunkach zabudowy wskazują na zabudowę mieszkaniową?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo odmówiły zmiany oznaczenia użytku gruntowego działki nr 1829/3 na "grunty rolne zabudowane" (Br). Analiza dokumentacji architektoniczno-budowlanej, decyzji o warunkach zabudowy oraz faktycznego sposobu wykorzystania budynków wykazała, że działka ta jest przeznaczona pod zabudowę mieszkaniową, a budynek niemieszkalny nie nosi cech zabudowy zagrodowej ani nie wykazuje związku z prowadzeniem działalności rolniczej w rozumieniu definicji gospodarstwa rolnego.Stan faktyczny
Skarżący K. N., będący rolnikiem, zwrócił się o zmianę oznaczenia działki nr 1829/3 z "terenów mieszkaniowych" (B) na "grunty rolne zabudowane" (Br). Organy administracji dwukrotnie odmówiły tej zmiany, wskazując na charakter zabudowy (budynek mieszkalny i niemieszkalny wykorzystywany do działalności gospodarczej) oraz decyzje o warunkach zabudowy wskazujące na zabudowę mieszkaniową. Skarżący kwestionował te decyzje, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędne przyjęcie, że działka nie spełnia warunków do zmiany oznaczenia.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Piotr Godlewski /spr./ WSA Maciej Kobak Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Opioła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi K. N. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków -skargę oddala-
II SA/Rz 417/18
U z a s a d n i e n i e
Przedmiotem skargi K. N. jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej: WINGiK) z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] wydana w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów
i budynków.
Z jej uzasadnienia i akt sprawy wynika, że pismem z [...] marca 2016 r. K. N. zwrócił się do Starosty [...] o zmianę oznaczenia działki nr 1829/3 położonej w M., gm. [...] z dotychczasowego oznaczenia "tereny mieszkaniowe" na "użytki rolne zabudowane". Wyjaśnił, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 4,2208 ha położonego w M., które prowadzi od lat 90-tych.
Decyzją z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] Starosta odmówił wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu M. w działce nr 1829/3 polegającej na zmianie oznaczenia użytku gruntowego "tereny mieszkaniowe B" na "grunty rolne zabudowane Br".
Wskutek złożonego przez wnioskodawcę odwołania, WINGiK decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] z uwagi na brak należytego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji (wskazał, że z zebranego materiału dowodowego i decyzji Starosty nie wynika, dlaczego stanowiąca również własność wnioskodawcy działka nr 1802 została uznana za działkę siedliskową gospodarstwa rolnego, zaś działka nr 1829/3 nie stanowi lub nie może stanowić z nią zorganizowanej całości gospodarczej).
W dalszej kolejności decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...] Starosta [...] – działając na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 24 ust. 2a pkt 2 i ust. 2c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2016 r., poz. 1629, dalej: u.P.g.k.), § 47 ust. 1, § 63 ust. 1 pkt 4 i 5, § 69 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2016 r., poz. 1034) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej: K.p.a.) - ponownie odmówił wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu M. w działce nr 1829/3 polegającej na zmianie oznaczenia użytku gruntowego "tereny mieszkaniowe B" na "grunty rolne zabudowane Br".
W uzasadnieniu wyjaśnił, że podczas modernizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu M. w 2015 r. dokonano aktualizacji użytków gruntowych celem doprowadzenia do zgodności wpisów w ewidencji gruntów z faktycznym stanem użytkowania. W wyniku tych czynności określono funkcje budynków zgodnie
z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2010 r. w sprawie Klasyfikacji Środków Trwałych (Dz. U. Nr 242, poz. 1622); budynek mieszkalny na działce
nr 1829/3 oznaczony został symbolem KŚT 110, natomiast budynek niemieszkalny symbolem KŚT 109. Ponadto główna funkcja budynku niemieszkalnego została oznaczona zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r.
w sprawie Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (Dz. U. Nr 112, poz. 1316 ze zm.) kodem 1274 - "pozostałe budynki niemieszkalne, gdzie indziej niewymienione",
a zatem nie został on zaliczony do kategorii budynków rolniczych. Natomiast na działce nr 1802 wykazano budynek mieszkalny (KŚT 110, PKOB 1110) oraz budynki produkcyjne, usługowe i gospodarcze dla rolnictwa (KŚT 108, PKOB 1271). Skarżący nie składał zastrzeżeń ani nie wnosił uwag wobec przeprowadzonej modernizacji.
Celem zweryfikowania charakteru zabudowy na działkach nr 1802 i 1829/3 dokonano oględzin nieruchomości. Poczynione ustalenia były zbieżne z danymi pozyskanymi
w toku przeprowadzonej w 2015 r. modernizacji ewidencji gruntów i budynków. Wynikało z nich, że budynek niemieszkalny usytuowany na działce nr 1829/3 nie jest budynkiem gospodarczym w rozumieniu § 3 ust. 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422). Działka nr 1802 jest działką siedliskową zaliczoną do "gruntów rolnych zabudowanych" zgodnie z zapisem ust. 1 lp. 5 załącznika nr 6 do rozporządzenia z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, natomiast działka nr 1829/3 została zaliczona do "terenów mieszkaniowych" zgodnie z zapisem ust. 1 lp. 12 tego załącznika.
Wyjaśniając pojęcia "rolniczego użytkowania gruntu", "nierolniczego użytkowania terenu" oraz "ogródka przydomowego" organ podał, że zaliczenie trawnika z licznymi nasadzeniami roślin ozdobnych wraz z powierzchnią pełniącą funkcję rekreacyjną
i wypoczynkową do gruntów rolnych zabudowanych byłoby niewłaściwe. Poczynione w sprawie ustalenia są spójne z definicją gospodarstwa rolnego zawartą w art. 553 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r., poz. 459 ze zm., dalej: K.c.). Działki nr 1802 i 1829/3 stanowią odrębne, nie sąsiadujące ze sobą nieruchomości o zróżnicowanym charakterze zabudowy i przeznaczeniu.
Działka nr 1802 została objęta płatnościami ARiMR jako stanowiąca działkę siedliskową gospodarstwa rolnego, natomiast nie została nimi objęta działka
nr 1829/3. Ponadto z CEIDG wynika, że na działce nr 1829/3 prowadzona jest działalność gospodarcza; budynek niemieszkalny wykorzystywany jest jako warsztat do produkowania wyrobów z drewna (działalność gospodarcza jest zawieszana wyłącznie na okres zimowy). Wg Starosty, budynek gospodarczy mimo przystosowania nie może być tylko okazjonalnie wykorzystywany do działalności rolniczej, lecz na stałe, przy aktywnym rzeczywistym prowadzeniu działalności leśnej, rybackiej lub rolniczej.
W odwołaniu od powyższej decyzji K. N. podniósł, że działka
nr 1829/3 służy do prowadzenia gospodarstwa w trzech aspektach: ekonomicznym, gospodarczym i funkcjonalnym. Budynek mieszkalny służy do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych rolnika i jego rodziny, natomiast budynek niemieszkalny jest wykorzystywany do składowania materiałów i sprzętu służącego do obróbki drewna, a także służy do hodowli kurcząt. Wskazał, że w skład gospodarstwa rolnego wchodzi także działka leśna, a uzyskiwane z niej pożytki naturalne w postaci drewna są wykorzystywane do prowadzenia działalności usługowej związanej z leśnictwem. Działalność ta jest dopełnieniem prowadzonego gospodarstwa rolnego umożliwiającym uzyskanie dodatkowych dochodów związanych z leśnictwem i jest częścią składową gospodarstwa rolnego. Podniósł również, że działki nr 1802
i 1829/3 położone są w odległości 400 metrów od siebie, stąd jest możliwość prawidłowego z nich korzystania.
WINGiK decyzją z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] uchylił
w całości decyzję Starosty z [...] października 2016 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W ocenie organu odwoławczego, w sprawie zachodziły wątpliwości co do prawidłowości wykazanej głównej funkcji budynku niemieszkalnego posadowionego na działce nr 1829/3, co może mieć istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Ponadto organ I instancji nie wykazał w sposób jednoznaczny, iż działka nr 1829/3 nie stanowi lub nie może stanowić zorganizowanej całości gospodarczej gospodarstwa rolnego stanowiącego własność skarżącego.
Na skutek skargi K. N. w sprawie orzekał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, który wyrokiem z 12 września 2017 r. sygn. II SA/Rz 609/17 uchylił decyzję WINGiK z dnia [...] marca 2017 r.
Sąd uznał, że organ prawidłowo wskazał w uzasadnieniu przepisy znajdujące zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Zasadnie także stwierdził, że dla oznaczenia funkcji podstawowej budynku decydujące znaczenie ma dokumentacja architektoniczno – budowlana w postaci zatwierdzonego projektu budowlanego. Podstawą do dokonania zmian w ewidencji w sytuacji budynku już wybudowanego może być więc decyzja właściwego organu budowlanego w sprawie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego. Skoro organ II instancji stwierdził, że określona
w aktualnie obowiązującym operacie ewidencyjnym funkcja budynku niemieszkalnego na działce nr 1829/3 jest niezgodna z przedłożoną do akt sprawy dokumentacją architektoniczno – budowlaną (z której wynika, że budynek ten jest budynkiem gospodarczo – garażowym), nie może jako podstawy decyzji kasacyjnej wskazywać wątpliwości co do prawidłowości wykazanej głównej funkcji tego budynku. Sąd zaznaczył, że organ II instancji dysponował materiałem dowodowym do poczynienia ustaleń dotyczących możliwości przynależności działki nr 1829/3 do gospodarstwa rolnego skarżącego. W aktach administracyjnych oprócz dokumentacji ewidencyjnej i architektoniczno – budowlanej zalega również protokół z oględzin działek nr 1802 i 1829/3 wraz z dokumentacją fotograficzną. W sytuacji gdy zasadniczy materiał wymagany do podjęcia rozstrzygnięcia został w sprawie zgromadzony, brak było podstaw do podjęcia przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 2 K.p.a.
Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu WINGiK wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. – wskazując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 7b ust. 2 pkt 2 i art. 24 ust. 2c u.P.g.k. oraz rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu podał, że przesłanki decydujące o zaliczeniu gruntów do poszczególnych użytków gruntowych określa załącznik nr 6 do rozporządzenia
z 29 marca 2001 r. Ust. 1 i ust. 2 lp. 5 tego załącznika określa grunty rolne zabudowane. Zwrócił także uwagę na zapis ust. 3 lp. 5 załącznika.
Podał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że odwołujący jest rolnikiem posiadającym gospodarstwo rolne o pow. 4,2208 ha w M. W jego skład wchodzi m. in. działka nr 1829/3 zabudowana budynkiem mieszkalnym
i budynkiem niemieszkalnym wykazanym w aktualnie obowiązującym operacie ewidencji jako "i" (pozostałe niemieszkalne) oraz działka nr 1802 zabudowana budynkiem mieszkalnym i budynkami gospodarczymi o funkcji rolniczej. Ocena przedłożonych przez odwołującego dokumentów oraz treść jego oświadczenia zawartego w piśmie z 29 grudnia 2017 r. świadczy, że przedmiotowy grunt
(nr 1829/3) zabudowany jest budynkiem mieszkalnym i gospodarczo - garażowym.
Dokonując ponadto analizy materiału dowodowego WINGiK stwierdził, że:
- ostateczna decyzja Wójta Gminy [...] z [...] lipca 2004 r. ustalająca sposób zagospodarowania terenu i warunki zabudowy na zamierzenie inwestycyjne pn.: "Budowa budynku mieszkalnego, inwentarsko - składowego i bezodpływowego zbiornika na ścieki w zabudowie zagrodowej w gospodarstwach rolnych, ogrodniczych i hodowlanych" na działce nr ewid 1829/2 – określa rodzaj zabudowy jako "zabudowa zagrodowa";
- ostateczna decyzja Wójta Gminy [...] z [...] kwietnia 2014 r. ustalająca sposób zagospodarowania terenu i warunki zabudowy na zamierzenie inwestycyjne pod nazwą: "budowa budynku gospodarczo - garażowego w odległości 1,5 m od granicy działki strony wschodniej w zabudowie mieszkaniowej", na działce nr 1829/3 położonej w M. - określa rodzaj zabudowy jako "zabudowa mieszkaniowa";
Natomiast ostateczna decyzja Starosty [...] nr [...] z [...] czerwca 2015 r. zatwierdzała projekt budowlany i udzielała pozwolenia na budowę budynku gospodarczo - garażowego - kategoria obiektu III oraz rozbiórkę istniejącego budynku gospodarczego (inwentarsko-składowego) na działce nr ewid. 1829/3 położonej w obrębie ewidencyjnym M. wraz z projektem budowlanym.
Na działce nr 1829/3 brak jest budynków o których mowa w lp. 5 ust. 1 pkt 1-2 załącznika nr 6 do rozporządzenia z 29 marca 2001 r. Dla określenia funkcji podstawowej budynku decydujące znaczenie ma dokumentacja architektoniczno - budowlana jaką jest zatwierdzony decyzją odpowiedniego organu administracji architektoniczno - budowlanej projekt budowlany. Zgodnie z załącznikiem do ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r. poz. 1332 ze zm.) Kategorie obiektów budowlanych, do kategorii III obiektów zalicza się inne niewielkie budynki, jak: domy letniskowe, budynki gospodarcze, garaże do dwóch stanowisk włącznie, natomiast budynki służące gospodarce rolnej to obiekty budowlane kategorii II.
Z przedłożonej przez odwołującego dokumentacji wynika, że budynek inwentarsko - składowy został rozebrany a w jego miejsce wybudowany budynek gospodarczo - garażowy (kat. obiektu III), nie będący budynkiem służącym gospodarce rolnej.
Jak wyjaśnił WINGiK, w przypadku budynku już wybudowanego, podstawą do dokonania zmian w ewidencji może być decyzja w sprawie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego wydana przez właściwy organ architektoniczno – budowlany. W okolicznościach sprawy taka decyzja nie została wydana.
Odnosząc się do twierdzenia odwołującego o spełnieniu przez grunt kryteriów
z ust. 3 lp. 5 załącznika nr 6 do rozporządzenia z 29 marca 2001 r. organ podał, że przepis ten stanowi, że w przypadku, gdy w skład siedliska usytuowanego na gruncie rolnym wchodzi wyłącznie budynek mieszkalny i urządzenia, o których mowa w ust. 1 pkt 3 (tj. inne budynki i urządzenia, takie jak: komórki, garaże, szopy, kotłownie, podwórza, śmietniki, składowiska odpadów, jeżeli z gruntami, budynkami, budowlami lub urządzeniami o których mowa w pkt 1 i 2 tworzą zorganizowaną całość gospodarczą i są położone w tej samej miejscowości lub w bezpośrednim sąsiedztwie w miejscowości sąsiedniej), to grunt w granicach tego siedliska zalicza się do gruntów rolnych zabudowanych, jeżeli spełniona jest przynajmniej jedna
z poniższych przesłanek:
1. z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo z decyzji
o warunkach zabudowy wydanej w związku z budową tego budynku wynika, że przeznaczony jest tylko pod zabudowę zagrodową, albo też
2. z projektu budowlanego stanowiącego załącznik do ważnego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia budowy upoważniającego do rozpoczęcia budowy wynika, że na gruncie tym mogą być budowane budynki i urządzenia o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że przedmiotowy grunt przeznaczony jest pod zabudowę mieszkaniową, a nie zagrodową (decyzja Wójta Gminy [...] z [...] kwietnia 2014 r.), nadto odwołujący się nie przedłożył projektu budowlanego, który świadczyłby o spełnieniu drugiej z ww. przesłanek.
W tych okolicznościach organ uznał, że nie zostały spełnione przesłanki zawarte
w ust. 3 lp. 5 załącznika nr 6 do rozporządzenia z 29 marca 2001 r. do zaliczenia przedmiotowego gruntu do gruntów rolnych zabudowanych - Br.
W skardze do WSA w Rzeszowie na decyzję WINGiK z [...] stycznia 2018 r. K. N. zawnioskował o jej uchylenie i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, ewentualnie uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Kwestionowanej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na jego wynik, a to art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 K.p.a., poprzez zaniechanie wskazania konkretnych przepisów, na których oparto rozstrzygnięcie, brak wyjaśnienia prawdy obiektywnej, brak zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, niedokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy, dowolność
w wydaniu decyzji.
Nadto zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:
- § 68 rozporządzenia z 29 marca 2001 r. poprzez błędne przyjęcie, że nieruchomość oznaczona jako działka nr 1829/3 nie spełnia warunków do zmiany oznaczenia użytku gruntowego z tereny mieszkaniowe B na grunty rolne zabudowane Br;
- ust. 1 pkt 5 ppkt 3 zał. nr 6 do ww. rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie,
w sytuacji gdy w okolicznościach sprawy zaistniała sytuacja o jakiej mowa w w/w przepisie, a także pominięcie, że na gruncie poza budynkiem mieszkalnym znajduje się budynek gospodarczy, który stanowi zorganizowaną całość z resztą gospodarstwa stanowiąc tym samym grunt rolny zabudowany;
- art. 553 K.c. poprzez błędne przyjęcie, że o przynależności gruntu do gospodarstwa rolnego decyduje wyłącznie wykorzystywanie go do produkcji rolnej.
W odpowiedzi na skargę WINGiK wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie do art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub innych przepisach).
Przedmiotem prowadzonego postępowania była kwestia wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu M. w odniesieniu do stanowiącej własność skarżącego działki nr 1829/3 z oznaczenia użytków "tereny mieszkaniowe B" na "grunty rolne zabudowane Br". Decyzją z dnia [...] października 2016 r. – utrzymaną w mocy zaskarżoną decyzją WINGiK z dnia [...] stycznia 2018 r. - Starosta [...] odmówił wprowadzenia żądanych zmian.
Poddawszy w opisanym powyżej zakresie kontroli zaskarżoną decyzję wraz
z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji, Sąd wskazanych uchybień nie stwierdził.
Poza sporem pozostaje, że skarżący K. N. jest rolnikiem prowadzącym położone w M. gospodarstwo rolne o pow. 4,2208 ha. W jego skład wchodzi m.in. działka siedliskowa nr 1802 o pow. 0,14 ha (wykazana w operacie ewidencyjnym jako grunty rolne zabudowane o symbolu Br-PsV), zabudowana budynkiem mieszkalnym i budynkami określonymi jako "produkcyjne, usługowe i gospodarcze dla rolnictwa", tj. stajnią, stodołą, kurnikiem oraz piwnicą z drewutnią (jak wykazały przeprowadzone w sprawie oględziny, wykorzystywanych do hodowli zwierząt i drobiu oraz składowania płodów rolnych – zboża, słomy, siana).
Związana z przedmiotem postępowania działka nr 1829/3 o pow. całkowitej 0,34 ha (położona w odległości ok. 400 m od działki 1802) zabudowana jest natomiast budynkiem mieszkalnym i budynkiem wykazanym jako "i" (pozostałe niemieszkalne); w części zabudowanej (o pow. 0,22 ha) została wykazana w obowiązującym operacie ewidencyjnym jako użytek gruntowy B - tereny mieszkaniowe, zaś
w pozostałej jako łąki trwałe (ŁV), nieużytki (N) i grunty pod rowami(W-ŁV).
Podstawę materialnoprawną wydanych rozstrzygnięć stanowiły przepisy u.P.g.k. oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa
z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Zgodnie z art. 2 pkt 8 u.P.g.k., przez ewidencję gruntów i budynków rozumie się system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach nimi władających lub gospodarujących.
Stosownie do art. 20 ust. 1 pkt 1 u.P.g.k., ewidencja gruntów i budynków obejmuje m.in. informacje dotyczące gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. W myśl art. 24 ust. 2a tej ustawy, informacje zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu, a także na wniosek podmiotów o których mowa
w art. 20 ust. 2 pkt 1 (m.in. właścicieli nieruchomości), przy czym w myśl ust. 2c tego artykułu, odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Z § 44 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków wynika obowiązek organu prowadzącego ewidencję (starosty) utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności; oznacza to, że jeżeli dotychczas wykazany rodzaj użytku gruntowego przestał spełniać przypisane mu kryteria, wymaga to dokonania zmiany w celu doprowadzenia do stanu zgodności z obowiązującymi przepisami. Wg § 68 rozporządzenia, w skład gruntów rolnych wchodzą użytki rolne, które z kolei obejmują m.in. grunty rolne zabudowane oznaczone symbolem Br
(ust.1 pkt 1e), zaś do gruntów zabudowanych i zurbanizowanych należą m.in. tereny mieszkaniowe, oznaczone symbolem B.
Dla określenia rodzaju użytków gruntowych objętych wnioskiem skarżącego istotne znaczenie miał przede wszystkim rodzaj posadowionych na działce 1829/3 obiektów budowlanych. Jak ustalono z w toku dokonanych oględzin, działka ta zabudowana jest dwoma budynkami, z których jednej pełni funkcję mieszkalną, zaś drugi ma charakter niemieszkalny.
Wobec możliwości posadowienia budynku mieszkalnego zarówno na terenach oznaczonych symbolem B i Br, czynnikiem determinującym zasadność żądania wnioskodawcy był więc przede wszystkim rodzaj budynku niemieszkalnego oraz sposób zagospodarowania niezabudowanej części działki nr 1829/3, oceniany na podstawie kryteriów wymienionych w załączniku nr 6 do tego rozporządzenia (określającym cechy gruntów i inne przesłanki które decydują o zaliczaniu gruntów do poszczególnych użytków gruntowych), a także w kontekście jego § 63 ust. 1 pkt 4, 5 i 6 (wg którego danymi ewidencyjnymi dla budynku są jego rodzaj według KŚT, klasa według PKOB oraz jego główna i inne funkcje).
Pod lp. 5 i 12 wskazanego załącznika w sposób szczegółowy określono zasady zaliczania użytków odpowiednio do gruntów rolnych zabudowanych (Br) i terenów mieszkaniowych (B). Te ostatnie obejmują grunty niewchodzące w skład działek siedliskowych o których mowa w lp. 5:
1) zajęte pod budynki zaliczone w PKOB do działu 11 - budynki mieszkalne;
2) zajęte pod budynki gospodarcze i techniczne, związane funkcjonalnie
z budynkami mieszkalnymi, o których mowa w pkt 1, oraz urządzenia,
w szczególności: podwórza, dojazdy, przejścia, przydomowe place gier, zabaw
i odpoczynku, studnie, zbiorniki, przewody naziemne, urządzenia do gromadzenia
i oczyszczenia ścieków, śmietniki, składowiska odpadów, obiekty małej architektury, ogrodzenia, oczka wodne, ogródki skalne;
3) położone między budynkami i urządzeniami o których mowa w pkt 1 i 2, lub
w bezpośrednim sąsiedztwie tych budynków i urządzeń i niewykorzystywane do innego celu, który uzasadniałby zaliczenie ich do innej grupy użytków gruntowych, w tym zajęte pod trawniki, rabaty, kwietniki, warzywniki.
W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy w pełni potwierdza stanowisko organów administracji co do prawidłowości klasyfikacji ewidencyjnej użytku w działce nr 1829/3, określonego jako tereny mieszkaniowe (B):
- rodzaj zabudowy na działce nr 1829/3 w pełni wpisuje się w w/w kryteria wyznaczające tereny mieszkaniowe i obiektywnie nie nosi żadnych cech wskazujących na charakter zabudowy zagrodowej i ich związek z prowadzeniem działalności rolniczej pojmowanej przez pryzmat zawartej w art. 55³ K.c. definicji gospodarstwa rolnego, za które uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi
z prowadzeniem gospodarstwa rolnego.
Jak ustalono w toku postępowania administracyjnego, wokół budynku mieszkalnego i na przejściu do budynku niemieszkalnego wykonane było utwardzenie z kostki brukowej. W obrębie budynku niemieszkalnego wykorzystywanego
wg oświadczenia skarżącego do składowania materiałów i sprzętu służącego do obróbki drewna (związanych z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą określoną wg wpisu w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej jako "Działalność usługowa związana z leśnictwem"), znajdowały się także sprzęty wykorzystywane w gospodarstwie domowym (m.in. kosiarka do trawnika, widły, betoniarka). Pozostały grunt w obrębie zabudowań stanowił trawnik z nasadzeniami roślin ozdobnych.
Wyraźnego podkreślenia wymaga, że związku z działalnością rolniczą (prowadzonym przez skarżącego gospodarstwem rolnym) nie wykazuje też pozostała części działki nr 1829/3 (wykazana w użytkach gruntowych jako łąki trwałe, nieużytki i grunty pod rowami) z licznymi nasadzeniami drzew i krzewów owocowych, pełniąca w rzeczywistości funkcję rekreacyjno – wypoczynkową (umiejscowione ławki, pergole, huśtawka, grill, zbiornik wodny z pomostem);
- za uznaniem rolnego charakteru tego terenu nie przemawia analiza zgromadzonej w toku postępowania dokumentacji planistyczno – budowlanej. Wprawdzie mogła wstępnie na to wskazywać wydana [...] lipca 2004 r. decyzja Wójta Gminy [...] nr [...] ustalająca sposób zagospodarowania terenu i warunki zabudowy na zamierzenie inwestycyjne w postaci budowy budynku mieszkalnego
i inwentarsko – składowego w zabudowie zagrodowej na działce nr 1829/2
(na mocy decyzji Wójta z [...] lipca 2009 r. została ona podzielona na działkę
nr 1829/3 i 1929/4), niemniej jako dotycząca planowanej zabudowy, nie mogła stanowić jedynego punktu odniesienia, zwłaszcza że w rzeczywistości doszło do realizacji jedynie budynku mieszkalnego. Wobec braku możliwości pozyskania wydanego w jej następstwie pozwolenia na budowę, istotne w tym zakresie okazują się zapisy kolejnej decyzji Wójta Gminy [...] z [...] kwietnia 2014 r.
nr [...] ustalającej na wniosek skarżącego sposób zagospodarowania terenu i warunki zabudowy na zamierzenie inwestycyjne w postaci budowy budynku gospodarczo - garażowego na działce nr 1829/3; w jej treści wskazano wprost, że dotyczy to zabudowy mieszkaniowej (na taki rodzaj zabudowy wskazywał także uzgadniające projekt tej decyzji w zakresie ochrony gruntów rolnych postanowienie Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...]). Co więcej, wydana [...] czerwca 2015 r. przez Starostę decyzja nr [...] ([...]) zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę budynku gospodarczo - garażowego określiła kategorię tego obiektu jako III, co zgodnie z załącznikiem do ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm.) oznacza inne niewielkie budynki, jak: domy letniskowe, budynki gospodarcze, garaże do dwóch stanowisk włącznie (budynki służące gospodarce rolnej, jak: produkcyjne, gospodarcze, inwentarsko - składowe objęte są wg tego załącznika odrębną kategorią II);
- spójne z opisanym wyżej oznaczeniem kategorii obiektów na działce nr 1829/3 pozostaje wzmiankowane wyżej określenie ich danych ewidencyjnych na podstawie przepisów, do których odesłanie zawiera § 63 ust. 1 pkt 4, 5 i 6 rozporządzenia
w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
W tym zakresie należy podzielić stanowisko Starosty, który w decyzji
z [...] października 2016 r. wskazał, że zgodnie z rozporządzeniem RM z 10 grudnia 2010 r. w sprawie Klasyfikacji Środków Trwałych (Dz. U. Nr 242, poz. 1622), trafnie w wyniku przeprowadzonej w miejscowości M. w 2015 r. modernizacji operatu ewidencyjnego przypisano znajdującemu się na działce nr 1829/3 budynkowi niemieszkalnemu kod 109, oznaczający w grupie 1 - "budynki", podgrupie 10 - "budynki niemieszkalne" rodzaj budynku jako "pozostałe budynki niemieszkalne", obejmując m.in. "pozostałe budynki niemieszkalne, gdzie indziej niewymienione" (prawidłowość tego pośrednio potwierdza oznaczenie przypisanych do tej samej podgrupy budynków niemieszkalnych na działce nr 1802, których rodzaj - oznaczony kodem 108 - oznaczał "budynki produkcyjne, usługowe i gospodarcze dla rolnictwa", obejmując m.in. budynki w gospodarstwach rolnych przeznaczone dla działalności rolniczej, np. obory, stajnie, budynki inwentarskie dla trzody chlewnej, owczarnie, przemysłowe fermy drobiu, stodoły, pomieszczenia do przechowywania sprzętu, spichlerze, szopy rolnicze, spiżarnie, piwnice do przechowywania wina, szklarnie itp.; kryterium tego nie spełniał budynek niemieszkalny na działce nr 18298/3).
Powyższa klasyfikacja pozostaje zgodna z podziałem (funkcją) obiektów budowlanych w obrębie grupy 127 "pozostałe budynki niemieszkalne"
wg rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB) - Dz. U. Nr 112, poz. 1316 ze zm., gdzie klasom budynków oznaczonych symbolem 1274 i 1271 odpowiadają budynki oznaczone wg KŚT kodem 109 i 108.
Na marginesie jedynie należy zauważyć, że opisane wyżej rozporządzenie RM
z 10 grudnia 2010 r. w sprawie Klasyfikacji Środków Trwałych (Dz. U. Nr 242,
poz. 1622) - obowiązujące w dacie wydania decyzji przez organ I instancji - zostało uchylone z dniem 1 stycznia 2017 r. Zostało ono jednak zastąpione obowiązującym od tego dnia rozporządzeniem RM z dnia 3 października 2016 r. o takim samym tytule (Dz. U. poz. 1864), które w zakresie objętym sprawą zawierało tożsame oznaczenia i przypisane im znaczenie, a więc pozostawało bez wpływu na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy;
- opisany wyżej - stwierdzony podczas oględzin - faktyczny sposób wykorzystania przez skarżącego przedmiotowego budynku niemieszkalnego nie wykazuje sygnalizowanego przez niego ekonomicznego, gospodarczego i funkcjonalnego związku z prowadzonym gospodarstwem rolnym.
Bez wpływu na to pozostaje zamiar wykorzystania go do hodowli kurcząt, wywodzony z faktu przetrzymywania w nim piskląt. Skarżący nie wykazał okoliczności wskazujących na prowadzenie w nim w ramach produkcji rolniczej ich stałej hodowli, co trudno także wywieść z powierzchni użytkowej budynku
(111,98 m²) i jednoczesnego jego wykorzystania do innych celów,
tj. przetrzymywania narzędzi /sprzętów wykorzystywanych w gospodarstwie domowym, w tym m.in. do utrzymania i pielęgnacji działki, a także do prowadzenia działalności gospodarczej w postaci związanych z leśnictwem usług (okresowa hodowla kurcząt na własne potrzeby nie przesądza automatycznie o prowadzeniu gospodarstwa rolnego lub związku takim gospodarstwem);
- wobec podnoszonego przez skarżącego rzeczywistego sposobu wykorzystywania przedmiotowego budynku niemieszkalnego uwagę zwraca okoliczność, że do zakwestionowania przez niego mieszkaniowego charakteru użytków działki
nr 1829/3 doszło w wyniku naliczenia podatku od nieruchomości (wyższego względem podatku rolnego), po przeprowadzonej w miejscowości M. w 2015 r. modernizacji ewidencji gruntów i budynków, w trakcie której nie zgłaszał on uwag do oznaczeń użytków gruntowych oraz przypisanych funkcji i rodzaju budynków.
W kontekście finansowego aspektu złożonego przez niego wniosku należy zauważyć wzajemną niespójność podnoszonej przez niego argumentacji, gdzie
z jednej strony na potwierdzenie zasadności zmiany użytków z terenów mieszkaniowych na rolne zabudowane powołuje się na fakt prowadzenia
w przedmiotowym budynku działalności gospodarczej związanej z obróbką drewna pochodzącego ze stanowiących jego własność użytków leśnych (co w kontekście ustawowej definicji gospodarstwa rolnego miało przemawiać za uznaniem związku zabudowy na działce nr 1829/3 z działalnością rolniczą, mimo że w toku postępowania okoliczność pozyskiwania drewna dla potrzeb działalności gospodarczej z własnej nieruchomości nie została w żaden sposób wykazana), zaś z drugiej potwierdza, że dla budynku niemieszkalnego nie występował o zmianę sposobu użytkowania z pierwotnego przeznaczenia gospodarczo - garażowego (wykorzystywanie budynku dla potrzeb prowadzenia działalności gospodarczej także niesie za sobą skutki w jego opodatkowaniu).
Gdy chodzi o ewidencję budynków, dla oznaczenia funkcji podstawowej budynku decydujące znaczenie ma dokumentacja architektoniczno - budowlana w postaci zatwierdzonego projektu budowlanego. Organy prowadzące ewidencję budynków, która powinna w swoich zapisach odzwierciedlać stan prawny, a nie tworzyć nowego, obowiązane są prowadzić zapisy w oparciu o dokumentację architektoniczno-budowlaną (projekt budowlany), z uwzględnieniem ewentualnych zmian zaszłych w tej dokumentacji (...). Podstawą do dokonania zmian w ewidencji, w sytuacji budynku już wybudowanego może być więc decyzja właściwego organu budowlanego w sprawie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego,
o której mowa w art. 71 p.b. (por. wyrok WSA w Poznaniu z 19 października 2016 r. II SA/Po 210/16, LEX nr 2161448).
Reasumując, Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna, a orzekające w sprawie organy administracji prawidłowo - wskazując na brak związku z prowadzeniem produkcji rolniczej - nie uwzględniły wniosku skarżącego o zmianę oznaczenia użytku gruntowego w działce nr 1829/3 z terenów mieszkaniowych na określone pod lp. 5 załącznika nr 6 do rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków grunty rolne zabudowane.
1. Do gruntów tych zalicza się m.in. grunty zajęte pod:
1) budynki przeznaczone do produkcji rolniczej, w szczególności: spichlerze, przechowalnie owoców i warzyw, stodoły, budynki inwentarskie, budynki na sprzęt rolniczy,
2) budynki przeznaczone do przetwórstwa rolno - spożywczego, z wyłączeniem gruntów zajętych pod przemysłowe zakłady przetwórstwa rolniczego bazujących na surowcach pochodzących spoza gospodarstwa rolnego, w skład którego wchodzą te budynki;
3) budynki mieszkalne oraz inne budynki i urządzenia, takie jak: komórki, garaże, szopy, kotłownie, podwórza, śmietniki, składowiska odpadów, jeżeli z gruntami, budynkami, budowlami lub urządzeniami, o których mowa w pkt 1 i 2, tworzą zorganizowaną całość gospodarczą i są położone w tej samej miejscowości lub
w bezpośrednim sąsiedztwie w miejscowości sąsiedniej.
2. Do gruntów rolnych zabudowanych zalicza się także m.in.:
1) grunty położone między budynkami i urządzeniami, o których mowa w ust. 1
pkt 1-3, lub w bezpośrednim sąsiedztwie tych budynków i urządzeń,
i niewykorzystywane na inny cel, który uzasadniałby zaliczenie ich do innej grupy użytków gruntowych, w tym zajęte pod rabaty, kwietniki, warzywniki;
2) grunty zajęte pod budynki, budowle i urządzenia, o których mowa w ust. 1, niewykorzystywane obecnie do produkcji rolniczej, jeżeli grunty te nie zostały wyłączone z produkcji rolnej w rozumieniu ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1161);
3) w przypadku gdy w skład siedliska usytuowanego na gruncie rolnym wchodzi wyłącznie budynek mieszkalny i urządzenia, o których mowa w ust. 1 pkt 3, to grunt w granicach tego siedliska zalicza się do gruntów rolnych zabudowanych, jeżeli
z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo z decyzji
o warunkach zabudowy wydanej w związku z budową tego budynku wynika, że przeznaczony jest tylko pod zabudowę zagrodową, albo też z projektu budowlanego stanowiącego załącznik do ważnego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia budowy upoważniającego do rozpoczęcia budowy wynika, że na gruncie tym mogą być budowane budynki i urządzenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2.
Wbrew twierdzeniom skarżącego, w okolicznościach sprawy żadne z tych kryteriów nie jest spełnione (zwłaszcza określone w ust. 1 pkt 3 załącznika nr 6). Zarówno działka nr 1829/3 jak i w szczególności posadowiony na niej budynek niemieszkalny nie noszą śladów użytkowania rolniczego i nie wykazują związku z gospodarstwem rolnym skarżącego. Co istotne, prowadzenie działalności rolniczej (gospodarstwa rolnego) nie wyklucza posiadania przez rolnika innego rodzaju nieruchomości niż grunty rolne i taki przypadek ma miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Na uwzględnienie nie zasługują także zarzuty skargi naruszenia przepisów postępowania (art. 6, 7, 77, 80 i 107 K.p.a.). Ustalenia organów jawią się jako zupełne i znajdujące potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, co
w pełni odzwierciedlają uzasadnienia wydanych decyzji zawierające wyczerpującą analizę stanu faktycznego i prawnego sprawy.
Z podanych względów skarga podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło